Ara
Menü

Yolların Tarihî Haritası

Pîrler, pîr-i sânîler, kollar, kurumlar ve mekânlar aynı tarih nehrinde; ilişki türleri birbirine karıştırılmadan gösterilir.

Aynı süzgeçle harita →Filtreleri temizle
35 durak gösteriliyor
Mânevî silsileTarihî etkiOrtaya çıkışYaklaşık tarihİhtilaflıGelenek içi nispet

Pîr · Mânevî silsile · orta

Ömer el-Halvetî ve Halvetiyye'nin ilk halkası

Halvet uygulamasına verdiği ağırlıkla anılan Ömer el-Halvetî, kendisinden sonraki silsile ve şubelerin adını aldığı kurucu pîrdir. Tarihlendirme kaynaklarda küçük farklılıklar gösterebilir.

Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.
01

Tarihî durak · Tarihî etki · orta

Halvetiyye'nin Anadolu'ya ilk intikali

Amasyalı Pîr İlyas, Halvetiyye'yi Anadolu'ya taşıyan ilk temsilci olarak kaydedilir; kesin yıl yaklaşık dönem göstergesidir.

Kaynak notu: Reşat Öngören, Tasavvuf, İstanbul Üniversitesi İLİTAM; mevcut Halvetiyye kaynaklarıyla karşılaştırıldı.
02

Pîr-i sânî · Mânevî silsile · yüksek

Seyyid Yahyâ Şirvânî: Halvetiyye'nin pîr-i sânîsi

Halvetî gelenekte pîr-i sânî kabul edilen Seyyid Yahyâ Şirvânî, Bakü'deki irşad merkezi, halifeleri ve vird geleneğiyle Halvetiyye'nin çok kollu ve geniş coğrafyalı yapısının başlıca kurucu durağı oldu.

Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.
03

Tarihî durak · Tarihî etki · orta

Çelebi Halife'nin Amasya ve İstanbul irşadı

Çelebi Halife'nin Amasya'daki Şehzade Bayezid çevresinden İstanbul Kocamustafapaşa merkezine uzanan faaliyeti Cemâliyye'nin kurumsallaşmasını sağladı.

Kaynak notu: Reşat Öngören, Tasavvuf, İstanbul Üniversitesi İLİTAM; mevcut Halvetiyye kaynaklarıyla karşılaştırıldı.
04

Ana kolun teşekkülü · branch_of · yüksek

Dede Ömer Rûşenî ve Rûşeniyye

Rûşeniyye ana gövdesinin şiir, irşad ve halife ağıyla belirginleşmesi.

Kaynak notu: Sefîne-i Evliyâ; Halvetî menâkıbnâmesi; Reşat Öngören, Tasavvuf; karşılaştırma için Genç Tasavvufçular Halvetîlik sayfaları.
05

Ana kolun teşekkülü · branch_of · yüksek

Çelebi Halife ve Cemâliyye'nin İstanbul merkezi

Cemâliyye'nin Amasya'dan İstanbul Kocamustafapaşa merkezine taşınması.

Kaynak notu: Sefîne-i Evliyâ; Halvetî menâkıbnâmesi; Reşat Öngören, Tasavvuf; karşılaştırma için Genç Tasavvufçular Halvetîlik sayfaları.
06

Tarihî durak · institutional_development · orta

Halvetiyye'nin dört ana kola ayrılması

Tarikatın kurucu, kol veya usul tarihindeki belirleyici eşik; kesin olmayan tarihler dönem göstergesi olarak kullanılmıştır.

Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi'nin ilgili tarikat ve kişi maddeleri; mevcut tarikat.org kaynak havuzuyla karşılaştırıldı.
07

Ana kolun teşekkülü · branch_of · yüksek

Yiğitbaşı Marmaravî ve Ahmediyye

Sinâniyye, Uşşâkıyye ve Ramazâniyye gibi geniş şubelerin geliştiği Ahmediyye ana gövdesi.

Kaynak notu: Sefîne-i Evliyâ; Halvetî menâkıbnâmesi; Reşat Öngören, Tasavvuf; karşılaştırma için Genç Tasavvufçular Halvetîlik sayfaları.
08

Tarihî durak · institutional_transition · yüksek

Hayreddin Tokadî'nin vefatı

Cemâlî-Halvetî irşadının Bolu'dan Şa‘bân-ı Velî vasıtasıyla Kastamonu'ya taşındığı öğretim halkası.

Kaynak notu: TEZLER Halvetiyye OCR paketi
09

Kol kurucusu · branch_of · yüksek

İbrâhim Gülşenî ve Gülşeniyye'nin teşekkülü

İbrâhim Gülşenî'nin Tebriz'den Kahire'ye uzanan irşad çevresi, Halvetiyye'nin Gülşeniyye kolunu müstakil bir edebî ve kurumsal gelenek hâline getirdi.

Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.
10

Tarihî durak · Tarihî etki · yüksek

Abdülmecid Şirvânî'nin Tokat'a gelişi

Şirvan'dan Tokat'a gelen Abdülmecid Şirvânî, Ziyâeddin Yûsuf hattını Şemseddin Sivâsî'ye taşıyarak Şemsiyye'nin teşekkül zeminini kurdu.

