tarikat.orgVefat ve post tarihi · tarihî olay
Kadı Mehmed Efendi'nin vefatı
Cemâziyelevvel 1040'ta Bursa Zeyniyye Zâviyesi'ne defnedildi; postu oğlu Kemâleddin Efendi devraldı.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 1, s. 319-320TARİH ATLASI
Zaman içinde yollar
Pîrler, şehirler, kollar ve kurumlar tek bir kronoloji içinde; silsile, tarihî etki ve ortaya çıkış kayıtları birbirine karıştırılmadan okunur.
- Külliyat
- 530
- Zaman aralığı
- 700–2009
- Yol ve kol
- 22
- Şahsiyet
- 288
Bütün yollar
530 tarih durağı
700–2009 arasında 288 şahsiyet, 22 yol ve 205 mekân bağlantısı gösteriliyor.
Mânevî silsileTarihî etkiOrtaya çıkışYaklaşıkİhtilaflıGelenek içi
Kollar ve kurumlar
57 durak17. yüzyıl
Pîr-i sânî · Mânevî silsile
İsmâil Rûmî ve Osmanlı Kadirî ağının genişlemesi
İsmâil Rûmî, İstanbul'daki Kadirîhâne ve geniş halife ağı sebebiyle Osmanlı Kadirî geleneğinde pîr-i sânî diye anılır. Bu niteleme bütün Kadiriyye tarihi için evrensel bir sıra iddiası değildir.
Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.Vefat ve post tarihi · tarihî olay
Şeyh Ali en-Nakşbendî'nin vefatı
1040/1630-31 yılında vefat ederek Bursa Pınarbaşı Mezarlığı'na defnedildi. Milâdî yıl yaklaşık gösterilir.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 1, s. 319-320Vefat ve post tarihi · tarihî olay
Şeyh Mehmed el-Halvetî'nin vefatı
1040/1630-31 civarında Bursa Filboz Zâviyesi'ne defnedildi; postu oğlu Nasuh Efendi devraldı.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 1, s. 319-320vakıf ve kurum · tarihî olay
Üsküp'teki Dülgerzâde aile vakfının yeniden düzenlenmesi
Nev‘îzâde Atâyî, Üsküp kadılığı sırasında Dülgerzâde ailesine ait vakfın hesaplarını inceleyerek dağıtım ve su yolu işlerini yeniden düzenledi.
Kaynak notu: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 511-518Vefat ve post tarihi · tarihî olay
Şeyh Süleyman el-Kādirî'nin vefatı
Receb 1043/Ocak 1634 civarında vefat ederek Bursa Pınarbaşı Mezarlığı'na defnedildi.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 1, s. 319-320Tarihî durak · institutional_transition
Ömer Fuâdî'nin vefatı
Şâbânî menâkıbnâme, türbe ve post hafızasının başlıca müellifinin vefatı.
Kaynak notu: TEZLER Halvetiyye OCR paketiVefat ve post tarihi · tarihî olay
Taşkentli Hâce Fazlullah'ın vefatı
Hâce Fazlullah Zilkade 1046/Mart-Nisan 1637'de vefat etti; Baba Haydar Nakşibendî Zâviyesi sahasına defnedildi ve postu oğlu Seyyid Abdullah Efendi'ye geçti.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 1, s. 324Devlet–tekke ilişkisi · tarihî olay
Ebû Bekir Çelebi'nin Konya postundan alınması
IV. Murad'ın Bağdat seferi sırasında Konya'da yapılan şikâyet üzerine İstanbul'a gönderildi; yerine Ârif Çelebi tayin edildi.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 1, s. 325-326Vefat ve post tarihi · tarihî olay
Mevlânâzâde Ebû Bekir Çelebi'nin vefatı
Rebîülevvel 1048'de İstanbul'da vefat ederek Yenikapı Mevlevîhânesi'nde Toğânî Hüseyin Dede'nin yanına defnedildi.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 1, s. 325-326Devlet–tekke ve hayrat ilişkisi · devlet–tekke ilişkisi
IV. Murad devrinde Bağdat türbelerinin onarımı
Bağdat'ın yeniden Osmanlı hâkimiyetine girmesinin ardından Abdülkādir-i Geylânî ve İmâm-ı Âzam makamlarındaki tahribat giderildi; çalışma Şeyhülislâm Yahyâ Efendi'nin nezaretinde yürütüldü.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 1, s. 347-348Vefat ve post tarihi · tarihî olay
Eskici Hasan Dede'nin vefatı
Şevval 1048'de vefat ederek Fâtih Camii gerisindeki hücresinin yakınına defnedildi.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 1, s. 325-326Tarihî durak · Tarihî etki
Abdullah Bosnevi'nin Konya'da vefatı
Şârih-i Fusûs Abdullah Bosnevi Konya'da vefat etti ve Konevî yakınında defnedildi.
