Pîrler, pîr-i sânîler, kollar, kurumlar ve mekânlar aynı tarih nehrinde; ilişki türleri birbirine karıştırılmadan gösterilir.
35 durak gösteriliyor
Mânevî silsileTarihî etkiOrtaya çıkışYaklaşık tarihİhtilaflıGelenek içi nispet
Pîr · Mânevî silsile · orta
Ömer el-Halvetî ve Halvetiyye'nin ilk halkası
Halvet uygulamasına verdiği ağırlıkla anılan Ömer el-Halvetî, kendisinden sonraki silsile ve şubelerin adını aldığı kurucu pîrdir. Tarihlendirme kaynaklarda küçük farklılıklar gösterebilir.
Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.
01
Tarihî durak · Tarihî etki · orta
Halvetiyye'nin Anadolu'ya ilk intikali
Amasyalı Pîr İlyas, Halvetiyye'yi Anadolu'ya taşıyan ilk temsilci olarak kaydedilir; kesin yıl yaklaşık dönem göstergesidir.
Kaynak notu: Reşat Öngören, Tasavvuf, İstanbul Üniversitesi İLİTAM; mevcut Halvetiyye kaynaklarıyla karşılaştırıldı.
02
Pîr-i sânî · Mânevî silsile · yüksek
Seyyid Yahyâ Şirvânî: Halvetiyye'nin pîr-i sânîsi
Halvetî gelenekte pîr-i sânî kabul edilen Seyyid Yahyâ Şirvânî, Bakü'deki irşad merkezi, halifeleri ve vird geleneğiyle Halvetiyye'nin çok kollu ve geniş coğrafyalı yapısının başlıca kurucu durağı oldu.
Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.
03
Tarihî durak · Tarihî etki · orta
Çelebi Halife'nin Amasya ve İstanbul irşadı
Çelebi Halife'nin Amasya'daki Şehzade Bayezid çevresinden İstanbul Kocamustafapaşa merkezine uzanan faaliyeti Cemâliyye'nin kurumsallaşmasını sağladı.
Kaynak notu: Reşat Öngören, Tasavvuf, İstanbul Üniversitesi İLİTAM; mevcut Halvetiyye kaynaklarıyla karşılaştırıldı.
04
Ana kolun teşekkülü · branch_of · yüksek
Dede Ömer Rûşenî ve Rûşeniyye
Rûşeniyye ana gövdesinin şiir, irşad ve halife ağıyla belirginleşmesi.
Kaynak notu: Sefîne-i Evliyâ; Halvetî menâkıbnâmesi; Reşat Öngören, Tasavvuf; karşılaştırma için Genç Tasavvufçular Halvetîlik sayfaları.
05
Ana kolun teşekkülü · branch_of · yüksek
Çelebi Halife ve Cemâliyye'nin İstanbul merkezi
Cemâliyye'nin Amasya'dan İstanbul Kocamustafapaşa merkezine taşınması.
Kaynak notu: Sefîne-i Evliyâ; Halvetî menâkıbnâmesi; Reşat Öngören, Tasavvuf; karşılaştırma için Genç Tasavvufçular Halvetîlik sayfaları.
06
Tarihî durak · institutional_development · orta
Halvetiyye'nin dört ana kola ayrılması
Tarikatın kurucu, kol veya usul tarihindeki belirleyici eşik; kesin olmayan tarihler dönem göstergesi olarak kullanılmıştır.
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi'nin ilgili tarikat ve kişi maddeleri; mevcut tarikat.org kaynak havuzuyla karşılaştırıldı.
07
Ana kolun teşekkülü · branch_of · yüksek
Yiğitbaşı Marmaravî ve Ahmediyye
Sinâniyye, Uşşâkıyye ve Ramazâniyye gibi geniş şubelerin geliştiği Ahmediyye ana gövdesi.
Kaynak notu: Sefîne-i Evliyâ; Halvetî menâkıbnâmesi; Reşat Öngören, Tasavvuf; karşılaştırma için Genç Tasavvufçular Halvetîlik sayfaları.
