tarikat.orgBİYOGRAFİ · MENKIBE · SİLSİLE · ESER
Şahsiyetler
Tasavvuf tarihinin isimlerini yalnız bir liste olarak değil; hayatları, bağlı oldukları yollar, yetiştirdikleri insanlar, eserleri ve gelenek içinde anlatılan hatıralarıyla keşfedin.
1823 şahsiyet gösteriliyor
Her seferinde başka dört isim.
Mehmed Emin Kırkağacî'nin halifesi; İstanbul Aksaray'daki Abalı Hâfız Tekkesi'nin Zenbûrî şeyhi ve Yahyâ Âgâh İstanbulî'nin mürşidi.
Dosyayı aç →?–1335Abdürrezzâk KâşânîAbdürrezzâk el-Kâşânî (ö. 736/1335), Sühreverdî terbiyesini İbnü’l-Arabî düşüncesinin ilmî yorumu ile birleştiren; tasavvuf terimleri ve tefsir alanında etkili müelliftir.
Dosyayı aç →1762–1804Ali Nutkî DedeAli Nutkî Dede (1762-1804), Yenikapı Mevlevîhânesi'nde yaklaşık otuz yıl postnişinlik yapan; Defter-i Dervîşân'ı başlatan, Şeyh Galib ve Hammâmîzâde İsmail Dede'nin yetişmesinde rol alan Mevlevî şeyhi ve bestekârdır.
Dosyayı aç →?–1576Babakuşî Abdurrahman EfendiBabakuşî Abdurrahman Efendi (ö. Zilkade 983/Şubat-Mart 1576), Baba Efendi'nin akrabası; Edirne ve İstanbul medreselerinden sonra Kefe müftülüğüne tayin edilmiş bir Osmanlı âlimidir.
Dosyayı aç →A‘mâ Kûsec Mehmed Efendi
Ayasofya vaizi ve âlim · ?–1672
A‘mâ Kûsec Mehmed Efendi (ö. Zilkade 1082/1672), Kadızâde Şeyh Mehmed'den ilim alan; Bayezid, Süleymaniye ve Ayasofya kürsülerinde vaizlik yapan âlimdir.A‘rec Şeyhî Çelebi
Tosyalı müderris ve risale müellifi · ?–1563
A‘rec Şeyhî Çelebi (ö. 971/1563-64), Tosya'da doğmuş, Celâlzâde Sâlih Efendi'nin yanında yetişmiş ve Bursa Molla Yegân Medresesi'nde müderrislik yapmış Osmanlı âlimidir.Abalı Hâfız Muhammed Haydar Bergamavî
Zenbûriyye şeyhi · Abalı Hâfız Tekkesi · ?–?
Mehmed Emin Kırkağacî'nin halifesi; İstanbul Aksaray'daki Abalı Hâfız Tekkesi'nin Zenbûrî şeyhi ve Yahyâ Âgâh İstanbulî'nin mürşidi.Abalı Şeyh Hüsâmeddin
Uşşâkî Âsitânesi'nin ilk türbedarı olarak anılan şeyh · ?–?
Abalı Şeyh Hüsâmeddin, Uşşâkî geleneğinde Pîrzâde Mustafa Efendi'nin neslinden ve Hüsâmeddin-i Uşşâkî'nin ilk türbedarı olarak anılır.Abaza Şeyhi Seyyid Abdürrahim Efendi
Bayramî şeyhi, Hâce Vatan Tekkesi postnişini ve Abaza Mehmed Paşa’nın danışmanı · ?–1638
Sarı Babazâde Seyyid Abdürrahim Efendi (ö. Şevval 1047/Şubat-Mart 1638), İbrahim Tennûrî soyundan Kayserili Bayramî şeyhi; Hâce Vatan Tekkesi’nde görev yapmış ve Abaza Mehmed Paşa’nın danışmanı olarak tanınmıştır.Abdal Mûsâ