Kaynak notu: Genel tasavvuf/kavram OCR paketi; biyografi ve monografi karşılaştırmasıSaray, şehir ve merasim tarihi · historical_context
IV. Mehmed'in cülûsu ve Eyüp'te kılıç kuşanması
IV. Mehmed yedi yaşında tahta çıktı. Uşşâkīzâde, cülûsun ardından deniz yoluyla Eyüp Sultan'a gidildiğini, ziyaret ve kılıç kuşanma merasiminden sonra padişahın şehir içinden saraya döndüğünü kaydeder. Bu durak, hükümdarlık meşruiyeti ile Ebû Eyyûb el-Ensârî çevresindeki şehir hafızasının kesişimini gösterir.
Kaynak notu: Uşşâkīzâde İbrahim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 860-921; TDV İslâm Ansiklopedisi, ‘Turhan Sultan’, ‘Düğün’, ‘Köprülü Kütüphanesi’ ve ‘Köprülü Külliyesi’ maddeleriVefat ve post tarihi · tarihî olay
Azîzzâde Şeyh Mehmed'in vefatı
Şâban 1059'da atından düşerek vefat etti; Emîr Sultan Türbesi sahasına defnedildi ve postu oğlu Mustafa'ya geçti.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 2, s. 1325-1341Vefat ve post tarihi · tarihî olay
Şeyh Mustafa en-Nakşbendî'nin vefatı
13 Zilkade 1059'da vefat ederek babasının yanına defnedildi; postu oğlu İbrahim'e geçti.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 2, s. 1325-1341Vefat ve post tarihi · tarihî olay
Şeyh İbrahim en-Nakşbendî'nin vefatı
1060/1650 içinde Bursa'da vefat ederek Pınarbaşı Mezarlığı'na defnedildi.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 2, s. 1325-1341Vefat ve post tarihi · tarihî olay
Şeyh Mehmed Eşrefî'nin vefatı
1060/1650 civarında Bursa Eşrefiyye Zâviyesi yakınındaki türbeye defnedildi.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 2, s. 1325-1341Vefat ve post tarihi · tarihî olay
Karabaş Şeyh Mehmed'in vefatı
Rebîülevvel 1060'ta vefat ederek Emîr Sultan haziresine defnedildi.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 2, s. 1325-1341Vaaz ve irşad tarihi · irşad
Ümîdî Ahmed Efendi'nin Şehzade Camii vaizliği
Celvetî Ümîdî Şeyh Ahmed Efendi, 1061/1651'de Velî Efendi'nin ardından Şehzade Sultan Mehmed Camii vaizliğine geçti; hadis ve tefsir derslerini ölümüne kadar sürdürdü.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 1990-1991, Şeyh İsmail Efendizâde Şeyh Ahmed Efendi (Ümîdî) tercemesiVefat ve post tarihi · tarihî olay
Seyyid Süleyman el-Halvetî'nin vefatı
27 Cemâziyelevvel 1064'te vefat ederek Ahmed Paşa-yı Fenârî Zâviyesi'nde mürşidinin yanına defnedildi.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 2, s. 1325-1341Vefat ve kurum tarihi · tarihî olay
İzmirli Mu‘îd Efendi'nin vefatı
8 Receb 1066'da vefat ederek Bursa Emîr Sultan yolu üzerindeki servi gölgesine defnedildi.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 2, s. 1344-1355Vefat ve kurum tarihi · tarihî olay
Nâcî Şeyh Hüseyin'in vefatı
Cemâziyelâhir 1067'de vefat ederek Bursa Pınarbaşı Kabristanı'na defnedildi.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 2, s. 1344-1355Vefat ve kurum tarihi · tarihî olay
Seyyid Kemâleddin Efendi'nin vefatı
1067'de vefat ederek Bursa Emîr Sultan çevresine defnedildi.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 2, s. 1344-1355Vefat ve kurum tarihi · tarihî olay
Zihnî Sâlih Dede'nin vefatı
14 Şevval 1073'te vefat etti; Bursa Mevlevîhânesi postu oğlu Mehmed Dede'ye geçti.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 2, s. 1344-1355Din, siyaset ve kurum tarihi · historical_context
Vânî Mehmed'in saray hocalığına yükselişi
Yenicami kürsü vaizliği, hâce-i sultânîlik ve Şehzade Mustafa hocalığı Vânî Mehmed'i IV. Mehmed devrinin en etkili dinî şahsiyetlerinden biri yaptı.
