tarikat.org
Ara ⌕TR
Ara
Menü

TARİH ATLASI

Zaman içinde yollar

Pîrler, şehirler, kollar ve kurumlar tek bir kronoloji içinde; silsile, tarihî etki ve ortaya çıkış kayıtları birbirine karıştırılmadan okunur.

Külliyat
530
Zaman aralığı
700–2009
Yol ve kol
22
Şahsiyet
288
Haritada görAtlasla karşılaştır
Bütün yollar

530 tarih durağı

700–2009 arasında 288 şahsiyet, 22 yol ve 205 mekân bağlantısı gösteriliyor.

Mânevî silsileTarihî etkiOrtaya çıkışYaklaşıkİhtilaflıGelenek içi
İlk zühd çevreleri

7. yüzyıl

1 durak

period · Tarihî etki

İlk Zühd Hareketleri

Erken İslam toplumunda ibadet, takvâ ve dünyaya karşı ölçülü mesafe vurgusuyla belirginleşen zühd çevreleri.

Kaynak notu: Dönemlendirme, tasavvuf tarihi literatüründeki genel kabule dayanır.
İlk zühd çevreleri

8. yüzyıl

1 durak

event · Tarihî etki

Hasan-ı Basrî'nin vefatı

Hasan-ı Basrî 110/728 yılında Basra'da vefat etti. Sonraki zühd, tabakât ve tasavvuf literatürü onun şahsiyeti çevresinde geniş bir rivayet mirası oluşturdu.

Hasan-ı BasrîBasraHaritada gör
Kaynak notu: Merve Kara, Bir Zâhid ve Sûfî Olarak Hasan-ı Basrî, İstanbul Üniversitesi, 2026.
İlk zühd çevreleri

9. yüzyıl

1 durak

period · Tarihî etki

Nişâbur Melâmetîliğinin teşekkülü

Erken Melâmetî tavır Nişâbur ve Horasan çevresinde fütüvvet, ihlâs ve ameli gizleme ilkeleri etrafında belirginleşti.

Melâmîlik
Kaynak notu: Bursalı Mehmed Tâhir menâkıbnâmesi ve Uluslararası Melâmîlik Sempozyumu bildirileri birlikte değerlendirilmiştir.
Yolların teşekkülü

10. yüzyıl

1 durak

Tarihî durak · Tarihî etki

Abdülkerîm el-Kuşeyrî'nin doğumu

Nişâbur tasavvufu, Eş'arî kelâmı ve işârî tefsirin başlıca müelliflerinden Kuşeyrî doğdu.

Abdülkerîm el-Kuşeyrî
Kaynak notu: Genel tasavvuf/kavram OCR paketi; biyografi ve monografi karşılaştırması
Yolların teşekkülü

11. yüzyıl

4 durak

Tarihî durak · Tarihî etki

Abdülkerîm el-Kuşeyrî'nin vefatı

er-Risâle ve Letâifü'l-işârât üzerinden geniş bir ilmî ve tasavvufî miras bırakan Kuşeyrî Nişâbur'da vefat etti.

Abdülkerîm el-Kuşeyrî
Kaynak notu: Genel tasavvuf/kavram OCR paketi; biyografi ve monografi karşılaştırması

Tarihî durak · historical_development

Hasan Sabbâh'ın Alamut'u merkez edinmesi

Nizârî dâvet ve siyasî ağının dağ kalesi merkezli dönemi başladı.

Alamut KalesiHaritada gör
Kaynak notu: The Eagle Returns: Evidence of Continued Isma‘ili Activity at Alamut and in the South Caspian Region following the Mongol Conquests

period · Ortaya çıkış

Tarikatların Teşekkülü

Tasavvuf çevrelerinin kurumsal yapılara, eğitim usullerine ve kalıcı adlandırmalara kavuşmaya başladığı dönem.

Kaynak notu: Tek bir kuruluş tarihi yerine uzun bir kurumsallaşma süreci esas alınır.
Yolların teşekkülü

12. yüzyıl

15 durak

Pîr · Mânevî silsile

Abdülkādir Geylânî ve Kadirî irşad mirası

Abdülkādir Geylânî'nin Bağdat'taki vaaz, tedris ve irşad çevresi, vefatından sonra oğulları ve halifeleri eliyle Kadiriyye adı altında genişledi. 1166, yolun icat edildiği bir tarih değil; pîrin mirasının kurumsal bir nispet hâline gelişini gösteren dönüm noktasıdır.