XIV. yüzyıl Anadolu abdallarının önde gelen şahsiyeti; Elmalı merkezinin ve Kaygusuz Abdal geleneğinin pîri · ?–?
Abdal Mûsâ, tarihî şahsiyeti menkıbelerle iç içe geçen; Bursa ve Teke çevresindeki hatırası, Kaygusuz Abdal ile irşad bağı ve Elmalı'da büyüyen dergâhı sayesinde Anadolu-Bektaşî hafızasının başlıca düğümlerinden biri olan derviştir.Abdî Dedezâde Seyyid Halil Efendi
Kasımpaşa Mevlevîhânesi postnişini · 1615–1678
Seyyid Halil Efendi (1024/1615–21 Zilhicce 1088/1678), Kasımpaşa Mevlevîhânesi'nin bânisi Abdî Dede'nin oğlu ve halefi olan âlim Mevlevî şeyhidir.Abdullah Bosnevî
Bayramî-Melâmî sûfî ve Fusûsu’l-hikem şârihi · 1584–1644
Abdullah Bosnevî (1584–1644), Bayramî-Melâmî terbiyesini Hasan Kabadûz’dan alan; İbnü’l-Arabî’nin Fusûsu’l-hikem’ine yazdığı Türkçe ve Arapça şerhlerle tanınan sûfî müelliftir.Abdullah ed-Dihlevî
Müceddidiyye-i Dihleviyye pîri ve Hâlid el-Bağdâdî’nin mürşidi · 1743–1824
Abdullah ed-Dihlevî (1743–1824), Mazhar Cân-ı Cânân’ın halifesi, Delhi’deki Müceddidî merkezinin şeyhi ve Hâlid el-Bağdâdî’nin mürşididir.Abdullah Mekkî (Erzincânî)
Mekke’de irşad eden Nakşibendî-Hâlidî şeyhi · ?–1852
Aslen Erzincanlı Abdullah Mekkî (ö. 1894 [?]), Hâlid el-Bağdâdî’nin halifesi; Mekke merkezli irşadı ve Terzi Baba, Yahyâ Dağıstânî, Yanyalı Mustafa İsmet gibi halifeleriyle Anadolu Hâlidîliğinin birkaç koluna kaynaklık eden mürşiddir.Abdullah Salâhî Uşşâkî
Halvetî-Uşşâkî şeyhi, âlim, şair ve Salâhiyye pîri · 1705–1783
Abdullah Salâhî Uşşâkî (1705–1783), Tâhir Ağa Tekkesi’ndeki meşihatı, çok yönlü telif ve şerh faaliyeti ve Uşşâkîliğin Salâhiyye koluyla XVIII. yüzyıl tasavvuf hayatının merkez şahsiyetlerindendir.Abdullah-ı Berzişâbâdî
Kübrevî şeyhi ve Berzişâbâdî irşad kolunun pîri · 1387–1468
Abdullah-ı Berzişâbâdî, Muhammed Pârsâ'nın yanında başladığı seyrüsülûkünü Hâce İshak Huttalânî'nin terbiyesinde tamamlayan; Kübreviyye'nin Horasan, Azerbaycan ve Orta Asya'ya uzanan Berzişâbâdî kolunun pîridir.Abdullah-ı İlâhî
Ahrâriyye'yi Anadolu ve Rumeli'ye taşıyan âlim-sûfî · ?–1491
Simav’dan İstanbul ve Balkanlar’a uzanan Abdullah-ı İlâhî, erken Osmanlı Nakşibendiyye tarihinin kurucu isimlerinden; Keşfü’l-Vâridât ise onun tasavvuf dilini gösteren başlıca eseridir.Abdurrahîm Künhî Dede
Yenikapı Mevlevîhânesi şeyhi · kudümzenbaşı ve şair · 1769–1831
Abdurrahîm Künhî Dede (1769/70–1831/32), Yenikapı Mevlevîhânesi’nde kudümzenbaşılık yaptıktan sonra şeyhliğe getirilen; etkileyici sesi, mûsiki bilgisi ve Türkçe-Farsça şiirleriyle tanınan Mevlevî dedesidir.Abdurrahman Ali Nûreddin
Bedeviyye Tanta âsitânesinin üçüncü postnişini · ?–?
