ŞAHSİYET DOSYASI

İbrâhim el-Metbûlî

İbrâhim el-Metbûlî (ö. 880/1475), XV. yüzyıl Mısır'ında Bedeviyye çevresinden doğan Metbûliyye kolunun pîri; Ali el-Havvâs ve Abdülvehhâb eş-Şa‘rânî'ye uzanan aktarım hattının başlıca halkasıdır.

Vefat: 1475
Unvan: Bedeviyye çevresinde Metbûliyye kolunun pîri

Kol, icâzet ve dönem bağları

Ana yol alanı bütün mensubiyetlerin yerine geçmez. Kurucu, post ve silsile rolleri ayrı kayıtlardır; birlikte görülmeleri aynı dönemde aidiyet kanıtı değildir. Kol ve ilişki fişleri mevcut CMS kayıtlarından gelir; kol yanıtı boşsa 5 Ekim 2026 araştırma envanteri gösterilir. Kaynak belirtilmemiş bağlar doğrulanmış mensubiyet gibi sunulmaz.

Metbûliyye · Kurucu

Kol kaydındaki doğrulanmış kurucu nispeti.

Dönem: Bilinmiyor · Tarihler bağımsız doğrulanmadı.

Kaynak: Tekil kaynak konumu belirtilmemiş

Kol ve kişi kayıtlarını karşılaştır →

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Tarihî çevresi

İbrâhim el-Metbûlî, XV. yüzyıl Mısır tasavvuf hayatında etkili olan şeyhlerdendir. Kaynaklar ona nispet edilen Metbûliyye'yi Ahmed el-Bedevî çevresinde gelişen kollardan biri olarak tasnif eder. Bu sebeple Metbûliyye kişi ve yol ağında müstakil bir ana tarikat gibi değil, Bedeviyye'nin tarihî bir şubesi olarak gösterilir.

İrşad hattı

Metbûlî çevresinin en önemli devam çizgisi Ali el-Havvâs üzerinden Abdülvehhâb eş-Şa‘rânî'ye ulaşır. Şa‘rânî'nin aktardığı sözler ve hâtıralar sayesinde bu çevrenin tasavvuf dili sonraki yüzyıllara taşınmıştır. Ancak öğrencinin kaleminden gelen nakiller, şeyhin doğrudan telif ettiği metinlerle aynı düzeyde değerlendirilmez.

Metbûliyye nispeti

Kolun adı İbrâhim el-Metbûlî'nin nisbesinden gelir. Kahire ve çevresinde gelişen bu irşad halkası, Bedevî geleneğini şehirli zanaatkâr, derviş ve ilim çevreleriyle buluşturan geçiş noktalarından biri oldu.

Vefatı

880/1475 yılında vefat etti. Doğum tarihi ve hayatının bazı safhaları hakkında ayrıntılı, birbirini doğrulayan kayıt bulunmadığından dosyaya tahminî tarih eklenmemiştir.

COĞRAFÎ HAFIZAKahire

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi1 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

YOL BAĞLAMIMetbûliyyeYol dosyasını aç →Kişi kaydındaki tarihî yol bağlantısı; sıralı silsilede halka olduğunu tek başına göstermez.Yolun irşad atlasını aç →

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç3 doğrudan bağlantıAğda gör →

ÇOKLU İRŞAD GÜZERGÂHI2 ayrı bağlamda görünüyorHer bağlantı ayrı açılır; ortak gövde, kol aidiyeti anlamına gelmez.

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

3 kayıt

İlk 3 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Metbûliyye: Bedeviyye'nin XV. yüzyıl kolu

Ahmed el-Bedevî'ye nispet edilen ve Mısır Tanta'da teşekkül eden Bedeviyye'nin, XV. yüzyılda İbrâhim el-Metbûlî'ye nispetle doğan koludur.

Metni gösterMetni daralt

Mısır Tanta'da teşekkül eden ve Ahmediyye adıyla da bilinen Bedeviyye tarikatının XV. yüzyılda İbrâhim el-Metbûlî'ye (ö. 880/1475) nispetle teşekkül eden kolu Metbûliyye adını almıştır. Tarikat kolları listelerinde "Metbûliyye (İbrâhim el-Metbûlî, ö. 880/1475; Bedeviyye'nin kolu)" biçiminde kaydedilir.

Bedeviyye'nin aynı yüzyıllarda doğan başka kolları da vardır; XVII. yüzyılda Şemseddin Muhammed b. Muhammed b. Şuayb el-Hicâzî'ye nispetle Şuaybiyye kolu ortaya çıkmıştır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

TARİHÎ KAYIT

Kolun Şa‘rânî'ye ulaşan hattı

Metbûliyye, halifesi Ali el-Havvâs üzerinden Abdülvehhâb eş-Şa‘rânî'ye ulaşmış; Şa‘rânî hayatta iken Şâzeliyye ve Bedeviyye-Metbûliyye şeyhi olarak tanınmıştır.