08
Tarihî durak · institutional_transition · yüksek
Hayreddin Tokadî'nin vefatı
Cemâlî-Halvetî irşadının Bolu'dan Şa‘bân-ı Velî vasıtasıyla Kastamonu'ya taşındığı öğretim halkası.
Kaynak notu: TEZLER Halvetiyye OCR paketi
09
Kol kurucusu · branch_of · yüksek
İbrâhim Gülşenî ve Gülşeniyye'nin teşekkülü
İbrâhim Gülşenî'nin Tebriz'den Kahire'ye uzanan irşad çevresi, Halvetiyye'nin Gülşeniyye kolunu müstakil bir edebî ve kurumsal gelenek hâline getirdi.
Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.
10
Tarihî durak · Tarihî etki · yüksek
Abdülmecid Şirvânî'nin Tokat'a gelişi
Şirvan'dan Tokat'a gelen Abdülmecid Şirvânî, Ziyâeddin Yûsuf hattını Şemseddin Sivâsî'ye taşıyarak Şemsiyye'nin teşekkül zeminini kurdu.
Kaynak notu: Reşat Öngören, Tasavvuf, İstanbul Üniversitesi İLİTAM; mevcut Halvetiyye kaynaklarıyla karşılaştırıldı.
11
Tarihî durak · institutional_transition · yüksek
Şa‘bân-ı Velî'nin vefatı
Kastamonu merkezli Şâbâniyye irşadının post ve halife ağıyla devam ettiği tarihî durak.
Kaynak notu: TEZLER Halvetiyye OCR paketi
12
İrşad ve tekke tarihi · kurumsallaşma · orta-yüksek
Hüsâmeddin Uşşâkî'nin İstanbul'a daveti ve Kasımpaşa pîr evi
III. Murad'ın tahta çıkışından sonra İstanbul'a davet edilen Hüsâmeddin Uşşâkî için Kasımpaşa'da bir tekke kuruldu; merkez Uşşâkiyye'nin âsitânesi ve pîr evi hâline geldi.
Kaynak notu: Uşşâkîzâde İbrâhim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, giriş s. 85-87 ve ilgili tercemeler; Mehmed Akkuş, ‘Hüsâmeddin Uşşâkî’, TDV İslâm Ansiklopedisi
13
Kol kurucusu · branch_of · yüksek
Hasan Hüsâmeddin Uşşâkî ve Uşşâkiyye
Hasan Hüsâmeddin Uşşâkî'nin irşadı Halvetiyye'nin Uşşâkiyye kolunu oluşturdu; kol daha sonra farklı bölgelerde şeyh, tekke ve edebî çevreler meydana getirdi.
Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.
14
Ana kolun teşekkülü · branch_of · yüksek
Şemseddin Sivâsî ve Şemsiyye
Tokat-Sivas hattında Şemsiyye'nin teşekkülü ve Sivâsiyye-Nûriyye devamı.
Kaynak notu: Sefîne-i Evliyâ; Halvetî menâkıbnâmesi; Reşat Öngören, Tasavvuf; karşılaştırma için Genç Tasavvufçular Halvetîlik sayfaları.
15
Tarihî durak · institutional_transition · yüksek
Seyyid Seyfullah Nizamoğlu'nun vefatı
Sinâniyye silsilesini ve kavram dilini Türkçe şiirde taşıyan şeyhin vefatı.
Kaynak notu: TEZLER Halvetiyye OCR paketi
16
Tarihî durak · institutional_transition · yüksek
Ömer Fuâdî'nin vefatı
Şâbânî menâkıbnâme, türbe ve post hafızasının başlıca müellifinin vefatı.
Kaynak notu: TEZLER Halvetiyye OCR paketi
17
Tekke ve irşad tarihi · silsile · yüksek
Seyyid Nûreddin Efendi’nin Sünbül Efendi Âsitânesi postuna geçişi
Babasının vasiyeti ve âsitâne çevresinin ittifakıyla yirmi yedi yaşında Kocamustafapaşa postuna geçti.
