tarikat.orgTARİHİ VE İLİŞKİLERİ
Şeyh Bakkāl'ın işaretiyle gittiği ve çevresindeki dağlarda ve çöllerde yaklaşık 613-628 (1216-1231) arasında çile çıkardığı şehir; 628'de Sühreverdî ile burada görüştü.
İlişkili kişi dosyası
İbnü’l-Fârız: İbnü’l-Fârız (1181–1235), ilâhî aşkı ve seyrüsülûk tecrübesini Arap şiirinin en güçlü örnekleri arasında yer alan el-Kasîdetü’t-tâiyye ve el-Hamriyye ile anlatan Mısırlı sûfî şairdir.
- Mekân türü
- çile yeri
- Dönem
- XII–XIII. yüzyıl
- Bugünkü durum
- Kişi kartı araştırmasında doğrulanan tarihî bağlantı
- Konum güveni
- Yaklaşık tarihî çevre
Sefîne’de ayrıntılı biçimde aktarılan Pîr Bakkāl anlatısına göre, aradığı mânevî açılışın Hicaz’da gerçekleşeceği söylenince Mekke’ye gitti. Yerel atlas içindeki doğrulanmış şehir merkezi kullanıldı. Coğrafya notu kişi dosyasıyla eşleştirilmiştir; koordinat güveni mekân kaydındaki ayrı alanda değerlendirilmelidir. Bağlantılı kişi kartının temel kaynakları: Şeyh Ali (divan derleyicisi), Dîbâcetü'd-Dîvân; Şeyh Ali, Dîbâcetü'd-Dîvân; TDV İslâm Ansiklopedisi, “İbnü'l-Fârız”; TDV İslâm Ansiklopedisi, “İbnü'l-Fârız”, c. 21, s. 40-43; Şeyh Ali, I, 13-14; İbnü'l-İmâd, Şezerâtü'z-zeheb, V, 152; ayrıca 7 kaynak daha. Mekân ilişkisi bu kaynak paketinden hazırlanan kişi biyografisinin coğrafya çıkarımıdır; her ayrıntının tek tek aynı kaynakta geçtiği ileri sürülmez.
AYNI MEKÂNIN DİĞER KİŞİ BAĞLANTILARI
Hacım Sultanhac — Vilâyetnâme 'ye göre Hacı Bektaş ile birlikte Anadolu'ya gelmeden önce hacca gittikleri şehir; eserde namaz kılan, hacca giden ve Kur'an okuyan bir derviş olarak tanıtılır. İŞahsiyet dosyasına git →Ebû Saîd-i Sânî et-Tebrîzîhac — 971 (1563) yılında hacca gitti. Kaynak yolculuğun güzergâhını, süresini ve Hicaz'daki temaslarını ayrıntılandırmaz; kayıtlı olan yalnız hac yılıdır. İlişkili kişi dosyası EbûŞahsiyet dosyasına git →Seyyid Muhammed Nûru'l-Arabîicâzet ve hac — 1245/1829-30'da İbrâhim eş-Şemârikî'den Halvetî-Şâbânî, Üveysiyye ve Ekberiyye icâzeti aldığı; 1843'te “mürşid-i kâmil bulmak için” gittiği ve bekā makamlarının telŞahsiyet dosyasına git →Mimşâd Dîneverîhac — Malını dağıttıktan sonra yola çıktığı ve çölde “ehl-i gâibten bir kişi” ile karşılaştığının nakledildiği hac yolculuğunun hedefi. İlişkili kişi dosyası Mimşâd Dîneverî : MimşŞahsiyet dosyasına git →Muhammed Ma‘sûm Sirhindîhac ve halife merkezi — 1068 (1658) yılını Medine ile birlikte geçirdiği şehir; burada yaşadığı mânevî hâller Yevâkītü'l-Haremeyn 'e kaydedilmiştir. Halifesi A. Yekdest-i Cüryânî dŞahsiyet dosyasına git →Ahmed er-Rifâîhac — 1160'ta yakınları ve müridleriyle hacca geldiği şehir; ceddi Rifâa el-Hasan el-Mekkî de Karmatî kargaşası sırasında buradan hicret etmişti. İlişkili kişi dosyası Ahmed er-RifŞahsiyet dosyasına git →Bahâeddin Veledhac — Bağdat'tan Kûfe yoluyla gidip hac vazifesini yerine getirdiği şehir; dönüş Şam yoluyla Anadolu'ya olmuştur. İlişkili kişi dosyası Bahâeddin Veled : Bahâeddin Veled (1151-1231Şahsiyet dosyasına git →Bâyezîd-i Bistâmîhac — Serrâc'ın kaydına göre ömründe bir defa hacca gitmiştir; bu da ilim ve mârifet için fazla seyahat etmediğinin göstergesidir. İlişkili kişi dosyası Bâyezîd-i Bistâmî : Ebû YezŞahsiyet dosyasına