Kaynak notu: Uşşâkīzâde İbrahim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 850-858; Erdoğan Pazarbaşı, ‘Mehmed Efendi, Vanî’, TDV İslâm AnsiklopedisiCami, vakıf ve şehir tarihi · historical_context
Turhan Sultan'ın Yenicami Külliyesi'ni açması
Safiye Sultan devrinde yarım kalan Yenicami, Turhan Sultan tarafından tamamlatıldı. 20 Rebîülâhir 1076/30 Ekim 1665 Cuma günü Turhan Sultan, hânedan ve IV. Mehmed'in katıldığı merasimle açıldı. Külliye cami, hünkâr kasrı, dârülkurrâ, sıbyan mektebi, sebil, çeşme, türbe ve Mısır Çarşısı'nı bir araya getirdi.
Kaynak notu: Uşşâkīzâde İbrahim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 860-921; TDV İslâm Ansiklopedisi, ‘Turhan Sultan’, ‘Düğün’, ‘Köprülü Kütüphanesi’ ve ‘Köprülü Külliyesi’ maddeleriFetih, cami ve vakıf tarihi · historical_context
Kandiye fethinden sonra cami ve vakıf ağının kurulması
Kandiye'nin tesliminden sonra şehirdeki bazı yapılar camiye çevrildi veya yeni camiler kuruldu. Turhan Sultan adına Saint Salvador Manastırı camiye dönüştürüldü; Uşşâkīzâde Fâzıl Ahmed Paşa'nın da Kandiye'de bir cami kurduğunu ve görevlilerine vakıf düzeni tahsis ettiğini bildirir. Fetih kaydı böylece yalnız askerî olay değil, yeni kurum ve ibadet mekânı ağı olarak işlendi.
Kaynak notu: Uşşâkīzâde İbrahim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 860-921; TDV İslâm Ansiklopedisi, ‘Turhan Sultan’, ‘Düğün’, ‘Köprülü Kütüphanesi’ ve ‘Köprülü Külliyesi’ maddelerievent · Tarihî etki
Karabaş-ı Velî'nin İstanbul'a gelişi
Karabaş-ı Velî'nin Üsküdar'da irşada başlaması Şâbâniyye'nin İstanbul ve daha geniş coğrafyadaki yayılışında dönüm noktası oldu.
Kaynak notu: Mustafa Tatcı, Hazret-i Pîr Şeyh Şâbân-ı Velî ve Şâbâniyye. İhtilaflı tarihler açıklama içinde korunmuştur.İlim ve edebiyat tarihi · vefat
Seyyid Mesud Efendi'nin vefatı
Hekimbaşızâde Seyyid Mesud Efendi Şaban 1083'te vefat etti.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 395-396; İsmail Hakkı Aksoyak, “Seyyid Mesud Efendi”, TEİS; Abdülkadir Özcan, Osmanlı hekimbaşıları araştırmasıİlim ve eğitim tarihi · kurum
Beñli Mustafa Efendi'nin dârülhadis tedrisi
Ders-i Âm Beñli Mustafa Efendi, 1086/1675-76'da İzzetî Şeyh Mehmed Efendi'nin dârülhadisine muhaddis tayin edildi.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2087-2088, Ders-i Âm Beñli Mustafa Efendi tercemesiİlim, merasim ve kamusal din tarihi · historical_context
1675 Edirne sûrunda ilim, kıraat ve mevlid meclisleri
Şehzade Mustafa ve Ahmed'in sünneti ile Hatice Sultan'ın evliliği için düzenlenen Edirne şenliklerinde ulemâ, müderrisler, şeyhler, hatipler, imamlar ve seyyidler ayrı günlerde ağırlandı. Beyzâvî tefsiri üzerinden ilmî müzakere yapıldı; kıraat ve tecvid ehline hitap edildi; Selimiye'de mevlid okundu, şehir yoksulları ve çocukları için yemek ve sünnet hizmeti düzenlendi. Olay, saray merasimiyle kamusal din ve iaşe düzeninin aynı sahada buluşmasını gösterir.