Abdülkādir-i GeylânîKadiriyyeAbdülkādir-i Geylânî KülliyesiHaritada gör
Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.

Pîr · Mânevî silsile

Ahmed Yesevî ve Yesevî irşad halkası

Ahmed Yesevî'nin hikmet, sohbet ve halife yetiştirme merkezli irşadı Türkistan'da kalıcı bir tasavvuf dili oluşturdu. Vefat tarihi hakkında farklı kayıtlar bulunduğundan 1166 gelenekte yaygın kabul gören tarih olarak gösterilir.

Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.

Tarihî durak · Kurumsal gelişme

Ahmed Yesevî ve Yeseviyye'nin teşekkülü

Tarikatın kurucu, kol veya usul tarihindeki belirleyici eşik; kesin olmayan tarihler dönem göstergesi olarak kullanılmıştır.

Hoca Ahmed YesevîYeseviyyeHoca Ahmed Yesevî TürbesiHaritada gör
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi'nin ilgili tarikat ve kişi maddeleri; mevcut tarikat.org kaynak havuzuyla karşılaştırıldı.

Tarihî durak · Kurumsal gelişme

Ahmed Yesevî ve Yesi irşad halkası

Yeseviyye’nin kişi, metin ve coğrafya ağındaki belirleyici durak; tarihî kayıt ile gelenek içi nispet birlikte fakat ayrı kesinlik derecelerinde okunur.

Hoca Ahmed YesevîYeseviyyeHoca Ahmed Yesevî TürbesiHaritada gör
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi Yeseviyye ve ilgili kişi/eser maddeleri; tarikat.org kaynak havuzuyla karşılaştırıldı.

Öncü pîr · Mânevî silsile

Ebü'n-Necîb es-Sühreverdî'nin irşad ve âdâb mirası

Bağdat'taki Sühreverdî çevresinin ilk kurucu halkasını oluşturan Ebü'n-Necîb, tekke terbiyesi ve mürid âdâbını sistemleştiren eseriyle yeğeni Şehâbeddin Ömer es-Sühreverdî'nin kurumsallaştıracağı yolun zeminini hazırladı.

Sühreverdiyye
Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.

event · Tarihî etki

Ahmed er-Rifâî'nin vefatı

Ümmü Abîde'de vefat etti; irşad çevresi Rifâiyye adıyla genişledi.

Ahmed er-RifâîRifâiyyeÜmmüabîde (türbesi ve tekkesi)Haritada gör
Kaynak notu: Turan Atik, Rifâîlik Tarikatı Üzerine Sosyolojik Bir İnceleme (2007); kronoloji başka biyografik kaynaklarla ayrıca karşılaştırılmalıdır.

Teşekkül · Ortaya çıkış

Necmeddîn-i Kübrâ'nın Harezm'de irşada başlaması

Necmeddîn-i Kübrâ'nın tahsil ve tasavvuf eğitiminden sonra Harezm'e dönerek irşad halkasını kurması, Kübreviyye'nin teşekkül durağıdır. Yol; seyrüsülûk tecrübeleri, renk ve nur yorumları ile güçlü bir halife ağı üzerinden yayıldı.

Necmeddîn-i KübrâGürgenç (Köhne Ürgenç)Haritada gör
Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.

Teşekkül · Ortaya çıkış

Necmeddîn-i Kübrâ'nın Hârizm'e dönüşü

Tahsil ve tasavvuf eğitiminden sonra Hârizm'e dönerek irşad halkasını kurması Kübreviyye'nin teşekkül eşiğidir.

Necmeddîn-i KübrâKübreviyyeGürgenç (Köhne Ürgenç)Haritada gör
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi maddeleri ve Kübreviyye araştırmaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.

Tarihî durak · Kurumsal gelişme

Hakîm Ata ve Hârizm hikmet çevresi

Yeseviyye’nin kişi, metin ve coğrafya ağındaki belirleyici durak; tarihî kayıt ile gelenek içi nispet birlikte fakat ayrı kesinlik derecelerinde okunur.

Hakîm Ata (Süleyman Bâkırgānî)YeseviyyeHakîm Ata Bakırgan MakamıHaritada gör
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi Yeseviyye ve ilgili kişi/eser maddeleri; tarikat.org kaynak havuzuyla karşılaştırıldı.

period · Tarihî etki

Anadolu'da Yayılış

Farklı tasavvuf yollarının Anadolu şehirleri, zaviyeleri ve kültür çevreleri içinde yaygınlaşması.