Kaynak notu: İzzî Tarihi, s. 377-383; Sefîne-i Evliyâ, Sünbüliyye bölümü; İstanbul Ziyaretgâhları veri kaydı
18
İrşad ve tekke tarihi · irşad · orta
Cism-i Latîf İsmail Efendi'nin Aksaray Tekkesi postu
Erdebîlizâde Ahmed Efendi'ye intisap edip Hacı Evhad Şeyhi Seyyid Hüseyin'den hilâfet alan Cism-i Latîf İsmail Efendi, Oğlan Şeyhi İbrahim Efendi'nin ardından Aksaray Tekkesi postuna geçti. Kaynak kesin tayin yılı vermediği için tarih yaklaşık gösterilir.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 1988, Cism-i Latîf Şeyh İsmail Efendi tercemesi
Beyazıt vaizi Bolbolcızâde Abdülkerim Fethî, 1099/1687-88'de tefsir hatmini Ayasofya'da tamamladı. Uşşâkîzâde, Sultan IV. Mehmed'in de meclise katıldığını bildirir.
Kaynak notu: Uşşâkîzâde İbrâhim Hasîb, Zeyl-i Şakā’ik, s. 1002-1003; Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 1988-1990
20
İrşad ve tekke tarihi · irşad · orta
Mehmed Sükûnî'nin Kasım Subaşı Zâviyesi şeyhliği
Niyâzî-i Mısrî'nin terbiyesini tamamlayıp Gelibolu'da hizmet eden Mehmed Sükûnî, Bursa'ya dönüşünde Ali Paşa Camii yakınındaki Kasım Subaşı Zâviyesi postuna geçti. Kesin tayin yılı kaynakta verilmediği için 1690 yaklaşık tarih olarak kullanılır.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 1980-1981, Mehmed Sükûnî tercemesi
21
İrşad ve post tarihi · kurumsallaşma · yüksek
Esircizâde Hüseyin Efendi'nin Mehmed Ağa Zâviyesi postuna geçişi
Abdülahad Nûrî'nin halifesi Esircizâde Hüseyin Efendi, yaklaşık kırk yıllık tekke hizmetinin ardından 1102/1690-91'de Mehmed Ağa Zâviyesi postuna geçti.
Kaynak notu: Uşşâkîzâde İbrâhim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 1000; Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, Esircizâde Şeyh Hüseyin tercemesi
22
Vaaz ve irşad tarihi · kurumsallaşma · yüksek
Hacı Evhad Şeyhi Seyyid Hüseyin'in Süleymaniye vaizliği
Yedikule Hacı Evhad Zâviyesi şeyhliğinden Fatih ve Beyazıt camileri vaizliğine yükselen Seyyid Hüseyin Efendi, Receb 1103/Mart-Nisan 1692'de Süleymaniye Camii vaizliğine getirildi.
Kaynak notu: Uşşâkîzâde İbrâhim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 999-1000; Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, Hacı Evhad Şeyhi Seyyid Hüseyin Efendi tercemesi
23
Kol kurucusu · branch_of · yüksek
Niyâzî-i Mısrî ve Mısriyye kolu
Niyâzî-i Mısrî'nin şiiri, irşadı ve sürgünlerle örülü hayatı Halvetî-Mısrî geleneğini Anadolu ve Balkanlarda etkili bir kola dönüştürdü.
Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.
