tarikat.org
Ara ⌕TR
Ara
Menü

BİRLEŞTİRİLMİŞ ŞEHİR DOSYASI

Bağdat

Bağdat · Irak

29 kayıt · 29 şahsiyet bağlantısı · hiçbir içerik silinmeden tek dosyada

TARİHİ VE İLİŞKİLERİ

Veliahtlık ilânı üzerine Abbâsîlerin ayaklanıp Me'mûn'u azlederek İbrâhim b. Mehdî'ye biat ettikleri şehir; ölümü bu isyanı bastırmaya giden yolculukta gerçekleşti.

İlişkili kişi dosyası

Ali er-Rızâ: Ebü’l-Hasen Ali er-Rızâ b. Mûsâ el-Kâzım (ö. 203/818), Medine’de hadis ve fıkıh öğreten; Me’mûn’un veliaht ilânıyla Horasan’a geçen, ilmi, zühdü ve beyt">Ehl-i beyt içindeki yeriyle tanınan âlimdir.

Mekân türü
isyan merkezi
Dönem
VIII–IX. yüzyıl
Bugünkü durum
Kişi kartı araştırmasında doğrulanan tarihî bağlantı
Konum güveni
Yaklaşık tarihî çevre
KAYIT DAYANAĞIKişi kartı kaynak paketi — Ali er-Rızâ

Vefatı hakkındaki rivayetler Bağdat’a doğru hareket eden kafile Tûs’un Nûkan kasabasına ulaştığında Ali er-Rızâ hastalandı ve 29 Safer 203’te, milâdî 5 Eylül 818 tarihinde vefat etti. Yerel atlas içindeki doğrulanmış şehir merkezi kullanıldı. Coğrafya notu kişi dosyasıyla eşleştirilmiştir; koordinat güveni mekân kaydındaki ayrı alanda değerlendirilmelidir. Bağlantılı kişi kartının temel kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ali er-Rızâ”, c. 2, s. 436-438; Şiî rivayetler; TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ali er-Rızâ”; Muhsin el-Emîn, A'yânü'ş-Şîa, II, 14; Zehebî, A'lâmü'n-nübelâ, IX, 387; ayrıca 6 kaynak daha. Mekân ilişkisi bu kaynak paketinden hazırlanan kişi biyografisinin coğrafya çıkarımıdır; her ayrıntının tek tek aynı kaynakta geçtiği ileri sürülmez.

BAĞLI ŞAHSİYETAli er-RızâAli er-Rızâ (yak. 153/770 – 203/818), Medine'de ilim meclisi kurup yirmi yaşında fetva vermeye başlayan Ehl-i beyt âlimi; Halife Me'mûn tarafından istemeye istemeye veliaht ilân edilmiş, iki yıl sonra Tûs'ta âniden ölmüş ve gömüldüğü yer Meşhed adını almıştır.

