Sa‘deddin Muhammed el-Cebâvî

Doğumu ve ailesi

Erken Sa‘dî kaynaklarına göre 460/1068'de Mekke'de doğdu. Baba tarafından İdrîsî-Hasenî, anne tarafından Kâbe hizmetindeki Şeybî aileye bağlanan nesep kaydı gelenek ve aile kaynaklarında korunur.

Tasavvufî eğitim

Kaynaklar gençlik dönemini sert ve hareketli bir hayatla, ardından Hz. Peygamber'in mânevî uyarısıyla dönüş anlatısı içinde aktarır. Mekke'de babası ve Ebû Muhammed Yûnus eş-Şeybânî çevresinde eğitimini tamamladığı kabul edilir.

Cebâ'ya yerleşme

Kardeşleriyle Dımaşk bölgesine gitti; Akkâ yolu üzerindeki Cebâ'da tekke kurdu. Küçük yerleşim onun çevresinde irşad, eğitim ve Haçlı saldırılarına karşı toplumsal dayanışma merkezine dönüştü.

Mücahid unvanı

Doğrudan muharebeye katıldığına dair açık erken kayıt bulunmaz. Asker toplanmasını ve mücadeleyi desteklemesi sebebiyle “el-imâmü'l-mücâhid” unvanıyla anıldı.

Kardeşlerin zâviyeleri

Müeyyidüddin Şeybân Cevlân'da, Ebû Hilâl Muhammed Kāsımiye'de, Muhammed Saîd Mardin'de, Abdullah Yûnus ise Buhsa'da zâviye kurdu. Bu aile ağı Sa‘diyye'nin Suriye ve Filistin'e yayılmasının erken omurgasıdır.

Tarih ihtilafı

Erken eserler 575/1180 vefatını ve yaklaşık 115 yıllık ömrü kaydeder. Vassâf'ın da kullandığı başka rivayet 621/1224 tarihini verir; daha geç kayıtlar da vardır. Ana kronoloji erken kayda dayandırılmış, ihtilaf silinmemiştir.