Ara
Menü

Bedeviyye (Ahmediyye)

Ahmed el-Bedevî'nin Tanta'daki irşad halkası çevresinde teşekkül eden; Abdül‘âl b. Fakih tarafından kurumsallaştırılan, Mısır'da çok sayıda kola ayrılan tasavvuf yolu.

Mısır merkezli teşekkül, hac ve Kuzey Afrika çevreleri
Coğrafi köken
Tanta, Mısır
Teşekkül
XIII. yüzyıl
Bağlı kol
15

Yolun canlı haritası

Pîrleri, halkaları, kolları ve coğrafî intikali aynı görünümde izleyin.

EL ELE, EL HAKK'ABedeviyye (Ahmediyye) Atlası10 şahsiyet15 tarihî kol8 mekânAtlası aç →

Tanta'da teşekkül

Bedeviyye, Ahmed el-Bedevî'nin 634/1236 dolaylarında yerleştiği Tanta'daki irşad çevresinden doğdu. Kaynaklarda Ahmediyye ve Bedeviyye adları birlikte kullanılır. Ahmed el-Bedevî'nin inziva ve damda yaşama pratiğine nispetle erken çevre Sütûhiyye adıyla da anıldı.

Abdül‘âl ve post silsilesi

Tarikatın kurumsal biçim kazanmasında ilk halife Abdül‘âl b. Fakih'in belirleyici rolü vardır. Tanta postu ondan sonra Abdurrahman Ali Nûreddin, Şemseddin Muhammed ve aynı aile/halife çevresinden gelen şeyhlerle sürdü. Kaynakların koruduğu bu post listesi kesintisiz biyolojik soy değil, merkez dergâhın hizmet ve irşad aktarımıdır.

Silsile rivayetleri

Ahmed el-Bedevî'nin mânevî silsilesi hakkında Rifâiyye ve Şâzeliyye ile temas kuran farklı rivayetler vardır. Bunlardan birini tartışmasız tek zincir saymak yerine, tarihî temas ve gelenek içi nispetler ayrı gösterilir. Bedeviyye, Mısır'da müstakil bir tarikat olarak gelişmiştir.

Vasiyetler ve âdâb

Ahmed el-Bedevî'ye nispet edilen vasiyetlerde Kur'an ve Sünnet'e bağlılık, gece ibadeti, kalbî zikir, sabır, ahde vefa, kötülüğe iyilikle karşılık verme, misafirperverlik, tevazu ve şeyhlere hürmet öne çıkar. Daha sonraki çevrelerde cehrî, ayakta veya oturarak yapılan toplu zikir biçimleri görülür.

Alâmetler

Kırmızı hırka, kırmızı sancak ve kırmızı sarıklı iki dilimli tâc Bedevî dervişlerinin ayırt edici alâmetleri arasında sayılır. Sancağın yalnız dış görünüş değil doğruluk, iffet, haramdan sakınma, Kur'an, zikir ve tefekkür yükümlülüğünü simgelediği anlatılır.

Kollar ve coğrafya

Metbûliyye, Beyyûmiyye ve Sütûhiyye yanında Hamûdiyye, Kinâsiyye, Zâhidiyye, Enbâbiyye, Münâviyye, Selâmiyye, Fergaliyye, Sâibiyye, Merâzikıyye, Şinnâviyye ve Halebiyye gibi kollar Mısır kaynaklarında anılır. Bu adların günümüzdeki kurumsal faaliyeti tarihî kayıttan otomatik olarak çıkarılamaz.

Tanta mevlidi

Zilhiccenin son haftasında yapılan büyük Tanta mevlidi, ziyaret, zikir, ticaret ve panayır katmanlarını bir araya getiren yüzyıllık bir şehir olayıdır. Tarih boyunca ulemâ ile şeyhler arasında tartışmalara ve zaman zaman idarî sınırlamalara konu olmuştur.

Bedevî tâcının katalog kaydı

A-60, on iki terkli ve kırmızı kubbeli Bedevî tâcıdır. Kırmızı düğme, Cüneydî destar ve üstten sarkan taylasanla tanımlanır. Eserin İstanbul'daki Bedeviyye faaliyetlerinin XVIII. yüzyıldan sonraki safhasına ait olması muhtemel görülür.

Bedevî tâcının katalog kaydı

A-60, on iki terkli ve kırmızı kubbeli Bedevî tâcıdır. Kırmızı düğme, Cüneydî destar ve üstten sarkan taylasanla tanımlanır. Eserin İstanbul'daki Bedeviyye faaliyetlerinin XVIII. yüzyıldan sonraki safhasına ait olması muhtemel görülür.

Bedevî tâcının katalog kaydı

A-60, on iki terkli ve kırmızı kubbeli Bedevî tâcıdır. Kırmızı düğme, Cüneydî destar ve üstten sarkan taylasanla tanımlanır. Eserin İstanbul'daki Bedeviyye faaliyetlerinin XVIII. yüzyıldan sonraki safhasına ait olması muhtemel görülür.

