Ara
Menü

Zeyniyye Şeyhi Kadı Mehmed Efendi

Kadı Mehmed Efendi (ö. 1040/1630), Bursa'da müderrislik ve kadılık yolundan Zeyniyye meşihatına geçen; 1018/1609'da zâviyenin postuna oturan şeyhtir.

Vefat
1630
Unvan
Bursa Zeyniyye Zâviyesi postnişini, müderris ve kadı

Bursa'da tahsil ve tedris

Bursa'da doğan Mehmed Efendi, Hâcezâde Şemseddin Efendi'den mülâzım oldu. Medrese derecelerinde ilerleyerek kırk akçeli bir medresede müderrislik yaptı; bir süre kadılık mesleğinde de bulundu.

Zeyniyye yoluna intisabı

Daha sonra ilmiye kariyerinden meşihat yoluna yöneldi. Bursa Zeyniyye Zâviyesi postnişini Şeyh Mehmed Efendi'ye intisap etti. Kaynak, bu dönüşümü onun gaflet uykusundan basiret gözüne uyanmayı dile getiren iki mısraıyla birlikte kaydeder:

Nice bir mest-i girân-hâb-ı gaflet olalım
Dîde-i cânımıza kuhl-i basîret çekelim

Postnişinliği

Mürşidi Şeyh Mehmed Efendi 1018/1609'da vefat edince Bursa Zeyniyye Zâviyesi'nin postuna geçti. Bu makamda yaklaşık yirmi bir yıl hizmet etti.

Vefatı ve halefi

Cemâziyelevvel 1040'ta, Aralık 1630 civarında vefat etti ve görev yaptığı zâviyeye defnedildi. Yerine oğlu Kemâleddin Efendi geçti. Kaynak onu ilim ve mârifetiyle tanınan, ibadet ve riyâzete önem veren bir şeyh olarak tasvir eder.

Medreseden zâviyeye

Bursa’da doğdu ve tedris yoluna girdi; Hâcezâde Şemseddin Efendi’den mülâzemet aldıktan sonra alışılmış medrese devirlerini tamamladı. Kırk akçelik bir medreseden mâzul iken meşihat yolunu tercih ederek, doğduğu şehirdeki Zeyniyye zâviyesinin postnişini Şeyh Mehmed Efendi’ye intisap etti ve kazâ mesleğinden ayrıldı.

1018 tarihinde şeyhi vefat edince yerine geçti. Günlerini bu hâl üzere geçirdi ve 1040 Cemâziyelevvelinde vefat etti; aynı zâviyede defnedildi, yerine oğlu Kemâleddin Efendi postnişin oldu.

Kaynak onu ilim ve mârifetiyle meşhur, sâlih, âbid, riyâzet ve mücâhede ehli bir kişi olarak anar.

COĞRAFÎ HAFIZAZeyniyye ZâviyesiMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi1 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

Ağ ve yol

Menkıbeler

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Kadılık yolunu bırakırken söylediği beyit

Medreseden mâzul iken meşihat yoluna girerken bir beyit söyleyerek kazâ mesleğinden ayrıldığını ilân etti.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt
Menâkıbnâme’de tam metni aç

Bursa’da doğdu, tedris yoluna girdi ve Hâcezâde Şemseddin Efendi’den mülâzemet aldı. Alışılmış medrese devirlerini tamamlayıp kırk akçelik bir medreseden mâzul kaldığı sırada yolunu değiştirdi: doğduğu şehirdeki Zeyniyye zâviyesinde postnişin olan Şeyh Mehmed Efendi’ye intisap etti.

Kaynak bu kararı kendi ağzından bir beyitle kaydeder:

Nice bir mest-i girân-hˇâbî-i gaflet olalum
Dîde-i cânımuza kuhl-i basîret çekelüm

Beyti söyleyerek, ilmiye yolunun tabii sonucu sayılan kazâ mesleğinden ayrıldı.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

Kavram dünyası

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Bursa Zeyniyye silsilesindeki yeri

Abdüllatîf el-Kudsî’ye çıkan Bursa merkez dergâhı post sırasında, Şeyh Mehmed b. Abdullah ile oğlu Şeyh Kemâleddin arasındaki halkadır.

Metni gösterMetni daralt

Bursa’daki Zeyniyye merkez dergâhının post sırası, Abdüllatîf el-Kudsî ile başlayıp yüzyıllar boyu sürer. Bu sıralamada onun yeri, kendisinden önce gelen Şeyh Mehmed b. Abdullah ile kendisinden sonra gelen Şeyh Kemâleddin arasındaki halkadır: selefi 1018/1609’da, kendisi 1040/1630’da vefat etmiş, yerine oğlu geçmiştir.

Silsile listelerinde bu halka “Kadı Mehmed” adıyla değil, “Şeyh Mehmed b. Sa‘dî” adıyla kaydedilir. Adlandırma farkı yalnız listedeki sıra ve tarihler üzerinden birleştirilmiş olup nisbe veya baba adı üzerinden ayrıca doğrulanmış değildir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 1, s. 319-320
  2. [2]Kişi dosyasının kaynakları — Zeyniyye Şeyhi Kadı Mehmed Efendi
Ortak kaynak kataloğunu aç →