tarikat.org
Ara ⌕TR
Ara
Menü

ŞAHSİYET DOSYASI

Şeyh Abdülhay Celvetî

Şeyh Abdülhay Celvetî (ö. 1705), Edirneli Saçlı İbrahim Efendi'nin oğlu; Kızanlık ve Edirne'den İstanbul'a uzanan irşad ve vaaz hizmetlerinin ardından Aziz Mahmud Hüdâyî Âsitânesi postuna geçen Celvetî şeyhidir.

Vefat
1705
Unvan
Celvetî şeyhi, vaiz ve Aziz Mahmud Hüdâyî Âsitânesi postnişini

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Edirne'de yetişmesi

Abdülhay Efendi Edirne'de doğdu. Babası Celvetiyye şeyhlerinden Saçlı İbrahim Efendi idi. İlim tahsilini ve tarikat âdâbını babasının gözetiminde tamamladı; böylece aile bağı, ilmî eğitim ve irşad terbiyesi aynı çevrede birleşti.

Kızanlık hilâfeti

Rumeli'deki Kızanlık kasabasında bulunan Şeyh Alâeddin Zâviyesi'ne halife tayin edildi. Bu ilk görev, Celvetî irşadının Edirne dışındaki Rumeli halkalarından birini gösterir.

Edirne vaizliği ve zâviye postu

Receb 1070/Mart-Nisan 1660'ta babasının vefatı üzerine Edirne Selimiye Camii vaizliğiyle birlikte aile zâviyesinin postuna geçti. Vaaz kürsüsü ile tekke irşadını aynı dönemde yürüttü.

İstanbul'a geçişi

Şevval 1097/Ağustos-Eylül 1686'da Kadırga Limanı'ndaki Mehmed Paşa Zâviyesi'ne nakledildi. 1099/1687-88'de Bahçekapı'daki Vâlide Camii vaizliği de kendisine verildi.

Hüdâyî Âsitânesi

Safer 1103/Ekim-Kasım 1691'de Selâmî Ali Efendi'nin ardından Üsküdar'daki Aziz Mahmud Hüdâyî Âsitânesi'nde postnişin ve vaiz oldu. Bu geçiş, Kızanlık–Edirne–Kadırga–Üsküdar çizgisinin merkez halkasıdır.

Vefatı ve na‘tı

29 Receb 1117/17 Kasım 1705 gecesi vefat etti ve Üsküdar'daki Mahmud Bey Türbesi'ne defnedildi. Kaynak, mahlassız ilâhileri bulunduğunu bildirir ve beş beyitlik bir na‘tını korur.

COĞRAFÎ HAFIZA8 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi8 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç1 doğrudan bağlantıAğda gör →

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Ey Habîbullah Muhammed Mustafa

Kaynakta Abdülhay mahlasıyla korunan beş beyitlik na‘t, Hz. Peygamber'e bağlılık ve şefaat niyazını dile getirir.

Metni gösterMetni daralt

Ey Habîbullah Muhammed Mustafa
Eyle feyzin nimetine ihtidâ

Zât-ı pâkin rahmeten li'l-âlemîn
Müznibînin şâfi‘i rûz-ı cezâ

İntisâbım istinâdım sanadır
Dâmenin elden bırakmam dâimâ

Tâ ki cânım tendedir olmam şehâ
Bâb-ı lutfundan cüdâ subh u mesâ

Kıl şefâat rahm edip Abdülhay'a
Çünkü sensin şâfi‘i rûz-ı cezâ

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2711-2715.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