Kaynak notu: Bölgesel süreçler farklı tarihlerde gelişmiştir.
Bölgesel yayılma

13. yüzyıl

31 durak

Tarihî durak · Tarihî etki

İbn Arabî'nin Mecdüddin İshak'la Anadolu'ya gelişi

Mekke'deki tanışmanın ardından Anadolu-Selçuklu çevresiyle kalıcı temas başladı.

Muhyiddin İbnü'l-Arabîİbnü'l-Arabî Türbesi, SâlihiyeHaritada gör
Kaynak notu: Early Best-sellers in the Akbarian Tradition: The Dissemination of Ibn ‘Arabi’s Teaching Through Sadr al-din al-Qunawi

Anadolu · Tarihî etki

Necmeddîn-i Dâye'nin Anadolu'ya gelişi

Moğol istilası sonrasında batıya yönelen Dâye, Kayseri ve Sivas çevresinde bulundu; Mirṣâdü'l-ʿibâd'ı Alâeddin Keykubad'a sundu.

Necmeddîn-i DâyeKübreviyyeŞûnîziyye KabristanıHaritada gör
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi maddeleri ve Kübreviyye araştırmaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.

Pîr · Mânevî silsile

Necmeddîn-i Kübrâ'nın vefatı ve Kübrevî yayılışı

Gürgenç'in Moğol istilası sırasında vefat eden Necmeddîn-i Kübrâ'nın ardından halifeleri Harezm, Horasan, İran, Anadolu ve Güney Asya yönlerinde farklı Kübrevî kollar oluşturdu.

Necmeddîn-i KübrâGürgenç (Köhne Ürgenç)Haritada gör
Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.

İntikal · Mânevî silsile

Gürgenç istilası ve Necmeddîn-i Kübrâ'nın vefatı

Necmeddîn-i Kübrâ Gürgenç'in Moğol istilası sırasında öldü; halifelerin farklı bölgelere yönelişi Kübrevî yayılmayı hızlandırdı.

Necmeddîn-i KübrâKübreviyyeGürgenç (Köhne Ürgenç)Haritada gör
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi maddeleri ve Kübreviyye araştırmaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.

vefat · tarihî olay

Abdülazîz el-Mehdevî’nin vefatı

Ebû Medyen çevresinin Tunuslu şeyhi Abdülazîz el-Mehdevî 621/1224 yılında vefat etti.

Abdülazîz b. Ebû Bekir el-MehdevîMedyeniyye (Şuaybiyye)
Kaynak notu: İbnü’l-Arabî’nin el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye, Rûhu’l-kuds ve Meşâhidü’l-esrâr çevresindeki kayıtları; Z. Şeyma Özkan, ‘Bir Mektuptan Fazlası’; Gerald T. Elmore, ‘Shaykh Abd al-Aziz al-Mahdawi’; Noah Gardiner, ‘Forbidden Knowledge?’; Muhyiddin Ibn Arabi Society araştırma notları. Geç dönem kol adlandırması ile tarihî şahsiyet birbirinden ayrılmıştır.

Kurucu pîr · Mânevî silsile

Şehâbeddin Ömer es-Sühreverdî ve Sühreverdiyye'nin kurumsallaşması

Şehâbeddin Ömer es-Sühreverdî, Bağdat merkezli irşadı, halifeleri ve Avârifü'l-maârif'iyle Sühreverdiyye'yi geniş coğrafyada tanınan kurumsal bir yola dönüştürdü.

Sühreverdiyye
Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.

Tarihî durak · Tarihî etki

Muînüddin Çiştî'nin vefatı ve Ecmîr merkezinin devamı

Muînüddin Çiştî'nin vefatı ve Ecmîr merkezinin devamı

Muînüddin Hasan ÇiştîÇiştiyyeHücvîrî TürbesiHaritada gör
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi: Çiştiyye, Çiştî, Kutbüddin Bahtiyâr, Nizâmeddin Evliyâ, Sâbiriyye ve Ecmîr maddeleri; Reşat Öngören, Tasavvuf

Tarihî durak · Tarihî etki

İbn Arabî'nin vefatı ve Konevî aktarımının merkezîleşmesi

İbn Arabî'nin vefatından sonra eserlerin korunması, okutulması ve sistemleştirilmesinde Konevî çevresi öne çıktı.