Bedevî tâcının katalog kaydı

A-60, on iki terkli ve kırmızı kubbeli Bedevî tâcıdır. Kırmızı düğme, Cüneydî destar ve üstten sarkan taylasanla tanımlanır. Eserin İstanbul'daki Bedeviyye faaliyetlerinin XVIII. yüzyıldan sonraki safhasına ait olması muhtemel görülür.

Bedevî tâcının katalog kaydı

A-60, on iki terkli ve kırmızı kubbeli Bedevî tâcıdır. Kırmızı düğme, Cüneydî destar ve üstten sarkan taylasanla tanımlanır. Eserin İstanbul'daki Bedeviyye faaliyetlerinin XVIII. yüzyıldan sonraki safhasına ait olması muhtemel görülür.

Bedevî tâcının katalog kaydı

A-60, on iki terkli ve kırmızı kubbeli Bedevî tâcıdır. Kırmızı düğme, Cüneydî destar ve üstten sarkan taylasanla tanımlanır. Eserin İstanbul'daki Bedeviyye faaliyetlerinin XVIII. yüzyıldan sonraki safhasına ait olması muhtemel görülür.

Silsile özeti

Ahmed el-Bedevî'nin Rifâî veya Şâzelî çevrelerle ilişkilendirilen silsile varyantları vardır. Tanta'daki tarihî post aktarımı ise Abdül‘âl b. Fakih'ten başlayarak merkez dergâh şeyhleri üzerinden izlenir; iki katman birbirine karıştırılmaz.

Yolun maddî kültürü

Müze kataloglarında bu yolla ilişkilendirilen tâc, sikke ve gül mühür örnekleri.

Pîrden yayılma ve kurumsallaşma duraklarına

Tarihî durak

Ahmed el-Bedevî'nin Tanta'ya yerleşmesi

Ahmed el-Bedevî'nin Tanta'ya yerleşmesi

Tarihî durak

Ahmed el-Bedevî'nin vefatı

Ahmed el-Bedevî'nin vefatı

Tarihî durak

Abdül‘âl b. Fakih'in vefatı ve Tanta post aktarımı

Abdül‘âl b. Fakih'in vefatı ve Tanta post aktarımı

Tarihî durak

İbrâhim el-Metbûlî'nin vefatı

İbrâhim el-Metbûlî'nin vefatı

Tarihî durak

Bedeviyye'nin İstanbul'da görünürleşmesi

Bedeviyye'nin İstanbul'da görünürleşmesi

Tarihî durak

Ali el-Beyyûmî'nin vefatı

Ali el-Beyyûmî'nin vefatı

12001276

Ahmed el-Bedevî

Hayatı Ahmed el-Bedevî'nin 596/1200 dolaylarında Fas'ta doğduğu, ailesiyle Mekke'ye göç ettiği ve Irak seyahatinden sonra Mısır'a yerleştiği aktarılır. 634/1236 dolaylarında Tanta'ya geçti; hayatının sonuna kadar burada yaşadı ve 675/1276'da vefat etti. Tanta ve dam inzivası Uzun süre evin damında ibadet ve murakabeyle meşgul olması sebebiyle çevresi Sütûhiy

Kişi dosyasını aç →
?1332

Abdül‘âl b. Fakih

İlk halife Abdül‘âl b. Fakih, Ahmed el-Bedevî'nin en önde gelen halifesi ve Tanta'daki irşad merkezinin ondan sonraki taşıyıcısıdır. Hayatının ayrıntıları sınırlı olmakla birlikte, tarikatın müstakil erkân ve post düzeni kazanmasındaki rolü açıktır. Tanta postu Ahmed el-Bedevî'nin vefatından sonra dergâh çevresini topladı; ziyaret, hizmet ve irşad ağını sürd

Kişi dosyasını aç →
??

Abdurrahman Ali Nûreddin

Post aktarımı Abdurrahman Ali Nûreddin, Bedeviyye'nin Tanta merkezinde Abdül‘âl b. Fakih'ten sonra postu üstlenen şeyhler arasında zikredilir. Biyografik ayrıntıları sınırlıdır; önemi pîr çevresindeki hizmet ve irşad sürekliliğini temsil etmesidir.

Kişi dosyasını aç →
??

Şemseddin Muhammed

Tanta silsilesindeki yeri Şemseddin Muhammed, Abdurrahman Ali Nûreddin'den sonra Bedevî âsitânesinin post çizgisinde zikredilir. Aynı isimli şahıslarla karıştırılmaması için bu kayıt yalnız Tanta post silsilesindeki rolüyle sınırlandırılmıştır.

Kişi dosyasını aç →
??

İbrâhim el-Esmer

Merkez dergâh İbrâhim el-Esmer, Ahmed el-Bedevî sonrası Tanta post listesinde yer alan şeyhlerdendir. Kendisinden önce ve sonra aynı aile ve halife çevresinden gelen bir dizi postnişin bulunur; ayrıntılı hayatı için bağımsız ve sağlam kayıt henüz sınırlıdır.

Kişi dosyasını aç →
??