Edirne · TürkiyeEdirneKaynak, Abdülhay Efendi'nin Edirne'de doğduğunu ve babası Celvetiyye şeyhlerinden Saçlu İbrâhim Efendi'nin yanında yetiştiğini, tarikat âdâbını ondan öğrendiğini kaydeder. İlişkili kişi dosyası Şeyh Abdülhay Celvetî : Şeyh Abdülhay Celvetî (ö. 1705), Edirneli Saçlı İbrahim Efendi'nin oğlu; Kızanlık ve Edirne'den İstanbul'a uzanan irşad ve vaaz hizmetlerinin ardından Aziz Mahmud Hüdâyî Âsitânesi postuna geçen Celvetî şeyhidir.Kazanlık · BulgaristanAlâeddin Efendi Zâviyesi, AkçakazanlıkHilâfet aldıktan sonra Rumeli Çirmen sancağındaki Akçakazanlık kazasında bulunan Alâeddin Efendi Zâviyesi şeyhliğine getirildi. Kaynak bu yerin bugün Bulgaristan sınırları içinde kaldığını belirtir. Zâviyenin kasaba içindeki konumu verilmediğinden nokta kasaba merkezini gösterir.Edirne · TürkiyeEdirne Sultan Selim (Selimiye) CamiiBabasının 1660'taki vefatı üzerine Edirne Sultan Selim (Selimiye) Camii vâizliğiyle birlikte tekke şeyhliğine tayin edildi ve bu görevlerde uzun müddet kaldı. İlişkili kişi dosyası Şeyh Abdülhay Celvetî : Şeyh Abdülhay Celvetî (ö. 1705), Edirneli Saçlı İbrahim Efendi'nin oğlu; Kızanlık ve Edirne'den İstanbul'a uzanan irşad ve vaaz hizmetlerinin ardından Aziz Mahmud Hüdâyî Âsitânesi postuna geçen Celvetî şeyhidir.İstanbul · TürkiyeSokullu Mehmed Paşa Zâviyesi, Kadırga1686'da İstanbul Kadırga'daki Sokullu Mehmed Paşa Zâviyesi'nin, Kadızâde Mahmud Efendi'den boşalan şeyhliğine tayin edildi. Kaynak yapının adresini vermediğinden koordinat üretilmemiştir. İlişkili kişi dosyası Şeyh Abdülhay Celvetî : Şeyh Abdülhay Celvetî (ö. 1705), Edirneli Saçlı İbrahim Efendi'nin oğlu; Kızanlık ve Edirne'den İstanbul'a uzanan irşad ve vaaz hizmetlerinin ardından Aziz Mahmud Hüdâyî Âsitânesi postuna geçen Celvetî şeyhidir.İstanbul · TürkiyeEminönü Vâlide Camii (Yenicami)Kadırga'daki görevinden iki yıl sonra Eminönü Vâlide Camii (Yenicami) vâizliğine getirildi. Böylece vaaz kürsüsü ile tekke irşadını aynı dönemde yürütmeyi sürdürdü. İlişkili kişi dosyası Şeyh Abdülhay Celvetî : Şeyh Abdülhay Celvetî (ö. 1705), Edirneli Saçlı İbrahim Efendi'nin oğlu; Kızanlık ve Edirne'den İstanbul'a uzanan irşad ve vaaz hizmetlerinin ardından Aziz Mahmud Hüdâyî Âsitânesi postuna geçen Celvetî şeyhidir.İstanbul · TürkiyeAziz Mahmud Hüdâyî Âsitânesi1691'de Selâmi Ali Efendi'nin vefatı üzerine Üsküdar'daki Aziz Mahmud Hüdâyî Âsitânesi'ne şeyh oldu . Bu vazifesi on dört yıldan fazla, vefatına kadar devam etti. İlişkili kişi dosyası Şeyh Abdülhay Celvetî : Şeyh Abdülhay Celvetî (ö. 1705), Edirneli Saçlı İbrahim Efendi'nin oğlu; Kızanlık ve Edirne'den İstanbul'a uzanan irşad ve vaaz hizmetlerinin ardından Aziz Mahmud Hüdâyî Âsitânesi postuna geçen Celvetî şeyhidir.İstanbul · TürkiyeHalil Paşa TürbesiKaynağa göre Abdülhay Efendi âsitâne civarındaki Halil Paşa Türbesi'ne, Halil Paşazâde Mahmud Bey'in yanına defnedilmiştir. Nokta, türbenin bitişiğinde bulunduğu Hüdâyî Âsitânesi'ni yaklaşık olarak işaret eder.İstanbul · TürkiyeAbdulhay Efendi el-Celveti TürbesiZiyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH ABDULHAY EFENDİ EL-CELVETİ” adıyla, CELVETİYYE çevresinde, ÜSKÜDAR/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi HALİL PAŞA TÜRBESİ İÇİNDE, AÇIK TÜRBE SK. NO:16 İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 29 RECEP 1117 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle ayrıca karşılaştırılmalıdır.

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2711-2715
  2. [2]Kişi dosyasının kaynakları — Şeyh Abdülhay Celvetî
  3. [3]Hatırat / İstanbul Ziyaretgâhları uygulaması, sürüm 1.0.5 — çıkarılmış veri kümesi
Ortak kaynak kataloğunu aç →