Kaynak notu: Uşşâkīzâde İbrahim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 860-921; TDV İslâm Ansiklopedisi, ‘Turhan Sultan’, ‘Düğün’, ‘Köprülü Kütüphanesi’ ve ‘Köprülü Külliyesi’ maddeleriKütüphane, vakıf ve ilim tarihi · historical_context
Köprülü Kütüphanesi'nin müstakil vakıf kütüphanesi olarak kurulması
Köprülü Mehmed Paşa'nın başlattığı külliye, Fâzıl Ahmed Paşa'nın yaptırdığı müstakil kütüphane binası ve aile koleksiyonuyla genişledi. Fâzıl Ahmed'in 1676'daki vefatından sonra Fâzıl Mustafa Paşa'nın 1089/1678 vakfiyesiyle kütüphane resmen kuruldu. Uşşâkīzâde'nin Fâzıl Ahmed'in kitap, ders ve görevli vakfına ilişkin kaydı bu kurumsal tarihle uzlaştırıldı.
Kaynak notu: Uşşâkīzâde İbrahim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 860-921; TDV İslâm Ansiklopedisi, ‘Turhan Sultan’, ‘Düğün’, ‘Köprülü Kütüphanesi’ ve ‘Köprülü Külliyesi’ maddeleriİrşad ve tekke tarihi · kurumsallaşma
Selâmî Ali Efendi'nin Üsküdar âsitânesine tayini
Selâmî Ali Efendi, Receb 1090/Ağustos-Eylül 1679'da Üsküdar'daki Celvetî merkezinin meşihatına getirildi; bir azil döneminden sonra padişah fermanıyla yeniden aynı göreve tayin edildi.
Kaynak notu: Uşşâkîzâde İbrâhim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, Selâmî Ali Efendi tercemesi; Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, Selâmî Ali Efendi tercemesiTekke ve irşad tarihi · silsile
Seyyid Nûreddin Efendi’nin Sünbül Efendi Âsitânesi postuna geçişi
Babasının vasiyeti ve âsitâne çevresinin ittifakıyla yirmi yedi yaşında Kocamustafapaşa postuna geçti.
Kaynak notu: İzzî Tarihi, s. 377-383; Sefîne-i Evliyâ, Sünbüliyye bölümü; İstanbul Ziyaretgâhları veri kaydıDin, siyaset ve kurum tarihi · historical_context
Viyana seferinden sonra Vânî Mehmed'in Kestel'e gönderilmesi
Ordu vâizi olarak katıldığı Viyana seferinin bozgunla sonuçlanmasının ardından görevlerinden uzaklaştırıldı ve Kestel'e gönderildi; Uşşâkīzâde ile sonraki tarih kaynaklarının anlatım farkı kaydedildi.
Kaynak notu: Uşşâkīzâde İbrahim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 850-858; Erdoğan Pazarbaşı, ‘Mehmed Efendi, Vanî’, TDV İslâm Ansiklopedisibiyografi · Tarihî etki
Receb Enis Dede Edirne Murâdiye Mevlevîhânesi şeyhliğini üstlendi; kaynaklardaki yakın tarih farkları korunur
Receb Enis Dede Edirne Murâdiye Mevlevîhânesi şeyhliğini üstlendi; kaynaklardaki yakın tarih farkları korunur.
