ŞAHSİYET DOSYASI

Nazmî Mehmed Efendi

Nazmî Mehmed Efendi (1032-1112/1622-1701), Abdülehad Nûrî'nin yanında yedi tavrı tamamlayıp hilâfet alan; Yavaşca Mehmed Ağa Zâviyesi ve Vâlide Sultan Camii'nde hizmet eden Halvetî şeyh ve şairdir.

Doğum: 1622
Vefat: 1701
Unvan: Abdülehad Nûrî halifesi, vaiz, müfessir ve şair

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Koca Mustafa Paşa çevresinde doğumu

İstanbul'da Koca Mustafa Paşa Camii yakınında yaşayan tüccar Ramazan b. Rüstem'in oğlu olarak 1032/1622-23'te doğdu. Fazıl Süleyman Efendi'den zâhirî ilimleri tahsil etti.

Abdülehad Nûrî ve hilâfet

Halvetî şeyhi Abdülehad Nûrî'ye intisap etti. Riyâzet ve mücâhedeyle yedi tavrı tamamladı, tarikat âdâbını öğrendi ve hilâfet aldı.

Zâviye ve kürsüleri

1065/1654-55'te Şehremini yakınındaki Yavaşca Mehmed Ağa Zâviyesi ve camisinin vaizliği kendisine verildi. Yaklaşık 1105/1693-94'te Ma‘nevî Mustafa Efendi'nin ardından Bahçekapı Vâlide Sultan Camii'nde vaaz, hadis ve tefsir hizmetini üstlendi.

Vefatı ve halefleri

24 Şevval 1112/4 Nisan 1701'de vefat etti ve zâviyesi yakınındaki özel türbesine defnedildi. Vaizlik Yenibağçeli Mehmed Efendi'ye, zâviye postu büyük oğlu Abdürrahman Refî‘â Efendi'ye geçti.

Edebî ve tarihî mirası

Halvetî şeyhlerinin biyografileri ve silsilelerini anlatan Hediyyetü'l-ihvân, yedi tavrı açıklayan manzum Mi‘yârü't-tarîka, Mesnevî'nin ilk defterinin Türkçe manzum tercümesi, Dîvân-ı İlâhiyyât ve Dîvân-ı Eş‘âr başlıca eserleridir.

COĞRAFÎ HAFIZA7 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi7 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç4 doğrudan bağlantıAğda gör →

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Nazmî Mehmed Efendi'nin beş eser halkası

Halvetî tabakatı, seyrüsülûk, Mesnevî tercümesi ve iki divan.

Metni gösterMetni daralt

Hediyyetü'l-ihvân: Halvetî meşâyihi biyografileri ve silsileleri.
Mi‘yârü't-tarîka: Yedi tavrı manzum olarak açıklayan Türkçe eser.
Mesnevî'nin ilk defterinin Türkçe manzum tercümesi.
Dîvân-ı İlâhiyyât.
Dîvân-ı Eş‘âr.

Kaynak şiir örnekleri de verir; metinler biyografi paragrafına karıştırılmadan eser katmanında korunmuştur.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2218-2229.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

AİLE BAĞIVahyî Seyyid Mehmed EfendiKayınpederidir; Vahyî onun kızıyla evlenmiştir.AİLE BAĞIŞeyh Seyyid Mehmed Vahyî EfendiKayınpederi; Vahyî onun kızı ile evlenmiştir.HOCASI / ŞEYHİAbdülahad Nûrî SivâsîYenikapı Mevlevîhânesi'ne devam ederken Şeyhzâde Mehmed'in tavsiyesiyle 1057'de (1647) kendisine intisap etti. Dört yıl sonra şeyhi vefat edince Abdülmecid Sivâsî'nin ruhaniyetine tâbi olarak seyrüsülûkünü tamamladı ve şeyhinin menâkıbını Hediyyetü'l-ihvân'da yazdı.ETKİLEDİĞİOlanlar Şeyhi İbrâhim EfendiTasavvufî aktarım ve irşad bağlantısı