Abdurrahman Ali Nûreddin, Ahmed el-Bedevî ve Abdül‘âl b. Fakih’ten sonra Tanta’daki Bedeviyye merkez postunu üstlenen üçüncü halkadır.Abdurrahman Câmî
Heratlı âlim, şair ve Nakşibendî sûfî · 1414–1492
Câmî, Sa‘deddin Kâşgarî ve Ubeydullah Ahrâr çevresiyle bağı sayesinde Nakşibendî irfanı Farsça şiir, biyografi ve tasavvuf düşüncesiyle buluşturdu.Abdurrahman en-Niyâzî
Niyâziyye'nin pîri · ?–1894
Mısır'daki Niyâziyye Kādirî kolunun pîri.Abdurrahman Hilmi Efendi
Cerrâhiyye Âsitânesi postnişini, kadı ve rüya tâbircisi · 1689–1800
Abdurrahman Hilmi Efendi (1689–1800), Süleyman Veliyyüddin ve Mehmed Hüsâmeddin Merdî kollarını birleştiren, âsitânede türbedarlık ve imamlıktan posta yükselen Cerrâhî şeyhidir.Abdurrahman Refî‘â Efendi
Halvetî şeyhi, Bayezid Camii vaizi ve ilâhi şairi · ?–1720
Abdurrahman Refî‘â Efendi (ö. 13 Receb 1132/1720), babası Nazmî Mehmed Efendi'den Halvetî terbiyesi alan, Yavaşça Mehmed Ağa Zâviyesi ile Bayezid Camii'nde görev yapan vaiz ve ilâhi şairidir.Abdurrahman Tâğî
Seydâ; Norşin medrese-tekkesinin kurucusu · 1831–1886
Abdurrahman Tâğî (1831/32-1886), Kadirî terbiyesinin ardından Sıbgatullah Arvâsî'ye bağlanan; Norşin'de kurduğu medrese-tekke ve on dokuz halifelik ağıyla Nehrî kolunun yayılmasında belirleyici olan mürşiddir.Abdül‘âl b. Fakih
Ahmed el-Bedevî'nin ilk halifesi ve Bedeviyye'nin teşkilatlandırıcısı · ?–1332
İlk halife Abdül‘âl b. Fakih, Ahmed el-Bedevî'nin en önde gelen halifesi ve Tanta'daki irşad merkezinin ondan sonraki taşıyıcısıdır. Hayatının ayrıntıları sınırlı olmakla birlikte, tarikatın müstakil erkân ve post düzeni kazanmasındaki rolü açıktır. Tanta postu Ahmed el-Bedevî'nin vefatından sonra dergâh çevresini topladı; ziyaret, hizmet ve irşad ağını sürdAbdülahad Nûrî Sivâsî
Sivâsiyye pîri, vâiz ve mutasavvıf · 1595–1651
Abdülahad Nûrî Sivâsî (1594/95-1651), Abdülmecid Sivâsî’nin yanında yetişen; Midilli’den İstanbul’a uzanan irşad hizmeti ve Fatih, Bayezid ile Ayasofya kürsüleriyle Sivâsiyye çevresinin başlıca pîrlerinden olan mutasavvıftır.Abdülahad Nûrîzâde Şeyh Mustafa Efendi
Abdülahad Nûrî Sivâsî'nin oğlu ve Mehmed Ağa Zâviyesi şeyhi · 1636–1691
Şeyh Mustafa Efendi (1046/1636–1102/1691), babası Abdülahad Nûrî Sivâsî'nin terbiyesinde yetişen ve onun vefatından sonra Mehmed Ağa Zâviyesi postuna geçen Halvetî-Sivâsî şeyhidir.Abdülazîz b. Ebû Bekir el-Mehdâvî
Medyeniyye’nin Mehdâviyye kolunun nispet edildiği ve İbnü’l-Arabî’nin görüştüğü sûfî · ?–1224
Abdülazîz b. Ebû Bekir el-Mehdâvî, 621/1224’te vefat eden, Medyeniyye’nin Mehdâviyye kolunun kendisine nispet edildiği ve İbnü’l-Arabî’nin Mağrib çevresinde görüştüğü şeyhtir.Abdülazîz ed-Dîrînî
Bedeviyye çevresinde zühd, vera ve vaazlarıyla anılan şeyh · 1215–1295
Hz. Pîr’den mazhar-ı feyz olanlardandır. Pederleri, Ahmed b. Saîd ed-Demirî eş- Şâfiîdir. “ed-Dîrînî” demekle ma’rûftur. Sâhib-i zühd ü vera’ idi. Bilâd-ı Rabak’da ikâmet ederdi. Şeyh Ken'an Bey eserinde, müşârünileyh hakkında nakl ediyor ki, ( َِإنﱠ َم ا الْمُ ؤْ مِ نُ ونَ الﱠ ذِين ْ َت قُلُوبُهُ مْ وَ إِذَا تُلِي َت عَ لَيْهِ مْ آياتُهُ زَ ادَتْAbdülazîz et-Temîmî
Zenbûriyye'nin Kādirî silsile kaydında yer alan aktarım halkası · ?–?
