Şâbâniyye

Şâbâniyye, Halvetiyye'nin dört ana kolundan biri olan Cemâliyye'nin iki büyük devamından biridir. Cemâl-i Halvetî'nin halifesi Hayreddin-i Tokadî yanında yetişen Şâbân-ı Velî, Kastamonu'da kurduğu sohbet ve eğitim çevresiyle yola adını verdi.

Tarikatın erken yayılması Kastamonu ve çevresinde gerçekleşti. Ömer Fuâdî'nin yazılı ve kurumsal katkıları, ardından Karabaş-ı Velî'nin İstanbul'a gelişiyle yol daha geniş bir Osmanlı coğrafyasına açıldı. Nasûhiyye, Bekriyye ve Çerkeşiyye çevreleri Anadolu, Balkanlar, Suriye, Mısır, Hicaz ve Kuzey Afrika'da etkili oldu.

Şâbânî eğitiminde halvet yalnız tenhaya çekilmek değil, toplum içinde de kalbi Hak ile tutmak şeklinde açıklanır. Zikir, tevbe, mürşid sohbeti, esmâ eğitimi, erbaîn, evrâd ve hizmet; kişinin nefsini kötü huylardan arındırıp güzel ahlâkla donatmasına yönelik araçlardır. Şekil ve kıyafet unsurları tarih içinde değişmiş, yolun amacı insan-ı kâmil yetiştirmek olarak ifade edilmiştir.