tarikat.orgHAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Ebû Hafs Şihâbeddin Ömer b. Muhammed es-Sühreverdî 1145’te Sühreverd’de doğdu. On altı yaşından itibaren Bağdat’ta yaşadı; amcası Ebü’n-Necîb başta olmak üzere devrin âlimlerinden fıkıh, hadis ve tasavvuf tahsil etti. Aynı nisbe ve lakapla tanınan İşrâkî filozof Şihâbeddin Yahyâ es-Sühreverdî el-Maktûl ile karıştırılmamalıdır.
Bağdat’ta vaaz, tedris ve irşad faaliyetlerini birlikte yürüttü. Abbâsî sarayıyla ilişkisi ve diplomatik seyahatleri onu yalnız tekke çevresinde kalan bir şeyh olmaktan çıkardı; Bağdat, Şam, Hicaz ve Anadolu arasındaki ilmî-siyasî temaslarda görünür bir şahsiyet hâline getirdi. Bu ilişkiler, onun bütün siyasî uygulamaları onayladığı anlamında değil, devrinin kurumları içinde etkin bir din ve tasavvuf otoritesi olduğu şeklinde okunmalıdır.
Avârifü’l-maârif, tasavvuf kavramlarını, şeyhlik ve müridliği, hırka ve ribatı, sohbet ve seferi, semâ ve halveti sistematik bir bütün içinde ele alır. Eser, sonraki yüzyıllarda farklı tarikat çevrelerinde okunmuş; Sühreverdiyye’nin sınırlarını aşan bir tekke ve tasavvuf klasiğine dönüşmüştür.
1234’te Bağdat’ta vefat eden Sühreverdî’nin etkisi oğlu İmâmeddin Muhammed ve Bahâeddin Zekeriyyâ Multânî, Necîbüddin Buzguş, Seyfeddin Bâharzî gibi halifeler üzerinden geniş bir coğrafyada sürdü.