Ara
Menü

Sadreddin Konevî

Sadreddin Konevî, İbnü'l-Arabî'nin düşünce mirasını ilm-i ilâhî adı altında bilgi, vücûd ve yöntem meseleleriyle sistemleştiren; Konya'da hadis, tefsir ve tasavvuf çevresinin merkezinde yer alan muhakkiktir.

Doğum
1207
Vefat
1274
Unvan
Ekberî düşüncenin sistemleştiricisi, muhaddis ve ilm-i ilâhî müellifi

Hayatı ve İbnü'l-Arabî çevresi

Sadreddin Konevî, XIII. yüzyılın başlarında Anadolu'da doğdu. Babası Mecdüddin İshak'ın ilmî ve siyasî çevresi onu erken yaşta geniş bir eğitim ağıyla buluşturdu. İbnü'l-Arabî ile ilişkisi yalnız eser okuma değil uzun süreli sohbet, eğitim ve aile yakınlığı içinde gelişti.

Konya'daki ilmî merkez

Konevî'nin Konya'daki evi ve çevresi hadis dersleri, eser okuma meclisleri ve ilmî yazışmaların merkezi oldu. Mevlânâ, Müeyyidüddin Cendî, Fahreddin Irâkī ve başka âlim-sûfîlerle ilişkileri aynı türde değildir; sohbet, dostluk, talebelik ve metin şerhi bağları ayrı gösterilir.

İlm-i ilâhî ve yöntem

Konevî, sûfîlerin keşif ve müşâhede bilgisini yalnız kişisel tecrübe düzeyinde bırakmayıp konusu, ilkeleri ve ölçüleri bulunan bir ilim halinde ifade etmeye çalıştı. Müdevven ilimler ile ilm-i ilâhî arasındaki ayrımı kurarken aklı reddetmez; aklın sınırını ve keşfin doğrulanma şartlarını tartışır.

Mârifet ve vücûd

Bilgi ile varlık onun düşüncesinde birbirinden kopuk değildir. Hakk'ın vücûdu, mümkünlerin nispeti, ilâhî isimler, taayyün ve insanın bilme kabiliyeti ortak bir metafizik örgü içinde ele alınır. Vahdet-i vücûd ifadesi bu örgünün bütün ayrıntılarının yerine geçen tek cümle gibi kullanılmaz.

Eserleri

Miftâhu'l-gayb, en-Nefehâtü'l-ilâhiyye, İ'câzü'l-beyân, el-Fükûk, en-Nusûs ve Nasîrüddin Tûsî ile yazışmaları başlıca metinleridir. Eserler sonraki Ekberî şerh geleneğinin kavram ve yöntem dilini belirledi.

Vefatı

1274'te Konya'da vefat etti. Vasiyeti, kitaplarının ve ilmî mirasının korunmasına ilişkin kayıtlar ile açık türbesi tarihî biyografi ve mekân hafızasını bir arada taşır.

COĞRAFÎ HAFIZASadreddin Konevî Mescidi, Kütüphanesi ve TürbesiMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi1 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

Ağ ve yol

Eserleri ve metinleri

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Fükûk

Füsûs bölümlerinin kavramsal anahtarlarını açıklayan kısa ve etkili eser.

Metni gösterMetni daralt

Füsûs bölümlerinin kavramsal anahtarlarını açıklayan kısa ve etkili eser.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Early Best-sellers in the Akbarian Tradition: The Dissemination of Ibn ‘Arabi’s Teaching Through Sadr al-din al-Qunawi.

Kavram dünyası

İlk 2 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Ders halkası ve icazet

Metin aktarımı, öğretmen-talebe bağı ve mânevî uygulamayla birlikte yürüdü.

Metni gösterMetni daralt

Metin aktarımı, öğretmen-talebe bağı ve mânevî uygulamayla birlikte yürüdü.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Early Best-sellers in the Akbarian Tradition: The Dissemination of Ibn ‘Arabi’s Teaching Through Sadr al-din al-Qunawi.
TARİHÎ KAYIT

Ekberîlik

Klasik tarikat değil, İbn Arabî metin ve düşüncesinin çok coğrafyalı öğretim ağıdır.

Metni gösterMetni daralt

Klasik tarikat değil, İbn Arabî metin ve düşüncesinin çok coğrafyalı öğretim ağıdır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Early Best-sellers in the Akbarian Tradition: The Dissemination of Ibn ‘Arabi’s Teaching Through Sadr al-din al-Qunawi.

Şeyh, halife, aile ve post ağı

HOCASI / ŞEYHİEvhadüddin KirmânîGençlik dönemindeki sohbet ve terbiye bağıHOCASI / ŞEYHİMuhyiddin İbnü'l-Arabîİbnü'l-Arabî ile Konevî arasındaki uzun süreli eğitim, sohbet ve metin aktarımı bağıdır; yalnız soy veya sonraki nispet değildir.TALEBESİ / HALİFESİSaîdüddin FergānîTâiyye dersleri ve şerh aktarımıTALEBESİ / HALİFESİMüeyyidüddin CendîFüsûs öğretimi ve şerh hattıTALEBESİ / HALİFESİFahreddin IrâkīFüsûs dersleri ve Lemaât'a uzanan edebî aktarımDEVAM EDEN BAĞLANTIMevlânâ Celâleddîn-i RûmîKarşılıklı ders ve semâ teması, dostluk ve cenaze vasiyeti; kurumsal tarikat birleşmesi değildirETKİLEDİĞİAbdullah BosneviAbdullah Bosnevi, Konevî üzerinden sistemleşen Ekberî kavram ve şerh geleneğinin XVII. yüzyıl Osmanlı müellifidir; doğrudan görüşmüş iki kişi değildir.

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

Konya · TürkiyeSadreddin Konevî Mescidi, Kütüphanesi ve TürbesiDers ve yazma merkezi Konevî'nin Konya'daki çevresi hadis, Füsûs, Fütûhât ve Tâiyye derslerinin yürütüldüğü; öğrencilerin not, şerh ve istinsah faaliyeti ürettiği bir öğretim merkeziydi. Kütüphane Konevî ve talebelerinin kitapları burada vakfedildi. Koleksiyonun parçaları zaman içinde Konya Yusuf Ağa ve İstanbul kütüphanelerine taşındı; bugünkü tek mekân, tarih boyunca aynı bütünlüğü korumuş kapalı bir arşiv değildir. Açık türbe Konevî'nin gösterişsiz defin vasiyetiyle ilişkilendirilen açık türbe, mescidin yakınındadır. Türbe mimarisi ile XIII. yüzyıldaki ders halkasının işlevi ayrı tarih katmanları olarak okunmalıdır.