Abdülazîz et-Temîmî, Yahyâ Âgâh İstanbulî'nin Ankara Millî Kütüphane 3200 numaralı istinsahında kaydettiği Zenbûriyye-Kādiriyye silsilesinde yer alan şahsiyettir. Aynı adlı kişilerle karıştırılmaması için bu kayıt yalnız kaynak zincirindeki komşuluklarıyla tanımlanır.Abdülaziz Zihnî Efendi
Âsitâne postnişini · ?–?
Şeyh Seyyid Abdülazîz Zihnî Efendi Zâhir ve bâtını ma’mûr ricâl-i Halvetiyye’dendir. Otuzüç sene âsitâne-i aliyyede seccâde-pîrâ olmuş idi. Hânkâhın mükerreren ta’mîrine muvaffak olmuştur. Bir ta’mîr Sultan Mahmûd-ı sânî merhûmun zamânında, 1252/(1836)’da, diğer ta’mîr Sultan Abdülmecîd merhûmun zamânında, 1274/(1857-58) senesinde vâki’ olup, o vakit emr-i ta’mîr hakkında şu târîh söylenilmiştir: Şâh-ı şâhân-ı cihân Abdülmecîd*…Abdülbâkī el-Mikşâfî
Mikşâfiyye'nin pîri · ?–?
Sudan'da varlığı kaydedilen Mikşâfiyye Kādirî kolunun pîri.Abdülbâki Nâsır Dede
Yenikapı Mevlevîhânesi şeyhi, neyzen, bestekâr ve nazariyatçı · 1765–1821
Yenikapı Mevlevîhânesi’nde yetişen Abdülbâki Nâsır Dede, ağabeyi Ali Nutkî Dede’den sonra postnişin oldu. Neyzenbaşılığı, beste ve nota çalışmaları yanında Tedkīk u Tahkīk, Tahrîriyye, Defter-i Dervîşân ve Dîvân’ıyla Mevlevî musiki ve kurum hafızasının başlıca isimlerindendir.Abdülcelîl-i Bitlisî
Kādirî şeyhi ve Hâtûniye Dergâhı haziresinde medfun sûfî · ?–1747
Abdülcelîl-i Bitlisî (ö. 1747), Bitlis’ten İstanbul’a gelen; Müştâk Baba’nın irşad silsilesinde iki kuşak önce yer alan Kādirî şeyhidir.Abdülehad Nûrî
Sivâsiyye-Nûriyye şeyhi, Ayasofya vaizi, mutasavvıf ve şair · 1594–1651
Abdülehad Nûrî (1594–1651), Abdülmecid Sivâsî’nin terbiyesinde yetişen; Midilli’den İstanbul’un büyük cami kürsülerine uzanan irşadı, eserleri ve Nûriyye çevresiyle XVII. yüzyıl Halvetîliğinin başlıca isimlerindendir.Abdülfettah Çelebi
Ebüssuûd Efendi'nin yeğeni ve müderris · ?–1569
Abdülfettah Çelebi (ö. 977/1569), Ebüssuûd Efendi'nin kardeşi Şeyh Nasreddin'in oğlu; amcasının ilmî çevresinde yetişmiş, Hacı Hasan ve Pîrî Paşa medreselerinde ders vermiştir.Abdülfettah Efendi Tennûrî
Şam müftüsü, müderris ve Tennûrî ailesi mensubu · ?–1577
Abdülfettah Efendi Tennûrî (ö. Zilkade 984/Ocak-Şubat 1577), Zeynelibâd Efendi'nin küçük kardeşi; İstanbul, Dimetoka, Kastamonu ve Ankara medreselerinden sonra Şam müftülüğüne getirilen bir Osmanlı âlimidir.Abdülganî en-Nablusî
Sûfî, Hanefî fakihi, edip, şair ve velûd müellif · 1641–1731
