tarikat.org
Ara ⌕Türkçe
Ara
Menü

ŞAHSİYET DOSYASI

Sakızlı Şeyh İlyas Efendi

Sakızlı Şeyh İlyas (yaklaşık 1593-1706/07), Karaman Ereğlisi'nden İstanbul'a gelip Çarkacı Ahmed Efendi'ye intisap eden; İstanbul camilerindeki hilâfet görevlerinden sonra Sakız'da irşad hizmeti yürüten Halvetî şeyhidir.

Doğum
1593
Vefat
1707
Unvan
Karaman Ereğlili Halvetî şeyhi ve Sakız zâviyesi postnişini

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Karaman Ereğlisi'nden İstanbul'a

İlyas Efendi yaklaşık 1001/1592-93'te Karaman Ereğlisi'nde doğdu. İlim ve mânevî terbiye arzusuyla İstanbul'a geldi.

Çarkacı Ahmed Efendi'ye intisabı

Ahırkapı içindeki Akbıyık Zâviyesi şeyhi Çarkacı Ahmed Efendi'ye intisap ederek Halvetî tarikat âdâbını tamamladı. Yaklaşık on beş yıl onun hizmetinde bulundu.

İstanbul'daki görevleri

Önce Akbıyık Zâviyesi yakınındaki Kabasakal Camii'ne halife tayin edildi. Dört yıl sonra Nahlbend Camii'ne, dört yıl sonra Kumkapı'daki Nişancı Paşa Camii meşihatına geçti ve burada da yaklaşık üç yıl kaldı.

Sakız zâviyesi

Çarkacı Ahmed Efendi'nin müridlerinden deniz emîri Sakızlı Abdurrahman Paşa, Sakız'da yaptırdığı yeni zâviye için bir halife isteyince İlyas Efendi görevlendirildi. “Sakızlı” nisbesi bu uzun irşad devresinden gelir; doğum yeri Sakız değildir.

İşgal, Manisa ve dönüş

1106/1694-95'te adanın işgalinden birkaç gün önce Manisa'ya geçti; Osmanlıların adayı geri almasından sonra zâviyesine döndü. 1110/1698-99 dolaylarında kısa süre İstanbul'a geldi, ardından yeniden Sakız'a geçti.

Vefatı ve halefi

1118/1706-07 yılında Sakız'da vefat etti ve zâviye sahasına defnedildi. Yerine oğlu Mehmed Emin Efendi geçti. Kaynağın 117 yaş kaydı yaklaşık doğum yılıyla tam örtüşmediğinden iki veri birlikte fakat ihtiyatla korunmuştur.

COĞRAFÎ HAFIZA2 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi2 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

YOL BAĞLAMIHalvetiyyeYol dosyasını aç →Kişi kaydındaki tarihî yol bağlantısı; sıralı silsilede halka olduğunu tek başına göstermez.Yolun irşad atlasını aç →
KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

BİYOGRAFİK KAYIT

Hayatından kayıtlar

Belge, tarih ve biyografi kaynaklarından kısa bilgi kartları

3 kayıt

İlk 3 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Çarkacı Ahmed Efendi'nin halifesi

Akbıyık Zâviyesi'nde yaklaşık on beş yıl hizmet edip Halvetî terbiyesini tamamladı.

Metni gösterMetni daralt

Kabasakal, Nahlbend ve Nişancı Paşa camilerindeki görevler, Sakız hilâfetinden önceki İstanbul safhalarıdır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2711-2715.
TARİHÎ KAYIT

İstanbul–Sakız–Manisa güzergâhı

Sakız görevi savaş ve işgal sebebiyle kısa süre kesildi; Manisa'ya çekilip adanın geri alınmasından sonra döndü.

Metni gösterMetni daralt

Bu hareketlilik, irşad coğrafyasının siyasî ve askerî şartlardan bağımsız olmadığını gösterir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2711-2715.
TARİHÎ KAYIT

Mehmed Emin Efendi'ye post devri

Vefatından sonra Sakız zâviyesinin postuna oğlu Mehmed Emin Efendi geçti.

Metni gösterMetni daralt

Kaynak oğul ve halefiyet bağını verir; Mehmed Emin için yeterli bağımsız hayat verisi bulunmadan geniş biyografi üretilmemiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2711-2715.

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2711-2715
  2. [2]Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ, Sakızlı Şeyh İlyas Efendi kaydı
Ortak kaynak kataloğunu aç →