Sadreddin KonevîSadreddin Konevî Türbesi ve CamiiHaritada gör
Kaynak notu: Early Best-sellers in the Akbarian Tradition: The Dissemination of Ibn ‘Arabi’s Teaching Through Sadr al-din al-Qunawi

milestone · Tarihî etki

Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî’nin İskenderiye çevresi

Şâzelî’nin Mısır’a geçerek İskenderiye’de irşad çevresi oluşturması yolun şehirli ve uluslararası karakterini güçlendirdi.

Ebü’l-Hasan eş-ŞâzelîŞâzeliyyeHumeyserâ (Ayzâb)Haritada gör
Kaynak notu: Sefîne-i Evliyâ ve genel tasavvuf tarihi karşılaştırması

Tarihî durak · historical_development

Alamut'un Moğollara teslimi

Nizârî siyasî düzeni ağır darbe aldı; topluluk ve bölgesel faaliyet bütünüyle sona ermedi.

Alamut KalesiHaritada gör
Kaynak notu: The Eagle Returns: Evidence of Continued Isma‘ili Activity at Alamut and in the South Caspian Region following the Mongol Conquests

Tarihî durak · Kurumsal gelişme

Zengi Ata ve Taşkent halife ağı

Yeseviyye’nin kişi, metin ve coğrafya ağındaki belirleyici durak; tarihî kayıt ile gelenek içi nispet birlikte fakat ayrı kesinlik derecelerinde okunur.

Zengi AtaYeseviyyeZengi Ata TürbesiHaritada gör
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi Yeseviyye ve ilgili kişi/eser maddeleri; tarikat.org kaynak havuzuyla karşılaştırıldı.

Tarihî durak · historical_development

Alamut'un kısa süreli geri alınışı

Rükneddin Hürşah'ın oğluna bağlanan kuvvetler kaleyi kısa süreli geri aldı; tarih ve ayrıntılar kaynak karşılaştırması gerektirir.

Alamut KalesiHaritada gör
Kaynak notu: The Eagle Returns: Evidence of Continued Isma‘ili Activity at Alamut and in the South Caspian Region following the Mongol Conquests

Tarihî durak · Tarihî etki

Hacı Bektâş-ı Velî'nin vefatı ve zâviye hafızasının büyümesi

Hacı Bektâş'ın vefatından sonra Sulucakarahöyük zâviyesi Rum abdalları ve ziyaret ağları için giderek güçlenen merkez oldu.

Hacı Bektâş-ı VelîBektaşiyyeHacı Bektâş-ı Velî Dergâhı, HacıbektaşHaritada gör
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi: Bektaşîlik, Hacı Bektâş-ı Velî, Hacı Bektâş-ı Velî Külliyesi, Balım Sultan maddeleri; Vilâyetnâme geleneği; genel Bektaşîlik tarihi araştırmaları

İntikal · Tarihî etki

Mevlânâ'nın vefatı ve irşad halkasının devamı

Mevlânâ'nın vefatından sonra Hüsâmeddin Çelebi irşad halkasının başına geçti. Bu safha, Mevlânâ çevresinin henüz tamamlanmış bir tarikat teşkilatı değil, devam eden bir sohbet ve hilâfet halkası olduğunu gösterir.

Mevleviyye
Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.

Tarihî durak · post_devri

Mevlânâ'nın vefatı ve Hüsâmeddin Çelebi'nin posta geçişi

Mevlânâ'nın vefatının ardından Hüsâmeddin Çelebi irşad halkasının başına geçti.

Hüsâmeddin ÇelebiMevleviyyeMevlânâ Türbesi, KonyaHaritada gör
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi: Mevleviyye, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Sultan Veled, Ulu Ârif Çelebi, Mesnevîhân, Mevlevîhâne maddeleri; Sefîne-i Evliyâ; mevcut Mevleviyye ve musiki kaynak paketi

Tarihî durak · Tarihî etki

Mevlânâ'nın vefatı ve Konevî'nin cenaze görevi

Konevî'nin cenaze namazını kıldırması iki Konya çevresi arasındaki karşılıklı itibarın güçlü işaretidir.