Abdülganî en-Nablusî (1641–1731), Şam’da yetişen; Kādirî ve Nakşibendî irtibatlarıyla İbnü’l-Arabî düşüncesini birleştiren Hanefî fakihi, sûfî, şair ve yüzlerce eser sahibi müelliftir.Abdülkādir Necîb Efendi
Eşrefzâde şeyhi, müfessir ve şair · 1703–1788
Abdülkādir Necîb Efendi (1703–1788), babası İzzeddin Efendi'nin ardından Eşrefzâde postuna geçen, tefsir okutan ve Zübdetü'l-Beyân'ı hazırlayan Kādirî-Eşrefî şeyhidir.Abdülkādir-i Geylânî
Kādiriyye'nin pîri; Hanbelî fakihi, vaiz ve sûfî · 1078–1166
Geylân'dan Bağdat'a gelerek Hanbelî ilimleri, vaaz ve tasavvuf terbiyesini bir araya getiren Abdülkādir-i Geylânî (1078–1166), Kādiriyye'nin kendisine nispet edildiği kurucu şahsiyettir.Abdülkādir-i Sânî
Uç Kādirî merkezinin şeyhi ve Hindistan’da ‘Abdülkādir-i Sânî’ diye anılan sûfî · ?–?
Muhammed Gavs’ın oğlu Abdülkādir-i Sânî, 1517’den sonra Uç’taki Kādirî merkezini devralmış; faaliyetleri Sind, Pencap ve Keşmir’de tarikatın yayılmasıyla ilişkilendirilmiştir.Abdülkerîm el-Cîlî
İnsan-ı kâmil öğretisinin sistemleştirici müellifi · ?–?
Abdülkerîm el-Cîlî, İbnü’l-Arabî sonrası vahdet-i vücûd düşüncesini insan-ı kâmil, merâtib-i vücûd ve Hakîkat-i Muhammediyye başlıklarıyla sistemleştiren sûfî müelliftir.Abdülkerîm el-Kuşeyrî
Nişâbur sûfîsi, Eş'arî âlim, müfessir ve er-Risâle müellifi · 986–1072
Abdülkerîm el-Kuşeyrî, Nişâbur'da fıkıh, hadis, kelâm, tefsir ve tasavvufu bir arada temsil eden; er-Risâle'siyle erken sûfî kavram ve şahsiyet hafızasını sistemleştiren âlimdir.Abdülkerîm Şah el-Kesnezânî
Kuzey Irak’ta Kesnezâniyye-Kādiriyye nispetinin kurucu şeyhi · 1820–1899
Abdülkerîm Şah el-Kesnezânî (1820–1899), Süleymaniye-Karadağ çevresinde yetişen, Karbacin’de medfun ve adına Kesnezâniyye-Kādiriyye nispet edilen tarihî şeyhtir.Abdülkerimzâde Abdullah Efendi
Müderris ve Galata kadısı · ?–1595
Abdülkerimzâde Abdullah Efendi (ö. 1003/1595), Ebussuûd Efendi'den mülâzemet alan, Sahn ve Valide Sultan medreselerinde görev yaptıktan sonra Galata kadısı olan Osmanlı âlimidir.Abdülkerîmzâde İffetî Mustafa Efendi
Osmanlı müderrisi ve divan şairi · ?–1726
Abdülkerîmzâde İffetî Mustafa Efendi (ö. 1726), İstanbul medreselerinde görev yapan, şiir ve nesirde yetkin, İffetî mahlasıyla divan sahibi Osmanlı âlimidir.Abdülkerimzâde Mehmed Efendi
Anadolu kazaskeri, müellif ve şair · ?–1568