Muhammed el-Ebyaz

Merkez dergâh Muhammed el-Ebyaz, Tanta'daki Bedevî âsitânesinin post çizgisinde İbrâhim el-Esmer'den sonra anılan şeyhlerdendir. Lakabı ve post görevi korunmuş, doğrulanmayan biyografik ayrıntı eklenmemiştir.

Kişi dosyasını aç →
?1472

İbrâhim el-Metbûlî

Hayatı ve irşadı İbrâhim el-Metbûlî, XV. yüzyıl Mısır tasavvufunun etkili şeyhlerinden ve Bedeviyye çevresinde gelişen Metbûliyye kolunun pîridir. Kahire ve çevresindeki irşad halkası, Bedevî geleneğini şehirli ulemâ ve zanaatkâr çevrelerine taşıdı. Ali el-Havvâs hattı En önemli devam çizgilerinden biri Ali el-Havvâs üzerinden Abdülvehhâb eş-Şa‘rânî'ye ulaşı

Kişi dosyasını aç →
?1532

Ali el-Havvâs

Ümmî şeyh ve irfan Ali el-Havvâs, zahirî anlamda okuryazar olmadığı rivayet edilen, buna rağmen ince tasavvufî yorumlarıyla tanınan Mısırlı şeyhtir. İbrâhim el-Metbûlî'nin irşad hattıyla ilişkilendirilir. Şa‘rânî ile ilişkisi Abdülvehhâb eş-Şa‘rânî onun sohbetlerini ve sözlerini eserlerinde kaydetti. Bu nakiller Ali el-Havvâs'ın düşüncesini tanımada temel ka

Kişi dosyasını aç →
16961769

Ali el-Beyyûmî

Hayatı Ali b. Hicâzî el-Beyyûmî 1108/1696'da doğdu, Kahire'de ilim ve tasavvuf eğitimi gördü, 1183/1769'da vefat etti. Hüseyniyye semtindeki Zâhir Camii çevresinde geniş bir irşad halkası kurdu. Câmiu't-turuk Halvetî, Şâzelî, Kādirî, Bedevî ve Nakşibendî icazetlerini bir araya getirdiği için “câmiu't-turuk” diye anıldı. Beyyûmiyye yalnız Bedeviyye'nin basit

Kişi dosyasını aç →
??

Şemseddin Muhammed b. Muhammed eş-Şuaybî

Şuaybiyye Şemseddin Muhammed b. Muhammed eş-Şuaybî el-Hicâzî, XVII. yüzyılda Bedeviyye çevresinde Şuaybiyye adıyla anılan kolu teşkil eden şeyh olarak kaydedilir. Hayatına dair ayrıntılar sınırlı olduğundan kol nispeti dışındaki bilgiler genişletilmemiştir.

Kişi dosyasını aç →

Âsitâneler, tekkeler, türbeler ve irşad merkezleri

Her mekân kişi ve dönem ilişkisiyle tekil dosyasına bağlanır; yaklaşık veya bilinmeyen konumlar kesin koordinat gibi gösterilmez.

tekke

Ahmediyye Medresesi

Tarihî işlev Memlük sultanlarının himayesiyle türbe çevresinde gelişen eğitim ve hizmet yapısı. Mekânın kuruluş, genişleme, tarikat aidiyeti ve güncel kullanım dönemleri ayrı değerlendirilir.

Tanta · MısırMekân dosyasını aç →
tekke

İslâmbey Bedevî Tekkesi

Tarihî işlev Eyüp-İslâmbey'de Beyyûmî usulüyle ilişkilendirilen tarihî Bedevî tekkesi. Mekânın kuruluş, genişleme, tarikat aidiyeti ve güncel kullanım dönemleri ayrı değerlendirilir.

İstanbul · TürkiyeMekân dosyasını aç →
tekke

Ağaçkakan Bedevî Tekkesi

Tarihî işlev Kocamustafapaşa çevresinde Bedeviyye'nin Osmanlı İstanbulundaki sınırlı fakat görünür temsil merkezlerinden. Mekânın kuruluş, genişleme, tarikat aidiyeti ve güncel kullanım dönemleri ayrı değerlendirilir.

İstanbul · TürkiyeMekân dosyasını aç →
turbe

Ebu Rıza Mehmed Efendi el-Bedevi Türbesi

Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH EBU RIZA MEHMED EFENDİ EL-BEDEVİ” adıyla, BEDEVİYYE çevresinde, BEYOĞLU/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi EBURIZA DERGAHI SK. NO:28 İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal t

İstanbul · TürkiyeMekân dosyasını aç →
turbe

Ali Efendi el-Bedevi Türbesi

Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH PİR ALİ EFENDİ EL-BEDEVİ” adıyla, BEDEVİYYE çevresinde, BEYOĞLU/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi ARAPZADE DERGAHI SK. NO:2 İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 12

İstanbul · TürkiyeMekân dosyasını aç →
turbe

Ahmed el-Mısri el-Bedevi Türbesi

Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH AHMED EL-MISRİ EL-BEDEVİ” adıyla, BEDEVİYYE çevresinde, FATİH/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi ORUÇ BABA'NIN KABRİ YANINDA MEDFUN. İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal t

İstanbul · TürkiyeMekân dosyasını aç →