git →Hacı İmdâdullah Tehânevîgörev yeri — 1843'te hac için gitti; Muhammed İshak Dihlevî ve Seyyid Kudretullah Benâresî gibi âlimlerden istifade etti. 1857 ayaklanmasının ardından iki yıla yakın gizlendikten sŞahsiyet dosyasına git →Ca‘fer es-Sâdıkmünazara yeri — Mu'tezile'nin kurucuları Amr b. Ubeyd ve Vâsıl b. Atâ ile, ayrıca Hafs b. Sâlim ile ilmî münakaşalar yaptığı şehir. İlişkili kişi dosyası Ca‘fer es-Sâdık : Ca‘fer eŞahsiyet dosyasına git →Mahmud es-Samsûnîsehir — 981/1573-74'te yerine Lütfî Beyzâde Mustafa Meylî tayin edilene kadar Mekke kadılığında bulundu. İlişkili kişi dosyası Mahmud es-Samsûnî : Mahmud es-Samsûnî (ö. Zilkade 983Şahsiyet dosyasına git →Evhadüddin-i Kirmânîhac — Biri şeyhi Sücâsî ile birlikte olmak üzere dokuz defa hacca gitti; muhtemelen 629'da (1231-32) emîr-i hac tayin edildi. İlişkili kişi dosyası Evhadüddin-i Kirmânî : EvhadüddiŞahsiyet dosyasına git →Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdîhac ve dönüm noktası — 1805'teki ilk haccında, sırtı Kâbe'ye dönük oturan zatla karşılaştığı ve tasavvufa yönelişinin başladığı şehir; ikinci haccı için de Şam'dan buraya gelmiştirŞahsiyet dosyasına git →Yahyâzâde Ahmed Efendisehir — 1125 Rebîülevvelinde, ertesi yıl başından geçerli olmak üzere Mekke-i Mükerreme kadılığına getirildi. İlişkili kişi dosyası Yahyâzâde Ahmed Efendi : Yahyâzâde Ahmed Efendi Şahsiyet dosyasına git →Abdülganî en-Nablusîhac — 1105'te (1693) Filistin ve Mısır üzerinden gittiği hac menzili; er-Rihletü'l-kübrâ bu yolculuğun kaydıdır. İlişkili kişi dosyası Abdülganî en-Nablusî : Abdülganî en-Nablusî (Şahsiyet dosyasına git →İzzî Süleyman Efendihac — 1753 baharında hacca gittiği şehir; bu yolculuk sırasında vak'anüvislik görevi Seyyid Hâkim Mehmed Efendi'ye verilmiştir. İlişkili kişi dosyası İzzî Süleyman Efendi : İzzî SüŞahsiyet dosyasına git →Lâihî Mustafa Çelebisehir — Mısır'daki dönemin arasında bir müddet Mekke'de mücavir olarak kaldı. İlişkili kişi dosyası Lâihî Mustafa Çelebi : Sirozlu Lâihî Mustafa Çelebi (ö. 973/1565-66), Kahire'de Şahsiyet dosyasına git →Abdurrahman Câmîhac — 877/1472'de Herat'tan ayrılarak gittiği hac menzili. İlişkili kişi dosyası Abdurrahman Câmî : Nûrüddîn Abdurrahman Câmî (1414–1492), Herat ve Semerkant’ın ilim çevrelerinde yŞahsiyet dosyasına git →Ahmed el-Bedevîhac ve babasının vefatı — Küçük yaşta ailesiyle hacca gittiği ve babasının vefat ettiği şehir. İlişkili kişi dosyası Ahmed el-Bedevî : 596/1200’de Fas’ta doğan, Mekke’de yetişen veŞahsiyet dosyasına git →Hasan-ı Basrîeser konusu — Risâle fî fazli Mekke 'nin konusu; şehirlerin faziletine dair yazılmış ilk eserlerdendir. İlişkili kişi dosyası Hasan-ı Basrî : Hasan-ı Basrî (21/642–Receb 110/Ekim 7Şahsiyet dosyasına git →Kâsım b. Muhammed b. Ebû Bekirson yolculuk — Son yolculuğunun menzili; hac ya da umre için giderken yolda vefat etmiştir. İlişkili kişi dosyası Kâsım b. Muhammed b. Ebû Bekir : Kâsım b. Muhammed b. Ebû Bekir (yŞahsiyet dosyasına git →Bahâeddin Nakşibendhac — Buhara'yı terkettiği üç yolculuğun ikisinin hedefi; Muhammed Pârsâ'yı başhalife tayin ettiği sanılan hac da bunlardandır. İlişkili kişi dosyası Bahâeddin Nakşibend : BahâeddiŞahsiyet