Kaynak notu: Divan-edebiyat tezleri paketiİrşad ve tekke tarihi · irşad
Cism-i Latîf İsmail Efendi'nin Aksaray Tekkesi postu
Erdebîlizâde Ahmed Efendi'ye intisap edip Hacı Evhad Şeyhi Seyyid Hüseyin'den hilâfet alan Cism-i Latîf İsmail Efendi, Oğlan Şeyhi İbrahim Efendi'nin ardından Aksaray Tekkesi postuna geçti. Kaynak kesin tayin yılı vermediği için tarih yaklaşık gösterilir.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 1988, Cism-i Latîf Şeyh İsmail Efendi tercemesiİlim ve kurum tarihi · kurum
Ebü’l-İs‘ad Ahmed'in Galata Sarayı Râbia Medresesi'ne tayini
Tabib Ebü’l-İs‘ad Ahmed Efendi, 1098 Recebinde Galata Sarayı'nda yeni kurulan Râbia Medresesi'nin ilk müderrisi oldu.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2056-2057, Tabib Ebü’l-İs‘ad Ahmed Efendi tercemesievent · Tarihî etki
Nasûhî Dergâhı'nın açılması
Mehmed Nasûhî'nin Üsküdar Doğancılar'da açtığı dergâh önemli bir Şâbânî kültür merkezi hâline geldi.
Kaynak notu: Mustafa Tatcı, Hazret-i Pîr Şeyh Şâbân-ı Velî ve Şâbâniyye. İhtilaflı tarihler açıklama içinde korunmuştur.İlim ve vaaz tarihi · ilim
Bolbolcızâde Abdülkerim'in Ayasofya'daki tefsir hatmi
Beyazıt vaizi Bolbolcızâde Abdülkerim Fethî, 1099/1687-88'de tefsir hatmini Ayasofya'da tamamladı. Uşşâkîzâde, Sultan IV. Mehmed'in de meclise katıldığını bildirir.
Kaynak notu: Uşşâkîzâde İbrâhim Hasîb, Zeyl-i Şakā’ik, s. 1002-1003; Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 1988-1990İlim ve nesep kurumu tarihi · kurum
Nefeszâde Abdurrahman Efendi'nin nakîbüleşraflığı
Süleymaniye Dârülhadisi müderrisi Nefeszâde Seyyid Abdurrahman Vâlî Efendi 1099/1688'de nakîbüleşraf tayin edildi ve 1101/1690'a kadar görev yaptı.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2060-2063, Nefeszâde Seyyid Abdurrahman Efendi (Vâlî) tercemesiSürgün ve devlet–tekke ilişkisi · tarihî etki
Atbâzârî Osman Fazlı Efendi'nin Kıbrıs'a sürgünü
Atbâzârî Osman Fazlı Efendi, II. Süleyman'ın cülûsu sonrasındaki siyasî ortamda devlet işlerine müdahale ettiği suçlamasıyla Kıbrıs'a sürüldü; 1691'de Mağusa'da vefat etti.
Kaynak notu: Uşşâkîzâde İbrâhim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 993-995; Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 1976-1977İrşad ve tekke tarihi · irşad
Mehmed Sükûnî'nin Kasım Subaşı Zâviyesi şeyhliği
Niyâzî-i Mısrî'nin terbiyesini tamamlayıp Gelibolu'da hizmet eden Mehmed Sükûnî, Bursa'ya dönüşünde Ali Paşa Camii yakınındaki Kasım Subaşı Zâviyesi postuna geçti. Kesin tayin yılı kaynakta verilmediği için 1690 yaklaşık tarih olarak kullanılır.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 1980-1981, Mehmed Sükûnî tercemesiTıp ve kurum tarihi · kurum
Tabib Seyyid Abdullah'ın Fâtih Dârüşşifası başhekimliği
Tabib Seyyid Abdullah Efendi ömrünün son döneminde Fâtih Sultan Mehmed Dârüşşifası'nda reisü'l-etıbbâ olarak görev yaptı. Başlangıç yılı kaynakta kesin değildir.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2095-2096, Tabib Seyyid Abdullah Efendi tercemesiTıp ve kurum tarihi · kurum
Şehlâ Ahmed'in Haseki ve Süleymaniye başhekimliği
Şehlâ Ahmed Efendi önce Haseki Sultan, ardından Süleymaniye Dârüşşifası'nda reisü’l-etıbbâ olarak görev yaptı. Başlangıç yılları kaynakta kesin değildir.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2616-2617, Tabib Şehlâ Ahmed Efendi tercemesiBiyografi ve kurum tarihi · tarihî etki
Abdülhay Celvetî'nin Hüdâyî Âsitânesi postuna geçişi
Abdülhay Celvetî'nin Hüdâyî Âsitânesi postuna geçişi
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2711-2715İrşad ve post tarihi · kurumsallaşma
Esircizâde Hüseyin Efendi'nin Mehmed Ağa Zâviyesi postuna geçişi
Abdülahad Nûrî'nin halifesi Esircizâde Hüseyin Efendi, yaklaşık kırk yıllık tekke hizmetinin ardından 1102/1690-91'de Mehmed Ağa Zâviyesi postuna geçti.
