Abdülkādir Necîb Efendi

Ailesi ve tahsili

1115/1703'te doğdu. İzzeddin Efendi'nin oğludur. Arapçayı babasından, Farsçayı Muhammed Emin Efendi'den öğrendi. Babasıyla birlikte Haremeyn'i ziyaret etti ve onun ardından irşad postuna geçti.

Tefsir dersleri ve eseri

Emir Sultan çevresinde ve Ulu Cami'de tefsir dersleri verdi. Babasının Enîsü'l-Cinân adlı tefsirini Zübdetü'l-Beyân adıyla üç cilt halinde özetledi. Vefat manzumesi, Kur'an'ı iki defa baştan sona tefsir ederek okuttuğunu kaydeder.

Kırk dokuz yıllık irşadı

Kırk dokuz yıl irşad ve öğretimle meşgul oldu. Kaynak onu uzun boylu, nurlu yüzlü, ilim ve mârifeti birleştiren bir şeyh olarak tasvir eder.

Vefatı

21 Rebîülâhir 1202, 30 Ocak 1788 tarihinde vefat etti ve görev yaptığı dergâha defnedildi. Sâdık Efendi'nin tarih manzumesinde hayatının vaaz, tefsir ve zikirle geçtiği anlatılır.

Şiiri

Necîb mahlasıyla ilâhîler yazdı. Hz. Peygamber'e duyduğu muhabbeti işleyen na‘tı ile aşk, melâmet ve nefis mücadelesini konu alan manzumesi Yâdigâr-ı Şemsî'de korunmuştur. Eski aktarımda şiirler düzyazı içine sıkıştırılmışken kıtalar biyografiden ayrılarak manzum eser katmanında değerlendirilmelidir.