ŞAHSİYET DOSYASI

Abdülahad Nûrî Sivâsî

Abdülahad Nûrî Sivâsî (1594/95-1651), Abdülmecid Sivâsî’nin yanında yetişen; Midilli’den İstanbul’a uzanan irşad hizmeti ve Fatih, Bayezid ile Ayasofya kürsüleriyle Sivâsiyye çevresinin başlıca pîrlerinden olan mutasavvıftır.

Doğum: 1595
Vefat: 1651
Unvan: Sivâsiyye pîri, vâiz ve mutasavvıf

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Ailesi ve tahsili

1003/1594-95 yılında doğdu. Babası kadı ve âlim Mustafa Safâyî Efendi, annesi ise Ebü’l-Berekât Efendi ailesindendi. Abdülmecid Sivâsî hem akrabası hem de tasavvuf terbiyesini tamamladığı mürşidiydi. Onun İstanbul’a daveti sırasında birlikte şehre geldi; devrin âlimlerinden zâhirî ilimleri, Abdülmecid Sivâsî’den tarikat âdâbını öğrendi.

Midilli ve Mehmed Ağa Tekkesi

Terbiyesini tamamlayınca Midilli’ye halife gönderildi. Ardından İstanbul’daki Mehmed Ağa Tekkesi meşihatına getirildi; kaynak bu tayini 1033/1623-24 yılına yerleştirir.

İstanbul vaaz kürsüleri

1041/1631-32’de Fatih Camii vâizliğine, yaklaşık 1051/1641-42’de Bayezid Camii kürsüsüne geçti. Daha sonra Ayasofya-i Kebîr’de vaaz ve tefsir hizmeti verdi. Böylece tekke irşadı ile büyük camilerdeki halka açık öğretimi birlikte yürüttü.

Vefatı ve defni

1061 yılı Safer ayının ilk cuma günü 1651’de vefat etti. Cenaze namazı Fatih Camii’nde kılındı; sur dışında Abdülmecid Sivâsî’nin türbesi civarında kendisinin belirlediği yere defnedildi. Dostlarından Mustafa Ağa mezarı üzerine bir türbe yaptırdı.

Şiiri ve eserleri

Nûrî mahlasıyla şiirler yazdı. Kaynak, Mir’âtü’l-vücûd ve Mirkātü’ş-şühûd adlarını zikreder. Eser nispetleri yazma kataloglarıyla ayrıca karşılaştırılmadan başlık sayısı çoğaltılmamıştır.

Halvetiyye-Uşşâkıyye tâc-ı şerifi — BAĞLI YOLUN MADDÎ HAFIZASIHalvetiyye-Uşşâkıyye tâc-ı şerifi
Yeşil kubbeli, dört terkli ve yirmi dallı tâc. Kubbe merkezinde beyaz düğme, lengerinde siyah destar ve üstten sarkıtılmış taylasan bulunur.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç6 doğrudan bağlantıAğda gör →

YOL ATLASISilsiledeki yerini açÖnceki ve sonraki halkalarla birlikte

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Hisar kıyısındaki altın anlatısı

Toprağın altına dönüşmesi rivayeti, Nazmî Efendi’nin nakli olarak aktarılır.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt

Menâkıbnâme’de tam metni aç →

Rivayete göre Rumelihisarı kıyısında kendisinden ihsan isteyen bir dervişe yerden aldığı toprağı vermiş, toprağın altına dönüştüğü anlatılmıştır. Uşşâkīzâde bunu Nazmî Efendi’nin Hediyye adlı eserinden nakleder; kayıt tarihî biyografiden ayrı bir gelenek anlatısıdır.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Uşşâkīzâde İbrahim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 819-826; Cemâleddin Hulvî için TDV İslâm Ansiklopedisi, ‘Hulvî, Cemâleddin’.

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Nûrî mahlası ve iki eser adı

Uşşâkīzâde onun şiir yazdığını ve iki tasavvuf eserini anar.

Metni gösterMetni daralt

Abdülahad Nûrî, Nûrî mahlasıyla şiirler kaleme aldı. Kaynakta Mir’âtü’l-vücûd ve Mirkātü’ş-şühûd eser adları geçer.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Uşşâkīzâde İbrahim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 819-826; Cemâleddin Hulvî için TDV İslâm Ansiklopedisi, ‘Hulvî, Cemâleddin’.

ÖĞÜT

Öğütleri

Ahlâk, irşad ve yaşayışa ilişkin sözler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Affetme ve velâyet anlayışı

Kendisine meydan okuyan kişiye karşı ceza değil affı öne çıkaran sözü aktarılır.

Metni gösterMetni daralt

Uşşâkīzâde’nin naklettiği vaazda Abdülahad Nûrî, velâyetin gücünü insanlara zarar vermekte değil, eziyet karşısında affetmekte görür. Bu söz, menkıbenin olağanüstü unsurundan bağımsız olarak onun irşad dilini gösterir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Uşşâkīzâde İbrahim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 819-826; Cemâleddin Hulvî için TDV İslâm Ansiklopedisi, ‘Hulvî, Cemâleddin’.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

TALEBESİ / HALİFESİHacı Evhad Şeyhi Seyyid Hüseyin EfendiAbdülahad Nûrî → Hacı Evhad Şeyhi Seyyid Hüseyin: intisap ve Halvetî-Sivâsî terbiyesi bağı.TALEBESİ / HALİFESİEsircizâde Şeyh Hüseyin EfendiAbdülahad Nûrî → Esircizâde Hüseyin: biat, etvâr-ı seb‘a terbiyesi ve hilâfet bağı.TALEBESİ / HALİFESİBolbolcızâde Şeyh Abdülkerim Fethî EfendiAbdülahad Nûrî → Bolbolcızâde Abdülkerim: inâbet, tarikat terbiyesi ve hilâfet bağı.DEVAM EDEN BAĞLANTISimkeşzâde Feyzî Hasan EfendiFeyzî Hasan Efendi on sekiz yaşında Abdülahad Nûrî'ye intisap etti; hizmetinde bulundu ve Halvetiyye icazeti aldı.AİLE / NESEPAbdülahad Nûrîzâde Şeyh Mustafa EfendiAbdülahad Nûrî'nin oğlu Mustafa Efendi, babasının terbiyesinde yetişti ve 1652'de onun ardından Mehmed Ağa Zâviyesi postuna geçti.TALEBESİ / HALİFESİÜmmî Sinânzâde Şeyh Hasan EfendiÜmmî Sinanzâde Hasan Efendi, önceki terbiyelerinin ardından Abdülahad Nûrî yanında sülûkünü tamamladı.