Abdülkerimzâde Mehmed Efendi (ö. 27 Ramazan 975/26 Mart 1568), müderrislik ve kadılıktan Anadolu kazaskerliğine yükselmiş; tefsir, kelâm, makāme ve şiir alanlarında eser vermiş Osmanlı âlimidir.Abdülkuddûs Gengûhî
Çiştî-Sâbirî şeyh, şair ve mutasavvıf müellif · 1456–1537
Abdülkuddûs Gengûhî, Rudevl, Şâhâbâd ve Gengûh çevresindeki irşadı, mektupları ve tasavvuf eserleriyle Çiştiyye'nin Sâbiriyye kolunu XVI. yüzyıl Hindistan'ında belirginleştirdi.Abdüllatif el-Câmî
Nakşibendî şeyhi ve Mâverâünnehir irşad çevresinin temsilcisi · ?–1556
Abdüllatif el-Câmî (ö. 963/1555-56), Ahmed-i Nâmıkī Câmî neslinden gelen; Horasan, Semerkant, Buhara, İstanbul ve Hârizm arasında irşad ve seyahatleriyle tanınan Nakşibendî şeyhidir.Abdüllatif en-Nakşibendî
Emîr Buhârî Hânkāhı postnişini ve Hâcegân şeyhi · ?–1564
Abdüllatif en-Nakşibendî (ö. 971/1563-64), Emîr Buhârî halifesi Mahmud Efendi'nin hizmetinde yetişip onun damadı ve hânkāh postnişini olan İstanbul Nakşibendî şeyhidir.Abdülmecid Sivâsî
Sivâsiyye şeyhi, müfessir, vâiz ve müellif · 1563–1639
Abdülmecid Sivâsî (971/1563–1049/1639), Zile’de yetişen; amcası Şemseddin Sivâsî’den ilim ve tarikat terbiyesi alan, Sivas’tan İstanbul’a davet edilerek büyük camilerde vaaz veren Halvetî-Sivâsî şeyhi ve müelliftir.Abdülmecid Şirvânî
Şirvan’dan Tokat’a Halvetî aktarımı taşıyan Şemseddin Sivâsî’nin mürşidi · ?–1564
Abdülmecid Şirvânî (ö. 1564), Ziyâeddin Yûsuf Şirvânî hattını 1556’da Tokat’a taşıyan ve Şemseddin Sivâsî’yi yetiştirerek Şemsiyye’nin oluşumuna zemin hazırlayan Halvetî şeyhidir.Abdülmelik Ata
Mansûr Ata'nın oğlu ve Yesevî irşad halkası · ?–?
Abdülmelik Ata, Ahmed Yesevî'nin ilk halifesi Mansûr Ata'nın oğlu ve halefi; Tâc Hoca üzerinden Zengi Ata'ya ulaşan aile ve irşad çizgisinin ara halkasıdır.Abdülmümin Efendi
Tercüman Yunus Zâviyesi şeyhi · ?–1595
Abdülmümin Efendi (ö. 1004/1595), Bosna’dan İstanbul’a gelerek Nûreddinzâde’nin yanında yetişmiş ve Tercüman Yunus Zâviyesi’nde irşad yürütmüş Halvetî şeyhidir.Abdülmün‘im b. Abdünnebî Ali el-Kādirî
Şer‘iyye'nin pîri · ?–1986
Mısır'da gelişen Şer‘iyye Kādirî kolunun pîri.Abdürrahîm el-Kınâî
Medyenî öğretinin Yukarı Mısır’daki öncü temsilcisi · 1127–1196
Abdürrahîm el-Kınâî (1127–1196), Mağrib’den Mısır’a gelerek Kınâ’ya yerleşen; Ebû Medyen’in öğretisini Yukarı Mısır’da yayan ve Ebü’l-Haccâc el-Uksurî gibi bölge sûfîlerini etkileyen âlim ve mürşiddir.Abdürrahîm el-Mahcûb
1856’da Osmanlı-Senûsiyye temasını yürüten Senûsî şeyhi · ?–?