24
Biyografi ve kurum tarihi · tarihî etki · yüksek
Seyyid Mehmed Konevî'nin Enarlı Zâviyesi
Seyyid Mehmed Konevî'nin Enarlı Zâviyesi
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2715-2721
25
Biyografi ve kurum tarihi · tarihî etki · yüksek
Sakızlı Şeyh İlyas'ın vefatı
Sakızlı Şeyh İlyas'ın vefatı
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2711-2715
26
Biyografi ve kurum tarihi · tarihî etki · yüksek
Sadrî Seyyid Mehmed'in vefatı
Sadrî Seyyid Mehmed'in vefatı
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2715-2721
27
Biyografi ve kurum tarihi · tarihî etki · yüksek
Abdurrahman Refî‘â Efendi'nin vefatı
Abdurrahman Refî‘â Efendi'nin vefatı
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 4, s. 3275-3281
28
Kol kurucusu · branch_of · yüksek
Nûreddin Cerrâhî ve Cerrâhiyye'nin teşekkülü
Nûreddin Cerrâhî'nin Karagümrük merkezli irşadı, Halvetiyye'nin ortak silsile ve erkân mirası üzerinde Cerrâhiyye kolunu meydana getirdi. Kendisinden önceki ortak silsile Halvetî ana gövdesiyle birlikte gösterilir.
Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.
29
Biyografi ve eser tarihi · tarihî etki · yüksek
İmam Halil Bezmî Efendi'nin vefatı
İmam Halil Bezmî Efendi'nin vefatı
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 4, s. 3407-3433; TDV İslâm Ansiklopedisi ve TEİS karşılaştırması
30
Yenileyici pîr · Mânevî silsile · yüksek
Hasan Sezâî ve Gülşenî-Sezâî irşad merkezi
Hasan Sezâî'nin Edirne merkezli irşadı ve eserleri, Gülşeniyye içinde Sezâiyye diye anılan güçlü bir devam halkası oluşturdu; pîr-i sânî nitelemesi kullanıldığı yerde gelenek içi unvan olarak açıklanır.
Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.
31
Tekke ve irşad tarihi · silsile · yüksek
Koca Nûreddin Efendi’nin vefatı ve Yusuf Kutbeddin’e post devri
Seyyid Nûreddin Efendi zikir meclisi sırasında vefat etti; Fatih Camii’ndeki cenazenin ardından Hacı Beşir Ağa’nın yaptırdığı türbeye defnedildi ve post oğlu Yusuf Kutbeddin’e geçti.
Kaynak notu: İzzî Tarihi, s. 377-383; Sefîne-i Evliyâ, Sünbüliyye bölümü; İstanbul Ziyaretgâhları veri kaydı
32
Tekke ve vakıf tarihi · kurumsallaşma · yüksek
Yusuf Efendi'nin Kasımpaşa Uşşâkî Âsitânesini ihyası
Tersane Emini ve Sadâret Kethüdâsı Yusuf Efendi, Kasımpaşa'daki Hüsâmeddin Uşşâkî Âsitânesini yeniden inşa ettirip su getirdi. İzzî bu imarı 1749'daki vefat kaydında onun kalıcı hayır eseri olarak gösterir.
Kaynak notu: İzzî Süleyman Efendi, İzzî Tarihi, s. 658-660; M. Baha Tanman, ‘Hüsâmeddin Uşşâkî Tekkesi’, TDV İslâm Ansiklopedisi; Uşşâkî âsitânesi monografileri
33
Tarihî durak · Tarihî etki · yüksek
Fransızların Cezayir'i işgali ve Rahmâniyye
Rahmâniyye zâviyeleri Fransız işgaline karşı toplumsal direniş ağının önemli unsurlarından biri oldu.
Kaynak notu: Reşat Öngören, Tasavvuf, İstanbul Üniversitesi İLİTAM; mevcut Halvetiyye kaynaklarıyla karşılaştırıldı.
34
Tarihî durak · Tarihî etki · yüksek
Mukrânî ayaklanmasında Rahmâniyye desteği
Saddûk Zâviyesi şeyhi Muhammed Emzeyân el-Haddâd ve oğlu Şeyh Aziz, Mukrânî ayaklanmasına geniş katılım sağlayan dinî-toplumsal desteği örgütledi.
Kaynak notu: Reşat Öngören, Tasavvuf, İstanbul Üniversitesi İLİTAM; mevcut Halvetiyye kaynaklarıyla karşılaştırıldı.