Sadreddin KonevîSadreddin Konevî Türbesi ve CamiiHaritada gör
Kaynak notu: Early Best-sellers in the Akbarian Tradition: The Dissemination of Ibn ‘Arabi’s Teaching Through Sadr al-din al-Qunawi

Kurumsallaşma · Ortaya çıkış

Sultan Veled'le Mevlevî yolunun teşkilatlanması

Sultan Veled'in posta geçişiyle Mevlânâ çevresinin âdâbı, halifelik düzeni ve Konya dışındaki temsil ağı belirginleşti. Bu nedenle Mevleviyye'nin kurumsal kurucusu olarak Sultan Veled'in rolü ayrıca gösterilir.

Mevleviyye
Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.

Tarihî durak · Kurumsal gelişme

Sultan Veled'le teşkilatlanma safhası

Sultan Veled'in post dönemi vakıf, halife ve şehir ağlarının belirginleştiği kurumsallaşma safhasıdır.

Sultan VeledMevleviyyeMevlânâ Türbesi, KonyaHaritada gör
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi: Mevleviyye, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Sultan Veled, Ulu Ârif Çelebi, Mesnevîhân, Mevlevîhâne maddeleri; Sefîne-i Evliyâ; mevcut Mevleviyye ve musiki kaynak paketi

Tarihî durak · Tarihî etki

Ali Ahmed Sâbir'in vefatı ve Sâbirî nispetin gelişimi

Ali Ahmed Sâbir'in vefatı ve Sâbirî nispetin gelişimi

Alâeddin Ali Ahmed SâbirÇiştiyyeSâbir Pâk Kalyar DergâhıHaritada gör
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi: Çiştiyye, Çiştî, Kutbüddin Bahtiyâr, Nizâmeddin Evliyâ, Sâbiriyye ve Ecmîr maddeleri; Reşat Öngören, Tasavvuf

vefat · tarihî olay

Abdülazîz ed-Dîrînî’nin vefatı

Azîziyye-Dîrîniyye’nin kurucusu Abdülazîz ed-Dîrînî kuvvetli kabule göre 694/1295’te vefat etti ve Dîrîn’de defnedildi.

Ebû Muhammed İzzüddîn Abdülazîz ed-DîrînîRifâiyyeDîrînî CamiiHaritada gör
Kaynak notu: Mehmet Şener, ‘Dîrînî’, TDV İslâm Ansiklopedisi, IX, 373-374; Tâceddin es-Sübkî, Tabakātü’ş-Şâfiiyye; İsnevî, Tabakātü’ş-Şâfiiyye; İbnü’l-Mülakkın, Tabakātü’l-evliyâ; Şa‘rânî, et-Tabakāt. Bedevî menâkıbnâmelerindeki karşılaşma tarihî biyografiden ayrı tutulmuştur.
Bölgesel yayılma

14. yüzyıl

17 durak

Yayılma · Tarihî etki

Ulu Ârif Çelebi ve Mevlevî ağının Anadolu'ya yayılışı

Ulu Ârif Çelebi'nin seyahatleri ve beylik merkezleriyle kurduğu ilişkiler, Mevlevîliğin Konya dışındaki zaviyeler ve muhib çevreleri üzerinden Anadolu'da yayılmasını hızlandırdı.

Mevleviyye
Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.

Tarihî durak · Tarihî etki

Ulu Ârif Çelebi'nin Anadolu yayılışı

Ulu Ârif'in seyahatleri Konya dışındaki Mevlevî zâviye ve muhib ağlarını güçlendirdi.

Ulu Ârif ÇelebiMevleviyyeMevlânâ TürbesiHaritada gör
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi: Mevleviyye, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Sultan Veled, Ulu Ârif Çelebi, Mesnevîhân, Mevlevîhâne maddeleri; Sefîne-i Evliyâ; mevcut Mevleviyye ve musiki kaynak paketi

Tarihî durak · Tarihî etki

Dâvûd-ı Kayserî'nin İznik medresesine tayini

Füsûs şerh birikimi erken Osmanlı medrese çevresine taşındı; yıl kuruluş dönemini gösteren yaklaşık tarihtir.