dosyasına git →Ferîdüddin Attârseyahat — Tasavvufa yöneldikten sonra yaptığı seyahatlerde uğradığı şehirlerden biri. İlişkili kişi dosyası Ferîdüddin Attâr : Ferîdüddin Attâr (ö. 618/1221), Nîşâbur’da eczacılık Şahsiyet dosyasına git →Hacı Bektâş-ı Velîhac — Vilâyetnâme 'ye göre Anadolu'ya geçmeden önce hac görevini burada ifa ederek “hacı” unvanını aldı. İlişkili kişi dosyası Hacı Bektâş-ı Velî : XIII. yüzyılda Sulucakarahöyük’tŞahsiyet dosyasına git →Sadreddin Konevîseyahat durağı — Hacca gitti ve bir müddet kaldı. Moğolların Bağdat'ı istilâ ettiği sırada burada olduğunu kendisi belirtir. İlişkili kişi dosyası Sadreddin Konevî : Sadreddin KoneŞahsiyet dosyasına git →Zeynüddin el-Hâfîhac — 822 (1419) yolculuğunun asıl hedefi; Kudüs üzerinden hacca gitti ve dönüşte Abdüllatîf el-Kudsî ile birlikte Horasan'a geçti. İlişkili kişi dosyası Zeynüddin el-Hâfî : ZeynüdŞahsiyet dosyasına git →İbrâhim b. Edhemikamet ve sohbet yeri — Belh'ten çıkışta yöneldiği hedef; Süfyân es-Sevrî ve Fudayl b. İyâz ile burada tanışıp dost oldu. Babasının vefat haberini de burada aldı. İlişkili kişi dosŞahsiyet dosyasına git →Tâhirülmevlevîhac durağı — Esad Dede ile çıktığı hac yolculuğunda Şeyhülmeşâyih Ahmed er-Rifâî'den Kādirî ve Rifâî icâzetnâmesi aldı. İlişkili kişi dosyası Tâhirülmevlevî : Tâhirülmevlevî adıylaŞahsiyet dosyasına git →Seyyid Ahmed-i Buhârihac — Kaldığı süre boyunca her gün yedi tavaf ve yedi sa'y yaptığı şehir. İlişkili kişi dosyası Seyyid Ahmed-i Buhârî : Seyyid Ahmed-i Buhârî (ö. 994/1586), XVI. yüzyıl ortalarındaŞahsiyet dosyasına git →Ebû Saîd Şah el-Fârûkîhac — 1249 Ramazanında (Ocak 1834) ortanca oğlu Şah Abdülganî ile hacca çıktı, aynı yılın zilhicce başlarında Hicaz'a ulaştı. Hacdan sonra Mekke'de humma hastalığına yakalandı; eseŞahsiyet dosyasına git →Muhammed b. Abdullah el-Hânîhac — Kaynağa göre 1829'da annesiyle birlikte, 1843'te ikinci defa, üç yıl sonra oğlu Muhammed'i de yanına alarak Şam Valisi Mûsâ Saffetî Paşa'nın hac kafilesiyle üçüncü defa, 1854Şahsiyet dosyasına git →Şeyhî Mehmed Efendieserde kayıtlı kadılık — Eserde kadı listesi verilen merkezlerden; Medine ile birlikte Osmanlı kadılık silsilesinin en itibarlı basamaklarındandır. İlişkili kişi dosyası Şeyhî MehmŞahsiyet dosyasına git →Üstüvânî Mehmed Efendihac — 1063'te (1653) hacca gittiği şehir; dönüşünde Fâtih Camii vâizliğine getirilmiştir. İlişkili kişi dosyası Üstüvânî Mehmed Efendi : Üstüvânî Mehmed Efendi (1608-1661), Şam ve Şahsiyet dosyasına git →Muhammed Emîn-i Tokadîintisap yeri — 1702'de gelip Kâbe'deki bir zikir halkasında Ahmed Yekdest-i Cüryânî'ye intisap ettiği ve üç yıl yanında bulunduğu şehir; 1710-1717 arasında yeniden uzun süre kalmışŞahsiyet dosyasına git →Sa‘dî-i Şîrâzîhac — Hac vazifesini yerine getirdiği şehir; dönüş yolu Tebriz üzerinden olmuştur. İlişkili kişi dosyası Sa‘dî-i Şîrâzî : Sa‘dî-i Şîrâzî, akıcı nesri, hikmetli hikâyeleri ve gazellŞahsiyet dosyasına git →Serî es-Sakatîtahsil seyahati — Hayatının ilk döneminde hadis tahsil etmek için yaptığı seyahatlerin en uzak noktası. İlişkili kişi dosyası Serî es-Sakatî : Serî es-Sakatî, helâl kazanç, güzel aŞahsiyet dosyasına git →Şihâbeddin Ömer es-Sühreverdîhac