Abdürrahîm el-Mahcûb, Sultan Abdülmecid’in 1856’da İstanbul’a davet ettiği ve Senûsiyye’yi tanıyan fermanın muhatabı olan Senûsî şeyhidir.Abdürrahim Fedâî
Melâmî şair, şârih ve Nûru’l-Arabî halifesi · ?–1885
Abdürrahim Fedâî, Muhammed Nûru’l-Arabî’nin önde gelen halifelerinden; şiirleri, şerhleri ve irşad faaliyetiyle üçüncü devre Melâmîliğinin etkili ismidir.Abdürrahim Ünyevî
Kādirî şeyhi, hattat ve Müştâkıyye aktarım halkası · ?–1856
Abdürrahim Ünyevî (ö. 1856), Ünye’deki Müftîzâde ailesinden gelen; Hacı Hasan Şirvânî’den Kādirî hilâfeti alan ve Şeyh Müştâk’ın irşad zincirinde yer alan âlim ve hattattır.Abdürrahim-i Buhârî
Yekdest Ahmed’in Medine halifesi · ?–?
Abdürrahim-i Buhârî, Yekdest Ahmed’in Medine’de bıraktığı Nakşibendî halifesi; kaynakta ârif ve itibarlı bir sûfî olarak anılan şahsiyettir.Abdürrâzık el-Cezûlî
Medyeniyye’yi Kuzey Afrika’ya taşıyan Ebû Medyen halifesi · ?–?
Abdürrezzâk el-Cezûlî, Ebû Medyen’in halifelerinden ve Medyeniyye’nin Kuzey Afrika’daki yayılışını taşıyan erken irşad halkalarından biridir.Abdürrezzâk Hamevî
Zenbûriyye'nin Kādirî silsile kaydında yer alan aktarım halkası · ?–?
Abdürrezzâk Hamevî, Yahyâ Âgâh İstanbulî'nin Ankara Millî Kütüphane 3200 numaralı istinsahında kaydettiği Zenbûriyye-Kādiriyye silsilesinde yer alan şahsiyettir. Aynı adlı kişilerle karıştırılmaması için bu kayıt yalnız kaynak zincirindeki komşuluklarıyla tanımlanır.Abdürrezzâk Kâşânî
Tasavvuf terimleri ve işârî tefsir alanının Ekberî müellifi · ?–1335
Abdürrezzâk el-Kâşânî (ö. 736/1335), Sühreverdî terbiyesini İbnü’l-Arabî düşüncesinin ilmî yorumu ile birleştiren; tasavvuf terimleri ve tefsir alanında etkili müelliftir.Abdürrezzak Şaban Efendi
Eyüp Camii vaizi, muhaddis ve müfessir · ?–1687
Abdürrezzak Şaban Efendi (ö. 1098/1686-87), İnebolu çevresinden İstanbul'a gelen; Kasımpaşa Kızanlık Çeşme Mescidi imamlığı ve Eyüp Camii vaizliği yapan muhaddis ve müfessirdir.Abdüssamed el-Pelimbânî
Malay âlimi, Semmânî şeyhi ve Seyrü's-sâlikîn müellifi · ?–?
Abdüssamed el-Pelimbânî, Palembang'da doğup ömrünün büyük bölümünü Mekke ve Tâif'te geçiren; Muhammed es-Semmân'a intisabı, Malayca tasavvuf eserleri ve Açe bağımsızlık hafızasını etkileyen metinleriyle tanınan XVIII. yüzyıl âlimidir.Abdüsselâm
Zenbûriyye'nin Kādirî silsile kaydında yer alan aktarım halkası · ?–?
