tarikat.org
Ara ⌕TR
Ara
Menü

ŞAHSİYET DOSYASI

İsmâil Hakkı Bursevî

İsmâil Hakkı Bursevî (1063/1653–1137/1725), Atpazarî Osman Fazlı'nın yanında yetişen; Bursa, Üsküp, Şam, Tekirdağ ve Üsküdar arasında vaaz, irşad ve telif faaliyeti yürüten Celvetî şeyhi ve müfessirdir.

Doğum
1653
Vefat
1725
Unvan
Celvetî şeyhi, müfessir, şair ve Rûhu'l-beyân müellifi

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Aydos'tan İstanbul'a

1063/1653'te Aydos'ta doğdu. İlk tahsilinden sonra İstanbul'a gelerek Celvetiyye şeyhi Atpazarî Osman Fazlı'ya intisap etti; tarikat âdâbını onun yanında tamamladı.

Üsküp ve Bursa irşadı

Şeyhi tarafından hilâfetle Bursa'ya, ardından Üsküp'e gönderildi. Balkanlar'daki vaaz ve irşad yıllarından sonra Bursa'ya döndü. Bursa, hayatının ve telif faaliyetinin başlıca merkezi olduğu için Bursevî nisbesiyle tanındı.

Seyahat, sürgün ve dönüşler

Vekāyi‘u’l-Fuzalâ; Mısır ulemasıyla sohbetini, 1128/1716'daki Şam yolculuğunu, ardından Üsküdar ve Bursa ikametlerini kaydeder. 1134/1722'de İstanbul'a geldi; vahdet-i vücûd hakkındaki konuşmaları sebebiyle Tekirdağ'da ikamete memur edildi. Daha sonra Üsküdar'a ve yeniden Bursa'ya döndü.

Rûhu'l-beyân ve eserleri

En tanınmış eseri, rivayet, dil ve tasavvufî yorumu bir araya getiren Rûhu'l-beyân tefsiridir. Vekāyi‘ ayrıca Mevlânâ'nın Mesnevî'si ile Yazıcızâde'nin Muhammediyye'sine şerhlerini, aklî ilimler ve tasavvuf alanındaki risalelerini ve divanını zikreder.

Şiir ve na‘t

Hakkî mahlasıyla ilâhi ve şiirler yazdı. Kaynakta dört beyitlik bir na‘t ile gazel örnekleri korunur; şiirleri biyografik nesirden ayrı metin katmanı olarak gösterilir.

Vefatı

Zilkade 1137/Temmuz-Ağustos 1725'te Bursa'da vefat etti. Ay kaydı açık, gün kaydı bulunmadığı için kesin miladî gün üretilmedi.

Celvetiyye on üç terkli tâc-ı şerifi
BAĞLI YOLUN MADDÎ HAFIZASICelvetiyye on üç terkli tâc-ı şerifi

On üç terkli Celvetî tâcı. Kubbe merkezindeki düğme, Cüneydî destar ve üstten sarkan taylasanla tanımlanır.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç1 doğrudan bağlantıAğda gör →
YOL ATLASISilsiledeki yerini açÖnceki ve sonraki halkalarla birlikte

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

2 kayıt

İlk 2 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Mesnevî ve Muhammediyye şerhleri

Vekāyi‘, Bursevî'nin Mesnevî ile Yazıcızâde Muhammediyye'sini şerh ettiğini açıkça kaydeder.

Metni gösterMetni daralt

Bu iki şerh, Rûhu'l-beyân dışındaki geniş telif dünyasının farklı edebî ve tasavvufî metinlere açılan yönünü gösterir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 4, s. 3290-3292.
MENKIBE · GELENEK İÇİ

Vekāyi‘de korunan na‘t

Hakkî mahlasıyla yazdığı dört beyitlik na‘t, kaynağın şiir örnekleri arasındadır.

Metni gösterMetni daralt

Ruhun pertev-fürûz-ı nûr-ı Hak'tır yâ Resûlallah
Tecellîden kamerveş iki şaktır yâ Resûlallah

Serâser bu cihânın cânı sensin yâ Resûlallah
Bu âlem cânının cânânı sensin yâ Resûlallah

Ezelden tâ ebed mühr-i nübüvvet sendedir hakkā
Hakikat mülkünün sultânı sensin yâ Resûlallah

Dem-i cân-bahşın ile bahş olupdur feyz-i kudsî
Bu irfân dürrünün ummânı sensin yâ Resûlallah

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 4, s. 3290-3292.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

HOCASI / ŞEYHİAtbâzârî Seyyid Osman Fazlı Efendiİsmâil Hakkı Bursevî Atpazarî Osman Fazlı'ya intisap etti; tarikat âdâbını tamamlayıp hilâfetle Bursa ve Üsküp çevresine gönderildi.