01
İlk Zühd Hareketleri
Erken İslam toplumunda ibadet, takvâ ve dünyaya karşı ölçülü mesafe vurgusuyla belirginleşen zühd çevreleri.
TASAVVUFUN TARİHÎ VE COĞRAFÎ HAFIZASI
Bir ismin kimlere, hangi yola ve hangi şehre değdiğini; tarihî kayıtla gelenek içi anlatıyı birbirine karıştırmadan izleyin.
01
Erken İslam toplumunda ibadet, takvâ ve dünyaya karşı ölçülü mesafe vurgusuyla belirginleşen zühd çevreleri.
02
Tasavvuf çevrelerinin kurumsal yapılara, eğitim usullerine ve kalıcı adlandırmalara kavuşmaya başladığı dönem.
03
Farklı tasavvuf yollarının Anadolu şehirleri, zaviyeleri ve kültür çevreleri içinde yaygınlaşması.
YAŞAYAN ARŞİV
Yeni bir şahsiyet, yol veya mekân eklendiğinde atlaslar, dizinler ve ilişkili sayfalar aynı veri omurgasından güncellenir.
İRŞAD ATLASI · YAŞAYAN BAĞLAR
Bir yolu yalnız soy ağacı olarak değil; kişiler, şehirler, dönemler ve ayrılan irşad hatlarıyla birlikte takip edin. Birden çok kola açılan düğümler atlas üzerinde ayrı güzergâhlar hâlinde görünür.
ARŞİVİN OMURGASI
Ana yollar teşekkül sırasına ve tarihî bağlamlarına göre; alt kollar ise kendi soy ağacı içinde açılır.

BİR YOLU NASIL OKUYORUZ?
Bir yolun tarihi yalnız kurucu adından ibaret değildir. Şehirleri, tekkeleri, şiiri, mûsikisi, eşyası ve farklı dönemlerde açılan irşad hatları aynı dosyada buluşur.
MEKÂNLAR ATLASI
3.680 tekke, dergâh, türbe, âsitâne ve tarihî merkez kaydı; doğruluk seviyeleri korunarak coğrafyaya bağlanıyor.
Karagöz oyunlarının ve perde gazeli geleneğinin en yaygın olduğu merkez; türün edebî ölçüsü burada oluşmuştur. İlişkili kişi dosyası Birrî Mehmed Dede : Birrî Mehmed Dede (1080/1669-70–1128/1715-16), Manisa Mevlevîhânesinde bin bir günlük çilesini tamamlayan; attarlıkla…
Mekân dosyasını aç →PÎRLER LİSTESİNDEN · DEĞİŞEN SEÇKİ
Ahmed er-Rifâî (512/1118 – 578/1182), Batâih bataklıklarındaki Ümmüabîde'de irşad eden Rifâiyye'nin pîri; “ebü'l-alemeyn” unvanıyla anılan âlim-sûfî, kerameti değil edeb i esas alan ve tekkesinde her gün binlerce kişiyi doyuran mürşid.
Kişi dosyasını aç →1430Yaklaşık 1340’ta Ankara çevresinde doğduğu düşünülen Hacı Bayrâm-ı Velî (ö. 1430), Somuncu Baba’nın terbiyesini sohbet, ortak emek ve şehir dayanışmasıyla birleştirerek Bayramiyye’yi kuran sûfî ve şairdir.
Kişi dosyasını aç →1252–1334Şeyh Safiyyüddîn-i Erdebîlî (650/1252 – 12 Muharrem 735/12 Eylül 1334, Erdebil); Safeviyye'nin pîri . İbrâhim Zâhid-i Geylânî'nin damadı ve halifesi; iki asır sonra kurulacak Safevî Devleti onun soyundan çıkmıştır. Kaynaklar onun Ehl-i sünnet inancına sahip…
Kişi dosyasını aç →KAVRAMLAR ARŞİVİ
Mânevî eğitim ve icâzet bağının önceki mürşidlere ulaştığını ifade eden zincir.
Maddenin tamamını oku →KÜTÜPHANE · OKUMA YOLLARI
Tasavvufun şiir, anlatı ve araştırma katmanları birbirinden ayrılır; fakat aynı şahsiyet ve yol dosyalarına açılır.
Kütüphane merkezini aç →Yunus Emre, Niyâzî-i Mısrî, Eşrefoğlu Rûmî ve Vâhib Ümmî metinlerini okuyun.
Divanlara geç →ANLATI · MENÂKIBNÂMEHafızada kalan hikâyelerÖzet kartlar değil; kaynağı ve anlatı sınırı gösterilen, okumaya hazır tam metinler.
Bir anlatı seç →ARAŞTIRMA · KAYNAKÇAMetnin geldiği yere bakınKlasik eserler, monografiler, tezler, makaleler ve süreli yayınlar.
Kaynakları incele →EDİTORYAL İLKE
Tarihî kayıt, mânevî silsile, menkıbe ve gelenek içi anlatı ayrı katmanlarda tutulur. Kaynak farklılıkları gizlenmez; kesin olmayan bilgi kesinmiş gibi sunulmaz.
Nasıl çalıştığımızı okuyun