Kaynak notu: Uşşâkîzâde İbrâhim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 1000; Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, Esircizâde Şeyh Hüseyin tercemesiVaaz ve irşad tarihi · kurumsallaşma
Hacı Evhad Şeyhi Seyyid Hüseyin'in Süleymaniye vaizliği
Yedikule Hacı Evhad Zâviyesi şeyhliğinden Fatih ve Beyazıt camileri vaizliğine yükselen Seyyid Hüseyin Efendi, Receb 1103/Mart-Nisan 1692'de Süleymaniye Camii vaizliğine getirildi.
Kaynak notu: Uşşâkîzâde İbrâhim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 999-1000; Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, Hacı Evhad Şeyhi Seyyid Hüseyin Efendi tercemesiKol kurucusu · branch_of
Niyâzî-i Mısrî ve Mısriyye kolu
Niyâzî-i Mısrî'nin şiiri, irşadı ve sürgünlerle örülü hayatı Halvetî-Mısrî geleneğini Anadolu ve Balkanlarda etkili bir kola dönüştürdü.
Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.İlim ve kurum tarihi · kurum
Çeşmîzâde Hasan'ın Kalenderhâne Medresesi'ne tayini
Çeşmîzâde Tâbi‘i Hasan Efendi, 1106 Muharreminde Kalenderhâne Medresesi'ne tayin edildi.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2056-2057, Çeşmîzâde Tâbi‘i Hasan Efendi tercemesiİlim ve kurum tarihi · kurum
Trabzonî Osman'ın Şahkulu Medresesi'ne tayini
Kaynakta Trabzonlu oluşuyla bağlantılı ayırt edici ad olarak kullanılır.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2055-2059İlim ve kurum tarihi · kurum
Tavîl Mustafa'nın ikinci Sofya kadılığı
Biyografisi Osmanlı ilmiye dolaşımının Bosna, İstanbul ve Balkan şehirleri arasındaki yönünü gösterir.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2055-2059İlim ve kurum tarihi · kurum
Celeb Hüseyin'in Üsküdar Mihrimah Medresesi'ne tayini
Saray eğitim ve hizmet düzeninden medrese öğretimine geçen bir kariyer örneğidir.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2055-2059Biyografi ve eser tarihi · tarihî etki
Mehmed Rezmî'nin divanını tertibi
Mehmed Rezmî'nin divanını tertibi
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 4, s. 3413-3424; TDV İslâm Ansiklopedisi ve TEİS karşılaştırmasıTarihî durak · Tarihî etki
Nâyî Osman Dede’nin Galata Mevlevîhânesi postuna geçişi
Gavsî Ahmed Dede’nin ardından Nâyî Osman Dede Galata postuna geçti; ney, Mesnevî tedrisi ve irşadı otuz üç yıl birlikte yürüttü.