Abdüsselâm, Yahyâ Âgâh İstanbulî'nin Ankara Millî Kütüphane 3200 numaralı istinsahında kaydettiği Zenbûriyye-Kādiriyye silsilesinde yer alan şahsiyettir. Aynı adlı kişilerle karıştırılmaması için bu kayıt yalnız kaynak zincirindeki komşuluklarıyla tanımlanır.Abdüsselâm b. Meşîş
Ebü'l-Hasan eş-Şâzelî'nin şeyhi, Faslı ârif · ?–?
Abdüsselâm b. Meşîş, Kur'an ve sünnete bağlı irşadı, Ebü'l-Hasan eş-Şâzelî'yi yetiştirmesi ve Salâtü'l-Meşîşiyye ile Şâzelî geleneğinin en önemli erken halkalarındandır.Abdüsselâm eş-Şeybânî
Abdüsselâmiyye kolunun pîri ve İstanbul Sa‘dî Âsitânesi şeyhi · ?–1752
Abdüsselâm eş-Şeybânî (ö. 1752), Şam'dan İstanbul'a gelerek Koska'daki Sa‘dî Âsitânesi'nde postnişin olan ve Abdüsselâmiyye koluna adını veren Sa‘dî şeyhidir.Abdüşşekûr Efendi
Cerrâhiyye Âsitânesi postnişini; Çelebi Efendi · 1687–1773
Seyyid Abdüşşekûr Efendi (1687–1773), Moravî Yahyâ Şerefeddin’in oğlu; âsitâne hizmetinde yetişip 1770’te posta geçen ve vakıflarıyla tekkenin iaşesini güçlendiren Cerrâhî şeyhidir.Acem Hoca Sâdık
İsfahanlı Farsça hocası ve Sâdık mahlaslı şair · ?–1720
Acem Hoca diye tanınan İsfahanlı Sâdık (ö. 1132/1719-20), İstanbul'da Sinan Paşa Medresesi'nde Farsça öğreten şair ve hocadır.Acem Seyyid Ömer Efendi
Doğu ülkelerinden İstanbul'a gelen Osmanlı müderrisi · ?–1726
Acem Seyyid Ömer Efendi (ö. 1726), doğu ülkelerinden İstanbul'a gelerek medrese hiyerarşisinde Sahn derecesine yükselen Osmanlı âlimidir.Açıkbaş Seyyid Mahmud Resmî
Nakşibendî şeyhi ve şair · ?–1666
Açıkbaş Seyyid Mahmud Resmî (ö. 15 Rebîülâhir 1077/1666), Âmidli bir Nakşibendî şeyhi; Bursa Dâye Hatun ve Ulu Cami çevresinde irşad eden şairdir.Âdem Dede
Galata Mevlevîhânesi şeyhi · 1592–1653
Antalyalı Âdem Dede (yaklaşık 1591/92-1653), askerî görevden ayrılıp Mustafa Dede’ye intisap eden; yirmi yılı aşkın süre Galata Mevlevîhânesi’nde postnişinlik yaptıktan sonra Mısır’da vefat eden Mevlevî şeyhidir.Âdem Nûri er-Rifâî
Yakova-Berât hattının Rifâî şeyhi · ?–1938
Mûsâ Muslihiddin'in oğlu Âdem Nûri, babasından sülûk gördü; İstanbul'da Muhammed Cemâleddin'den hilâfet alarak Yakova ve Berat arasındaki Rifâî devamını kurdu.Afîfüddin Abdullah b. Ali el-Esedî
Esediyye/Yemeniyye'nin pîri · ?–1223
Yemeniyye adıyla da bilinen Esediyye'nin pîri; Yemen ve Anadolu aktarımıyla anılır.Ağazâde Seyyid Mehmed Efendi
Osmanlı müderrisi ve kadısı · ?–1727
Ağazâde Seyyid Mehmed Efendi (ö. 1727), Selânik ve Bursa kadılıklarının ardından Mekke kadılığına tayin edilen, Kadıncıkzâde adıyla da tanınan Osmanlı âlimidir.