Dâvûd-i Kayserîİznik Medresesi (Orhan Gazi Medresesi)Haritada gör
Kaynak notu: Early Best-sellers in the Akbarian Tradition: The Dissemination of Ibn ‘Arabi’s Teaching Through Sadr al-din al-Qunawi

Tarihî durak · Tarihî etki

Abdül‘âl b. Fakih'in vefatı ve Tanta post aktarımı

Abdül‘âl b. Fakih'in vefatı ve Tanta post aktarımı

Şeyh Abdülmüteâl (Abdül‘âl) el-EnsârîBedeviyye (Ahmediyye)
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi: Bedeviyye, Ahmed el-Bedevî, Beyyûmî ve Tarikat maddeleri; tarikat.org kaynak havuzu

Tarihî durak · historical_development

Daylem'de İsmâilî bölgesel hâkimiyetin yeniden görünmesi

Kiyâ Seyfeddin Kûşaycî çevresindeki güç, Moğol sonrası bölgesel devamın siyasî işaretlerinden biridir.

Alamut KalesiHaritada gör
Kaynak notu: The Eagle Returns: Evidence of Continued Isma‘ili Activity at Alamut and in the South Caspian Region following the Mongol Conquests

event · associated_with

Bahâeddin Nakşibend'in ilk hac yolculuğu

Kaynakların iki hac yolculuğu kaydettiği Bahâeddin Nakşibend'in ilk haccı, Emîr Külâl'in vefat tarihiyle ilişkilendirilerek yaklaşık 1370'e tarihlenir.

Bahâeddin NakşibendNakşibendiyyeKasrıârifân (Bahâeddin köyü)Haritada gör
Kaynak notu: Necdet Tosun'un erken kaynaklardan hareketle yaptığı kronolojik değerlendirme.

tarih · Tarihî etki

Emîr Sultan Yıldırım Bayezid devrinde Buhara–Medine yolculuğunun ardından Bursa’ya yerleşti; yıl yaklaşık gösterilir

Emîr Sultan Yıldırım Bayezid devrinde Buhara–Medine yolculuğunun ardından Bursa’ya yerleşti; yıl yaklaşık gösterilir.

Emîr SultanKübreviyyeEmîr Sultan Türbesi ve KülliyesiHaritada gör
Kaynak notu: Menâkıb-ı Emîr Sultan ve karşılaştırmalı biyografi

Pîr · Mânevî silsile

Ömer el-Halvetî ve Halvetiyye'nin ilk halkası

Halvet uygulamasına verdiği ağırlıkla anılan Ömer el-Halvetî, kendisinden sonraki silsile ve şubelerin adını aldığı kurucu pîrdir. Tarihlendirme kaynaklarda küçük farklılıklar gösterebilir.

Ömer HalvetîHalvetiyyePîr Ömer Sultan Ziyaretgâhı, AvahilHaritada gör
Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.

Tarihî durak · Tarihî etki

Halvetiyye'nin Anadolu'ya ilk intikali

Amasyalı Pîr İlyas, Halvetiyye'yi Anadolu'ya taşıyan ilk temsilci olarak kaydedilir; kesin yıl yaklaşık dönem göstergesidir.

Amasyalı Pîr İlyasHalvetiyyeGümüşlüoğlu TekkesiHaritada gör
Kaynak notu: Reşat Öngören, Tasavvuf, İstanbul Üniversitesi İLİTAM; mevcut Halvetiyye kaynaklarıyla karşılaştırıldı.

Tarihî durak · Tarihî etki

Anadolu ve Rumeli abdal ağlarının belirginleşmesi

XIV-XV. yüzyıllarda Abdal Musa, Seyyid Ali Sultan ve Otman Baba çevreleri sonraki Bektaşî hafızasının coğrafî zeminini oluşturdu.

Abdal MûsâBektaşiyyeAbdal Mûsâ Tekkesi ve Türbesi, TekkeköyHaritada gör
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi: Bektaşîlik, Hacı Bektâş-ı Velî, Hacı Bektâş-ı Velî Külliyesi, Balım Sultan maddeleri; Vilâyetnâme geleneği; genel Bektaşîlik tarihi araştırmaları
Bölgesel yayılma

15. yüzyıl

1 durak

Tarihî durak · historical_development

Daylem kıyımı ve merkezin Encüdân'a yönelmesi

Yeni kıyımın ardından Alamut'u merkez olarak geri kazanma ümidi zayıfladı; imamet çevresi daha güvenli bölgelere yöneldi.

Alamut KalesiHaritada gör
Kaynak notu: The Eagle Returns: Evidence of Continued Isma‘ili Activity at Alamut and in the South Caspian Region following the Mongol Conquests