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

İstanbul · TürkiyeKocamustafapaşaKaynak: “1032 (1622) yılında İstanbul Kocamustafapaşa'da doğdu.” Aslen Trabzonlu olan babası Rüstemzâde Ramazan Efendi İstanbul'un zengin tüccarlarındandı. Semt içindeki tam konum kaynakta verilmediği için koordinat boş bırakılmıştır.İstanbul · TürkiyeYenikapı MevlevîhânesiKaynak: mevlevîhâne şeyhleri Subûhî Ahmed Dede ile el-Hâc Ahmed Dede'den dinî ilimleri öğrendi ve on sekiz yaşlarında iken buraya devam etmeye başladı. Halvetiyye'ye intisabı da buradaki dervişlerden Şeyhzâde Mehmed'in tavsiyesiyle olmuştur.İstanbul · TürkiyeYavaşça Mehmed Ağa Tekkesi (Nazmî Dergâhı)Kaynak: 1065'te (1655) Şehremini civarındaki Yavaşça Mehmed Ağa Tekkesi'ne şeyh tayin edildi ve ölümüne kadar yaklaşık kırk beş yıl bu görevi sürdürdü; tekke onun adıyla Nazmî Dergâhı diye de anılır. Şehremini'den Guraba Hastahanesi'ne inen Baruthane Yokuşu'nun başlarında bulunan tekke ile türbenin, İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesi'nin inşası sırasında istimlâk edilmiş olması muhtemeldir. Yapı ayakta olmadığından koordinat verilmemiştir.İstanbul · TürkiyeNazmî Efendi TürbesiKaynak: 24 Şevval 1112'de vefat eden Nazmî Efendi, tekkesinin yanında yapılan türbeye defnedildi. Türbe de tekkeyle birlikte Çapa Tıp Fakültesi inşaatı sırasında ortadan kalkmış olmalıdır. Vefatına “Bu azîze cennetü'l-me'vâ ola yâ rab makām” ve “Nazmî-i kutb” ifadeleri tarih düşürülmüştür.İstanbul · TürkiyeVâlide Sultan CamiiKaynak, Sun‘ullah Efendi, Hüseyin Bey, Bayezid ve Vâlide Sultan camilerinde vâizlik yaptığını kaydeder. Mevcut biyografi, Vâlide Sultan Camii'ndeki vaaz, hadis ve tefsir hizmetini Bahçekapı'ya ve yaklaşık 1105/1693-94 tarihine yerleştirir; kaynak bu ayrıntıları vermez.İstanbul · TürkiyeBayezid CamiiKaynağın vâizlik yaptığı yerler arasında saydığı camilerden biridir (diğerleri Sun‘ullah Efendi, Hüseyin Bey ve Vâlide Sultan camileridir). İlişkili kişi dosyası Nazmî Mehmed Efendi : Nazmî Mehmed Efendi (1032-1112/1622-1701), Abdülehad Nûrî'nin yanında yedi tavrı tamamlayıp hilâfet alan; Yavaşca Mehmed Ağa Zâviyesi ve Vâlide Sultan Camii'nde hizmet eden Halvetî şeyh ve şairdir.Uyvar · SlovakyaUyvar (Nové Zámky)Kaynak: Uyvar seferi esnasında (1074/1663) ordu şeyhliğine getirildi. Sefer güzergâhı ve bulunduğu yerler hakkında kaynakta başka ayrıntı yoktur. İlişkili kişi dosyası Nazmî Mehmed Efendi : Nazmî Mehmed Efendi (1032-1112/1622-1701), Abdülehad Nûrî'nin yanında yedi tavrı tamamlayıp hilâfet alan; Yavaşca Mehmed Ağa Zâviyesi ve Vâlide Sultan Camii'nde hizmet eden Halvetî şeyh ve şairdir.