Nizâmeddin Evliyâ

Çocukluğu ve tahsili

Ailesi Orta Asya'dan Hindistan'ın Bedâûn şehrine yerleşmişti. Babası Hâce Muhammed, Nizâmeddin henüz beş yaşındayken vefat etti; onu annesi yetiştirdi. Kur'an, tefsir, hadis ve fıkıh başta olmak üzere dönemin dinî ilimlerinde yoğun bir tahsil gördü; tartışmalardaki kudreti sebebiyle “Bahhâs” ve “Mahfil-şiken” lakaplarıyla anıldı.

Baba Ferîd'e intisabı

Yaklaşık yirmi yaşında, Kutbüddin Bahtiyâr Kâkî'nin başlıca halifesi Ferîdüddin Mes‘ûd Genc-i Şeker'e bağlandı. Beş yıl süren gidip gelişler ve eğitimden sonra hilâfet aldı.

Gıyâspûr hankahı

Şeyhinin yönlendirmesiyle Delhi'ye geçti; annesiyle birlikte Gıyâspûr'a yerleşti. Buradaki hankah yoksullara, yolculara, âlimlere, şairlere ve şehir halkına açık bir hizmet merkezi hâline geldi. Saray çevresinden bağımsız duruşu, Çiştî geleneğinin siyasal mesafe idealinin simgelerinden biri oldu.

Semâ, sohbet ve yazılı hafıza

Semâ meclislerini savundu. Emîr Hüsrev yakın müridleri arasında yer aldı. Emîr Hasan Dihlevî'nin derlediği Fevâidü'l-fuâd, sohbetlerini ve gündelik hankah hayatını aktaran başlıca kaynaktır.

Vefatı ve devam eden ziyaret

725/1325 yılında, doksan yılı aşan bir ömrün ardından vefat etti. Delhi'deki türbesi Çiştî hafızasının başlıca ziyaret merkezlerinden biri oldu. Sefîne, Şevval ayının son haftasında yapılan ziyaretleri, gül bırakma âdetini ve türbe önündeki zikir halkalarını kaydeder.