Kaynak notu: Reşat Öngören, Tasavvuf, İstanbul Üniversitesi İLİTAM; mevcut Halvetiyye kaynaklarıyla karşılaştırıldı.
11

İrşad ve tekke tarihi · kurumsallaşma · orta-yüksek

Hüsâmeddin Uşşâkî'nin İstanbul'a daveti ve Kasımpaşa pîr evi

III. Murad'ın tahta çıkışından sonra İstanbul'a davet edilen Hüsâmeddin Uşşâkî için Kasımpaşa'da bir tekke kuruldu; merkez Uşşâkiyye'nin âsitânesi ve pîr evi hâline geldi.

Kaynak notu: Uşşâkîzâde İbrâhim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, giriş s. 85-87 ve ilgili tercemeler; Mehmed Akkuş, ‘Hüsâmeddin Uşşâkî’, TDV İslâm Ansiklopedisi
13

Kol kurucusu · branch_of · yüksek

Hasan Hüsâmeddin Uşşâkî ve Uşşâkiyye

Hasan Hüsâmeddin Uşşâkî'nin irşadı Halvetiyye'nin Uşşâkiyye kolunu oluşturdu; kol daha sonra farklı bölgelerde şeyh, tekke ve edebî çevreler meydana getirdi.

Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.
14

Ana kolun teşekkülü · branch_of · yüksek

Şemseddin Sivâsî ve Şemsiyye

Tokat-Sivas hattında Şemsiyye'nin teşekkülü ve Sivâsiyye-Nûriyye devamı.

Kaynak notu: Sefîne-i Evliyâ; Halvetî menâkıbnâmesi; Reşat Öngören, Tasavvuf; karşılaştırma için Genç Tasavvufçular Halvetîlik sayfaları.
15

Tarihî durak · institutional_transition · yüksek

Seyyid Seyfullah Nizamoğlu'nun vefatı

Sinâniyye silsilesini ve kavram dilini Türkçe şiirde taşıyan şeyhin vefatı.

Kaynak notu: TEZLER Halvetiyye OCR paketi
16

Tarihî durak · institutional_transition · yüksek

Ömer Fuâdî'nin vefatı

Şâbânî menâkıbnâme, türbe ve post hafızasının başlıca müellifinin vefatı.

Kaynak notu: TEZLER Halvetiyye OCR paketi
17

İrşad ve tekke tarihi · irşad · orta

Cism-i Latîf İsmail Efendi'nin Aksaray Tekkesi postu

Erdebîlizâde Ahmed Efendi'ye intisap edip Hacı Evhad Şeyhi Seyyid Hüseyin'den hilâfet alan Cism-i Latîf İsmail Efendi, Oğlan Şeyhi İbrahim Efendi'nin ardından Aksaray Tekkesi postuna geçti. Kaynak kesin tayin yılı vermediği için tarih yaklaşık gösterilir.

Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 1988, Cism-i Latîf Şeyh İsmail Efendi tercemesi
19

İlim ve vaaz tarihi · ilim · yüksek

Bolbolcızâde Abdülkerim'in Ayasofya'daki tefsir hatmi

Beyazıt vaizi Bolbolcızâde Abdülkerim Fethî, 1099/1687-88'de tefsir hatmini Ayasofya'da tamamladı. Uşşâkîzâde, Sultan IV. Mehmed'in de meclise katıldığını bildirir.

Kaynak notu: Uşşâkîzâde İbrâhim Hasîb, Zeyl-i Şakā’ik, s. 1002-1003; Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 1988-1990
20

İrşad ve tekke tarihi · irşad · orta

Mehmed Sükûnî'nin Kasım Subaşı Zâviyesi şeyhliği

Niyâzî-i Mısrî'nin terbiyesini tamamlayıp Gelibolu'da hizmet eden Mehmed Sükûnî, Bursa'ya dönüşünde Ali Paşa Camii yakınındaki Kasım Subaşı Zâviyesi postuna geçti. Kesin tayin yılı kaynakta verilmediği için 1690 yaklaşık tarih olarak kullanılır.

Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 1980-1981, Mehmed Sükûnî tercemesi
21

İrşad ve post tarihi · kurumsallaşma · yüksek

Esircizâde Hüseyin Efendi'nin Mehmed Ağa Zâviyesi postuna geçişi

Abdülahad Nûrî'nin halifesi Esircizâde Hüseyin Efendi, yaklaşık kırk yıllık tekke hizmetinin ardından 1102/1690-91'de Mehmed Ağa Zâviyesi postuna geçti.

Kaynak notu: Uşşâkîzâde İbrâhim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 1000; Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, Esircizâde Şeyh Hüseyin tercemesi
22

Vaaz ve irşad tarihi · kurumsallaşma · yüksek

Hacı Evhad Şeyhi Seyyid Hüseyin'in Süleymaniye vaizliği

Yedikule Hacı Evhad Zâviyesi şeyhliğinden Fatih ve Beyazıt camileri vaizliğine yükselen Seyyid Hüseyin Efendi, Receb 1103/Mart-Nisan 1692'de Süleymaniye Camii vaizliğine getirildi.