Kaynak notu: Mevleviyye OCR kaynak paketi; ilgili tez ve kişi monografileri karşılaştırıldı.Tarihî durak · Tarihî etki
Bedeviyye'nin İstanbul'da görünürleşmesi
Bedeviyye'nin İstanbul'da görünürleşmesi
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi: Bedeviyye, Ahmed el-Bedevî, Beyyûmî ve Tarikat maddeleri; tarikat.org kaynak havuzuKollar ve kurumlar
15 durak18. yüzyıl
Bilim, Mevlevîlik ve biyografi tarihi · tarihî etki
Müneccimbaşı Ahmed Dede'nin Mekke'de vefatı
Müneccimbaşı, tarihçi ve Mevlevî şeyhi Ahmed Dede Mekke'de vefat etti.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2229-2231Hanedan, ziyaret ve merasim tarihi · historical_context
III. Ahmed’in Eyüp’te kılıç kuşanması
III. Ahmed, Edirne’deki cülûsunun ardından İstanbul’a gelirken Ebû Eyyûb el-Ensârî’nin türbesini ziyaret etti; burada kılıç kuşandı, yoksullara ihsanda bulundu ve Edirnekapı üzerinden şehre girdi. Kayıt, Osmanlı cülûs merasiminin ziyaret mekânı ve hanedan meşruiyetiyle kurduğu bağı gösterir.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 4, s. 3295.Biyografi ve kurum tarihi · tarihî etki
Bostan Efendi'nin Kıbrıs sürgünü
Bostan Efendi'nin Kıbrıs sürgünü
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2711-2715İlim, tıp ve kurum tarihi · kurum
Ahmed Şaban Şifâî'nin Diyarbakır kadılığı
Ahmed Şaban Şifâî Efendi 1115 Cemâziyelâhirinde Diyarbakır kadılığına tayin edildi; 1116 Rebîülevvelinde görevden ayrıldı.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2366-2367, Tabib Şaban Efendi (Şifâî) tercemesiBiyografi ve kurum tarihi · tarihî etki
Seyyid Mustafa en-Nakşbendî'nin vefatı
Seyyid Mustafa en-Nakşbendî'nin vefatı
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2711-2715Biyografi ve kurum tarihi · tarihî etki
Seyyid Mehmed Konevî'nin Enarlı Zâviyesi
Seyyid Mehmed Konevî'nin Enarlı Zâviyesi
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2715-2721Tıp ve ilmiye tarihi · tarihî etki
Mehmed Efendi'nin hekimbaşılığa tayini
Saray hekimlerinden Mehmed Efendi, Nuh Efendi'nin vefatının ardından reîsü'l-etıbbâlığa getirildi.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 4, s. 3043-3045Biyografi ve kurum tarihi · tarihî etki
Sadrî Seyyid Mehmed'in vefatı
Sadrî Seyyid Mehmed'in vefatı
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2715-2721Biyografi ve kurum tarihi · tarihî etki
Sakızlı Şeyh İlyas'ın vefatı
Sakızlı Şeyh İlyas'ın vefatı
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2711-2715Biyografi ve kurum tarihi · tarihî etki
Seyyid Fazlullah'ın Hekim Çelebi Zâviyesi'ne geçişi
Seyyid Fazlullah'ın Hekim Çelebi Zâviyesi'ne geçişi
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2715-2721Vakıf ve kurum tarihi · historical_context
Çorlulu Ali Paşa külliyesinin tamamlanması
Çorlulu Ali Paşa’nın Parmakkapı yakınındaki cami, dârülhadis, hankah ve imareti 4 Muharrem 1121’de tamamlandı. Aynı yapı topluluğunda ibadet, hadis öğretimi, tasavvufî konaklama ve iaşe hizmetinin buluşması, erken XVIII. yüzyıl vakıf düzeninin çok işlevli yapısını gösterir. Kaynak belirli bir tarikat aidiyeti vermediği için olay herhangi bir yola bağlanmamıştır.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 4, s. 3304-3305.Saray ve ilmiye tarihi · tarihî etki
Arabzâde Mehmed Efendi'nin saray imamlığı
Sultan Bayezid Camii imamı Arabzâde Mehmed Efendi, imâm-ı sultânî tayin edildi; daha sonra Şehzade Süleyman'ın hocalığını da üstlendi.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 4, s. 3039-3040Biyografi ve kurum tarihi · tarihî etki
Mevlevî Hasîb'in İznik'teki irşad devri
Mevlevî Hasîb'in İznik'teki irşad devri
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2715-2721biyografi · Tarihî etki
Neccâr-zâde'nin Müceddidî hilâfeti
Edirne'de Arap-zâde Muhammed İlmî'nin yanında Müceddidî sülûkünü tamamlayarak hilâfet aldı.
Kaynak notu: Mesnevîhân Bir Müceddidiyye Şeyhi: Neccâr-zâde Mustafa Rıza’nın Hayatı ve Tasavvufî GörüşleriHanedan vakfı ve cami tarihi · historical_context
Üsküdar Vâlide Sultan Camii’nin açılışı
Vâlide Sultan’ın Üsküdar’da yaptırdığı yeni caminin tamamlanması üzerine III. Ahmed, vezirler ve ulema ile birlikte burada cuma namazı kıldı; Ayasofya vaizi vaaz ve dua etti. Kayıt, hanedan vakfı, şehir coğrafyası ve dinî merasimin aynı açılışta nasıl birleştiğini gösterir.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 4, s. 3311.