Metni gösterMetni daralt

Metbûliyye kolu, İbrâhim el-Metbûlî'nin halifesi Ali el-Havvâs ile Mısırlı âlim ve sûfî Abdülvehhâb eş-Şa‘rânî'ye ulaşmaktadır. Şa‘rânî, Muhammed eş-Şinnâvî'den sonra tasavvuf eğitimini Ali el-Havvâs'ın yanında sürdürmüştü.

Şa‘rânî'nin icâzet aldığı tarikatlar sayılırken Metbûliyye de bunlar arasında kaydedilir. Kendisi hayatta iken daha çok Şâzeliyye ve Bedeviyye-Metbûliyye şeyhi olarak tanınmıştır; bu da kolun XVI. yüzyıl Mısır'ındaki görünürlüğünü göstermektedir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

TARİHÎ KAYIT

Adı bir ahlâk kitabına verildi: el-Ahlâku'l-Metbûliyye

Şa‘rânî, şeyhi Ali el-Havvâs'ın mürşidi olan İbrâhim el-Metbûlî'yi örnek alarak sûfîlerin sahip olması gereken Muhammedî ahlâkı anlattığı bir eser kaleme almıştır.

Metni gösterMetni daralt

Abdülvehhâb eş-Şa‘rânî, el-Ahlâku'l-Metbûliyye adlı eserinde şeyhi Ali el-Havvâs'ın mürşidi İbrâhim el-Metbûlî örneğinde, sûfîlerin sahip olması gereken Muhammedî ahlâkı geniş biçimde anlatmıştır.

Böylece İbrâhim el-Metbûlî'nin adı, kendisine nispet edilen tarikat kolunun yanı sıra tasavvuf ahlâkının örnek şahsiyeti olarak bir kitabın da adında yaşamıştır. Eser, Abdülhalîm Mahmûd'un neşriyle üç cilt hâlinde Kahire'de yayımlanmıştır (1975-1976).

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

SONRAKİ HALKAAli el-Havvâs el-BurullusîAli el-Havvâs, İbrâhim el-Metbûlî'nin halifesi ve Metbûliyye irşad hattının Kahire'deki başlıca temsilcisidir.

Bu bağın kanıt fişi

İlişki kimliği: 186
Yön: 724 → 725
Tür: Silsile
Hat / varyant: bedeviyye
Eser / belge: Éric Geoffroy, Une grande figure de saint ummî: le cheikh ‘Alî al-Khawwâs (m. 939/1532), IFAO
Baskı / nüsha: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Varak: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama: Kaynak var; tekil konum doğrulanmadı

Kaynakta aktarılan künye: Éric Geoffroy, Une grande figure de saint ummî: le cheikh ‘Alî al-Khawwâs (m. 939/1532), IFAO; Hayri Kaplan, ‘Şa‘rânî’, TDV İslâm Ansiklopedisi

İlişki / dönem açıklaması: Ali el-Havvâs, İbrâhim el-Metbûlî'nin halifesi ve Metbûliyye irşad hattının Kahire'deki başlıca temsilcisidir.

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

TALEBESİ / HALİFESİAli el-Havvâs el-BurullusîHalifesi. Metbûliyye kolunun aktarımı onun üzerinden devam etmiş, Şa‘rânî de tasavvuf eğitimini onun yanında sürdürmüştür.

Bu bağın kanıt fişi

İlişki kimliği: 1108
Yön: 724 → 725
Tür: Hoca-talebe
Hat / varyant: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Eser / belge: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Baskı / nüsha: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Varak: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama: Kaynak belirtilmemiş

İlişki / dönem açıklaması: Halifesi. Metbûliyye kolunun aktarımı onun üzerinden devam etmiş, Şa‘rânî de tasavvuf eğitimini onun yanında sürdürmüştür.

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

SONRAKİ HALKAAhmed el-BedevîMetbûliyye, Ahmed el-Bedevî'ye nispet edilen ve Mısır Tanta'da teşekkül eden Bedeviyye (Ahmediyye) tarikatının bir koludur.

Bu bağın kanıt fişi

İlişki kimliği: 1109
Yön: 724 → 96
Tür: Silsile
Hat / varyant: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Eser / belge: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Baskı / nüsha: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Varak: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama: Kaynak belirtilmemiş

İlişki / dönem açıklaması: Metbûliyye, Ahmed el-Bedevî'ye nispet edilen ve Mısır Tanta'da teşekkül eden Bedeviyye (Ahmediyye) tarikatının bir koludur.

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

[1]Éric Geoffroy, Une grande figure de saint ummî: le cheikh ‘Alî al-Khawwâs (m. 939/1532), IFAO; Hayri Kaplan, ‘Şa‘rânî’, TDV İslâm Ansiklopedisi

Ortak kaynak kataloğunu aç →