Seyyid Ahmed-i Buhâri

Hayatı ve irşad çevresi

Bir Ahmed-i Buhari daha vardır. Emin-i Buhari'den tefrik için buna "Ahmed-i Buhari" derler. İstanbul'da Unkapanı civarında "Yeşiltulumba" denilen mahallin yakınındadır. Sene-i hicriyyenin 950/( 1 543 ) veya 960/( 1 55 3 ) tarihinde Buhara'dan İstanbul'u teşrif buyurmuşlar ve elyevm medfûn bulundukları mahalde kain hanelerinde imrar-ı hayat edip, meşayıh ve ulemanın mazhar-ı hürmeti olmuşlardır. 994/( 1 586) senesinde alem-i bekaya intikal eylediler. Padişah-ı zamanın iradesiyle hanelerine defo olunmuşlardır. Medfenleri üzerine türbe inşa edilmiş idi. Fakat

mürûr-ı zaman ile münhedim olunca ittisalindeki hane sahibi burayı kendi hanesine ilhak eylemişti. Hadikatü'l-Cevami'de böyle yazılıdır. 1 230/( 1 8 1 5 ) senesinde Sultan Mahmud-ı sani'nin rü'yasında görünerek, "Beni bulunduğum mezbeleden kurtar." diye beyan-ı hal eylemekle, emr-i padişah! üzerine medfenlerini aramışlar, bulamamışlar. Padişah'a arz olunmuş; "Erbllb-ı kuluba müracaatla keş/en bulunsun. Zlrli be-heme-hiıl elzemdir." diye ferman etmiş. Bunun üzerine ulema-yı M ısriyye'den ve kibar-ı meşayıh-ı Nakşiyye'den Mustafa Efendi nam zata müracaat etmişlerdir. Hz. Şeyh bir müddet taharri ve murakabeden sonra, nihayet medfen-i şerif piş-gahında tevakkufla işaret buyurmuşlardır. Şeyh Ali Fakri Efendi hazretleri böyle nakleylediler. Kapan tüccarından birinin hanesi derununda imiş. Hatta o gün hane halkı Kağıthane'ye mesireye gitmişler, hanede kimse yok imiş. Padişahın iradesindeki şiddet te'siriyle kapıyı açıp haneye girerler. Mustafa Efendi tarafından gösterilen mahal kazılmış, zuhûr etmemiş. Daha kazınız." demesiyle, kazmışlar; gayet "

derinde lahit zuhûr etmiş, açmışlar; na'ş-ı şerifleri ter ü taze bulunmuş. Yalnız kefenlerinin sararmış olduğu görülmüştür. Mustafa Efendi, Kuşadalı İbrahim Efendi hazretlerinin bendelerinden Kadıköylü Naşir Efendi'nin hocasıdır. Bu münasebetle o da hazır bulunmuş, kefen aldırıp, yeniden tekfin ettirmiş. Kabirleri bu sı1retle meydana çıkarılmış; emr-i padişah! üzerine türbe tecdid ve dergah inşa edilip, 1 232/( 1 8 1 5 ) 'de Şeyh Mustafa Efendi'ye buranın meşihati tevcih olunmuştur. Şeyh Mustafa Efendi, iki sene icra-yı meşihatten sonra irtihal-i dar-ı beka eylemiştir. Yerine ulema-yı kiramdan Kıbrıslı Hasan Efendi şeyh olup, vefatında Üsküdar! Şeyh Behcet Efendi hazretlerinin hulefiisından ve Hasan Efendi'nin damadı Şeyh Rıfkı Efendi'ye 1 248/( 1 832) senesi ibtidasında meşihat tevcih olunmuştur. Rıfkı Efendi'nin tercüme-i hali, Behcet Efendi'nin hulefiis ı sırasında yazılacaktır. Zamanında dergah ihtimal ki, tevsian inşa olunmuş olacak. Dergahın cümle kapısı balasındaki tarih kendisinindir:

Hazret-i Sultan MahmUd'un Cenab-ı Kibriya
Feyz ü nusretle ferah-na.ki ide kalb-i pakin

Eyledi Alliih içün ihya bu valii tekyeyi
Yaveri ola her daim o şdhen-şehin*

Bendesi Derviş Rıfkı söyledi wrlhini
Kutb-ı devran yapdı bu yıl Nakşibendi dergehin
(.J.) L> Jı y. L>..lı.:ı ı.J J.)..,..ki ) = 1 252/( 1 836)

Rıfki Efendi, 1 2 7 1/( 1 85 5 )'de alem-i bekaya intikal etti. Beşiktaş! Yahya Efendi türbe-darlarından Şeyh Mahmud Efendi, seccade-nişin olup, 1 294/( 1 87 7 )'te vefatları vuku' bulmakla, oğlu Şeyh Ali Efendi, yerine geçmiş ve 1 3 2 1 /( 1 903 )'de rıhlet edince, atide tercüme-i haliyle tezyin- i sahife eylediğim Şeyh Ali Fakri Efendi, şeyh olmuştur. Zaman-ı alilerinde türbe ve dergah yeniden ihya olunduğundan elyevm ma'mfirdur. Zaman-ı ihyası 1 324/( 1 906) senesine müsadiftir. Mevlevi Tahir Dede Efendi'nin o zaman söylediği tarihtir:

Z111 ü sdye-güster-i R.abb- i Muin
Vans-i kudsi-i Fahri'l-Mürselin

Hazret-i Abdüllıamld ki zatıdır
Kutb-ı ekvô.n u Emfrü'l-mü'minln

Zô.hir ü batında b1-şüph.e odur
P"ışvô.-yı ô.li-i ehl-i yakin

Mehbit-ı ilhô.m-ı Hak' dır ki veli
Her umurundan kerô.met müstebin

Dew-i adli' çün dinilse çok mudur
Dew-i aıll-i çô.r-yô.r-ı pencüm1n

Olduğundan feyz ü irfô.ndan habir
Eylemekde hıdmet-i pirô.n-ı din

Nerde bir dergô.h-ı viran var ise
Dest-yô.r-ı himmeti eyler nevin

Sô.yesinde su-be-su itmektedir
Bang-i zikru'Uô.h çerhı pür-tanin

İşte ez-cümle bu alı hô.nkah
Uğramışken ihtirdka piş-ez-in

Emr ü ferman eyleyüp ihyasına
Himmetiyle oldu bünyô.n-ı rasin

Seyyid Ahmed b. M uhammed Buhari· i Hüseyni!05

Sanki sırr-ı biiz-geşti salike
Böylece gösterdi ol şah-ı güzln

Lutfına eyler bekada şüphesiz
Ruh-ı Şah-ı Nakşibendi aferin

/5 1/ Dir lisan-ı hal ile bu hô.nkiih
Menba' -ı feyzim gelin ey ô.şıkln

Ketbolunsa takıma şô.yestedir
İşte cennet "fe'dhuliıha halidin" 98

Cit.Je-gah-ı zikr-i Hak oldukça ben
Şah-ı alem müstedam olsun hemin

Yaverl-i feyz-i plr-i akdesin
Zô.tım kılsun dem-a-dem kam-bin

Olmak üzre sal.ikana yad-daşt
Ben de bir tarih yazdım cevherin

Nakş idilse babına Tcihir seza
Hankiih- ı Nakşıbendi-i bihin
{..:W. olZb:.} = 1 324/( 1 906)