ve buluşma — 628'de (1231) hac için bulunduğu sırada İbnü'l-Fârız ile tanışıp oğullarına hırka giydirdiği şehir; İ'lâmü'l-hüdâ 'yı da burada yazdığı belirtilir. İlişkili kişi dŞahsiyet dosyasına git →Hacı Bayrâm-ı Velîhac — Somuncu Baba ile birlikte Şam üzerinden geldikleri hac; adının “Hacı” kısmı bu yolculukla tamamlandı. İlişkili kişi dosyası Hacı Bayram Velî : Hacı Bayrâm-ı Velî, Ankara merkŞahsiyet dosyasına git →Abdullah Bosnevîhac — Mısır üzerinden gittiği hac menzili; dönüşünde Şam'a uğramıştır. İlişkili kişi dosyası Abdullah Bosnevî : Abdullah Bosnevî (1584–1644), Bayramî-Melâmî terbiyesini Hasan KabadŞahsiyet dosyasına git →Muhammed Pârsâhac — 822/1419 haccını eda ettiği şehir; hastalandığı için vedâ tavafını sedye üzerinde taşınarak yapabilmiştir. İlişkili kişi dosyası Muhammed Pârsâ : Bahâeddin Nakşibend'in halifŞahsiyet dosyasına git →Necmeddîn-i Kübrâtahsil yeri — Ebû Muhammed et-Tabbâh'tan hadis okuduğu şehir. İlişkili kişi dosyası Necmeddîn-i Kübrâ : Necmeddîn-i Kübrâ, Hârizm’de kurduğu irşad çevresi, yetiştirdiği çok sayıda Şahsiyet dosyasına git →Muhammed el-Bâkırhac ve münazara yeri — Hac esnasında Halife Hişâm b. Abdülmelik ile karşılaştığı ve onun huzurundaki münazarayı yaptığı yer. İlişkili kişi dosyası Muhammed el-Bâkır : Ali ZeynelâbiŞahsiyet dosyasına git →Ali er-Rızâyolculuk durağı — Medine'den Merv'e giderken uğradığı ilk durak. İlişkili kişi dosyası Ali er-Rızâ : Ebü’l-Hasen Ali er-Rızâ b. Mûsâ el-Kâzım (ö. 203/818), Medine’de hadis ve fıkıhŞahsiyet dosyasına git →Sa‘deddîn-i Kâşgarîhac — İlk yolculuğunda ulaşamadığı, ancak 844'te (1440-41) hac için gidebildiği şehir. İlişkili kişi dosyası Sa‘deddîn-i Kâşgarî : Nizâmeddin Hâmûş'un halifesi Sa‘deddîn-i Kâşgarî,Şahsiyet dosyasına git →İbrâhim Gülşenîhac — 900 (1495) yılında çok sayıda müridiyle hac için geldiği şehir; bazı Mısırlı âlimlerle burada tanıştı. İlişkili kişi dosyası İbrâhim Gülşenî : Dede Ömer Rûşenî'nin yanında yeŞahsiyet dosyasına git →Abdülkādir-i Geylânîhac — İnzivâ döneminin sonunda oğluyla birlikte hacca gittiği ve tanıştığı birçok sûfîye hırka giydirdiği şehir. Sa'dî'nin Gülistân 'da onu Kâbe örtüsünde dua ederken gördüğünü söyŞahsiyet dosyasına git →Seyyid el-Hâc Abdüşşekûr Efendi el-Cerrâhîhac — Künyesindeki el-Hâc unvanının işaret ettiği hac vazifesinin yeri. İlişkili kişi dosyası Seyyid el-Hâc Abdüşşekûr Efendi el-Cerrâhî : Seyyid el-Hâc Abdüşşekûr Efendi el-CerrâhŞahsiyet dosyasına git →Kefevî Hüseyin Efendikadılık ve kabir — Nisan 1600'de kadılığına tayin edildi; Şerh-i Gülistân 'ı burada tamamladı ve 27 Ağustos 1601'de burada vefat edip defnedildi. İlişkili kişi dosyası Kefevî HüseyŞahsiyet dosyasına git →İbnü’l-Fârızçile yeri — Şeyh Bakkāl'ın işaretiyle gittiği ve çevresindeki dağlarda ve çöllerde yaklaşık 613-628 (1216-1231) arasında çile çıkardığı şehir; 628'de Sühreverdî ile burada görüştü.Şahsiyet dosyasına git →Cüneyd-i Bağdâdîkavramsal bağ — Haccın menâsikindeki işaret ve remizler hakkındaki meşhur açıklaması, simgeci (işârât) dilinin en bilinen örneğidir. İlişkili kişi dosyası Cüneyd-i Bağdâdî : Ebü’l-Şahsiyet dosyasına git →
48 mekân kaydı ve 50 kaynak bağlamı bu dosyada birleştirilmiştir.