Kaynak notu: Uşşâkîzâde İbrâhim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 999-1000; Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, Hacı Evhad Şeyhi Seyyid Hüseyin Efendi tercemesi
23

Kol kurucusu · branch_of · yüksek

Niyâzî-i Mısrî ve Mısriyye kolu

Niyâzî-i Mısrî'nin şiiri, irşadı ve sürgünlerle örülü hayatı Halvetî-Mısrî geleneğini Anadolu ve Balkanlarda etkili bir kola dönüştürdü.

Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.
24

Biyografi ve kurum tarihi · tarihî etki · yüksek

Seyyid Mehmed Konevî'nin Enarlı Zâviyesi

Seyyid Mehmed Konevî'nin Enarlı Zâviyesi

Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2715-2721
25

Biyografi ve kurum tarihi · tarihî etki · yüksek

Sakızlı Şeyh İlyas'ın vefatı

Sakızlı Şeyh İlyas'ın vefatı

Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2711-2715
26

Biyografi ve kurum tarihi · tarihî etki · yüksek

Sadrî Seyyid Mehmed'in vefatı

Sadrî Seyyid Mehmed'in vefatı

Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2715-2721
27

Biyografi ve kurum tarihi · tarihî etki · yüksek

Abdurrahman Refî‘â Efendi'nin vefatı

Abdurrahman Refî‘â Efendi'nin vefatı

Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 4, s. 3275-3281
28

Kol kurucusu · branch_of · yüksek

Nûreddin Cerrâhî ve Cerrâhiyye'nin teşekkülü

Nûreddin Cerrâhî'nin Karagümrük merkezli irşadı, Halvetiyye'nin ortak silsile ve erkân mirası üzerinde Cerrâhiyye kolunu meydana getirdi. Kendisinden önceki ortak silsile Halvetî ana gövdesiyle birlikte gösterilir.

Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.
29

Biyografi ve eser tarihi · tarihî etki · yüksek

İmam Halil Bezmî Efendi'nin vefatı

İmam Halil Bezmî Efendi'nin vefatı

Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 4, s. 3407-3433; TDV İslâm Ansiklopedisi ve TEİS karşılaştırması
30

Yenileyici pîr · Mânevî silsile · yüksek

Hasan Sezâî ve Gülşenî-Sezâî irşad merkezi

Hasan Sezâî'nin Edirne merkezli irşadı ve eserleri, Gülşeniyye içinde Sezâiyye diye anılan güçlü bir devam halkası oluşturdu; pîr-i sânî nitelemesi kullanıldığı yerde gelenek içi unvan olarak açıklanır.

Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.
31

Tekke ve irşad tarihi · silsile · yüksek

Koca Nûreddin Efendi’nin vefatı ve Yusuf Kutbeddin’e post devri

Seyyid Nûreddin Efendi zikir meclisi sırasında vefat etti; Fatih Camii’ndeki cenazenin ardından Hacı Beşir Ağa’nın yaptırdığı türbeye defnedildi ve post oğlu Yusuf Kutbeddin’e geçti.

Kaynak notu: İzzî Tarihi, s. 377-383; Sefîne-i Evliyâ, Sünbüliyye bölümü; İstanbul Ziyaretgâhları veri kaydı
32

Tekke ve vakıf tarihi · kurumsallaşma · yüksek

Yusuf Efendi'nin Kasımpaşa Uşşâkî Âsitânesini ihyası

Tersane Emini ve Sadâret Kethüdâsı Yusuf Efendi, Kasımpaşa'daki Hüsâmeddin Uşşâkî Âsitânesini yeniden inşa ettirip su getirdi. İzzî bu imarı 1749'daki vefat kaydında onun kalıcı hayır eseri olarak gösterir.

Kaynak notu: İzzî Süleyman Efendi, İzzî Tarihi, s. 658-660; M. Baha Tanman, ‘Hüsâmeddin Uşşâkî Tekkesi’, TDV İslâm Ansiklopedisi; Uşşâkî âsitânesi monografileri
33

Tarihî durak · Tarihî etki · yüksek

Fransızların Cezayir'i işgali ve Rahmâniyye

Rahmâniyye zâviyeleri Fransız işgaline karşı toplumsal direniş ağının önemli unsurlarından biri oldu.

Kaynak notu: Reşat Öngören, Tasavvuf, İstanbul Üniversitesi İLİTAM; mevcut Halvetiyye kaynaklarıyla karşılaştırıldı.
34

Tarihî durak · Tarihî etki · yüksek

Mukrânî ayaklanmasında Rahmâniyye desteği

Saddûk Zâviyesi şeyhi Muhammed Emzeyân el-Haddâd ve oğlu Şeyh Aziz, Mukrânî ayaklanmasına geniş katılım sağlayan dinî-toplumsal desteği örgütledi.

Kaynak notu: Reşat Öngören, Tasavvuf, İstanbul Üniversitesi İLİTAM; mevcut Halvetiyye kaynaklarıyla karşılaştırıldı.
35