AYNI MEKÂNIN DİĞER KİŞİ BAĞLANTILARI

Nazmîzâde Seyyid Murtazâ Efendisehir — Nazmîzâde'nin doğduğu, medrese tahsilini tamamladığı, Osmanlı valilerinin maiyetinde çeşitliŞahsiyet dosyasına git →Seyyid Tâhâ Hakkârî Nehrîtahsil yeri — Tefsir, hadis ve fıkıh tahsili için gittiği ilim merkezlerinden biri. Amcası Seyyid AbŞahsiyet dosyasına git →Abdurrahman Câmîhac durağı ve münazara — 877/1472 hac yolculuğunda kaldığı ve Silsiletü'z-zeheb'in tahrif edilmesi üŞahsiyet dosyasına git →Bahâeddin Veledgöç durağı — Ebû Hafs Ömer es-Sühreverdî'nin başında bulunduğu kalabalıkça karşılandığı rivayet edilŞahsiyet dosyasına git →Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmîyolculuk durağı — Belh'ten çıkan kafilenin ulaştığı ve Şehâbeddin es-Sühreverdî tarafından karşılandŞahsiyet dosyasına git →Mimşâd Dîneverîsohbet muhiti — Sohbetinde bulunduğu Cüneyd-i Bağdâdî, Serî es-Sakatî ve Ma'rûf-i Kerhî'nin şehri; sŞahsiyet dosyasına git →Kadı Vahyüddinzincirin merkezi — Silsilenin bu bölümünün merkezi; kendisinden önce Cüneyd ve Mimşâd hattı, sonra EŞahsiyet dosyasına git →Bâyezîd-i Bistâmîkarşı kutup — Şathiyelerini şerheden ve “sûfîler arasında Bâyezîd'in yeri, melekler arasında CebrâilŞahsiyet dosyasına git →Dâvûd et-Tâîsilsile merkezi — En tanınmış müridi Ma'rûf-i Kerhî'nin yaşadığı ve silsilenin devam ettiği şehir; İŞahsiyet dosyasına git →Abdülkerîm el-Cîlîvefat yeri — İlmî yönden verimli bir ömürden sonra vefat ettiği şehir; Kādiriyye'nin merkezi ve AbdüŞahsiyet dosyasına git →Ca‘fer es-Sâdıksiyasî merkez — Abbâsî hilâfetinin merkezi; Şiî rivayetlere göre onu zehirleterek öldürttüğü söyleneŞahsiyet dosyasına git →Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdîirşad merkezi — 1813'te satın aldığı bir medreseyi Nakşibendî zâviyesine çevirerek irşada başladığı Şahsiyet dosyasına git →Ebü’l-Hasan eş-Şâzelîarayış durağı — Zamanın kutbunu aramak için gittiği şehir; Ahmed er-Rifâî'nin halifesi Ebü'l-Feth elŞahsiyet dosyasına git →Ali er-Rızâisyan merkezi — Veliahtlık ilânı üzerine Abbâsîlerin ayaklanıp Me'mûn'u azlederek İbrâhim b. Mehdî'yŞahsiyet dosyasına git →Emîr Sultandurak — Seyyid Muhammed en-Nattâ'nın misafiri olduğu ve onunla birlikte Anadolu'ya geçtiği şehir. İlŞahsiyet dosyasına git →Cüneyd-i Bağdâdîdoğum ve ikamet yeri — Doğduğu, yaşadığı, ipek ticareti yaptığı ve irşad meclisini kurduğu şehir; taŞahsiyet dosyasına git →Muhammed Nûrbahşsürgün durağı — Sürgün yıllarında Şüşter, Basra ve Hille'den sonra uğradığı şehir; halifesi BurhânedŞahsiyet dosyasına git →Muhyiddin İbnü'l-Arabîyol durağı — 601/1204'te bir hac kafilesiyle gidip on iki gün kaldığı, sonradan bir kez daha uğradığŞahsiyet dosyasına git →Habîb el-Acemîsilsile merkezi — Silsilenin kendisinden sonraki halkalarının şehri: Dâvûd et-Tâî'nin talebesi Ma'rûŞahsiyet dosyasına git →Hamdûn el-Kassârtesir sahası — Hakkındaki en meşhur sözün sahibi Cüneyd-i Bağdâdî'nin şehri; Hamdûn'un tesirinin HorŞahsiyet dosyasına git →Hüsâmeddin Çelebişecere bağı — Şecere tartışmasındaki adaylardan Vefâiyye kurucusu Tâcülârifîn Ebü'l-Vefâ el-Bağdâdî'Şahsiyet dosyasına git →Sarı Abdullah Efendisefer — 1638'de IV. Murad'ın maiyetinde katıldığı sefer; fetih sırasında şehid olan İsmâil Efendi'niŞahsiyet dosyasına git →Müeyyidüddin Cendîsehir — Konevî'nin 673'te (1274) vefatı üzerine Cendî'nin gidip onun halifesi sıfatıyla irşad faaliyŞahsiyet dosyasına git →Muhammed el-Bekrîzincirin merkezi — Zincirde kendisinden önce Cüneyd-i Bağdâdî'nin, sonra Ebü'n-Necîb es-Sühreverdî'nŞahsiyet dosyasına git →Seyfeddin Bâharzîtahsil yeri — Şehâbeddin es-Sühreverdî'nin derslerine devam ettiği şehir; iki büyük tarikat pîri böyŞahsiyet dosyasına git →Zeynüddin el-Hâfîyolculuk durağı — Mısır'dan dönerken icâzetnâmesini kaybettiği şehir. İlişkili kişi dosyası ZeynüddiŞahsiyet dosyasına git →Ebû Bekir eş-Şiblîvefat yeri — Cüneyd-i Bağdâdî'nin yanında tasavvuf eğitimini tamamladığı ve hayatının en etkili döneŞahsiyet dosyasına git →Mecdüddin Bağdâdîdoğum yeri — 556/1161'de doğduğu kabul edilen şehir ve nisbesinin kaynağı; Hârizm'in Bağdadek köyündŞahsiyet dosyasına git →Ahmed er-Rifâîhilâfet merkezi — Babası Seyyid Ali'nin Halife Müsterşid'e durumu arzetmek için gittiği ve dönüşte yŞahsiyet dosyasına git →
29 mekân kaydı ve 29 kaynak bağlamı bu dosyada birleştirilmiştir.

BU DOSYADA BİRLEŞEN KAYITLAR

BağdatNazmîzâde Seyyid Murtazâ EfendiNazmîzâde'nin doğduğu, medrese tahsilini tamamladığı, Osmanlı valilerinin maiyetinde çeşitli hizmetlerde bulunup hazinede rûznâmçe halifeliğine kadar yükseldiği ve vefat ettiği şeh
BağdatSeyyid Tâhâ Hakkârî NehrîTefsir, hadis ve fıkıh tahsili için gittiği ilim merkezlerinden biri. Amcası Seyyid Abdullah’ın ikinci ziyaretinde Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî ile ilk defa burada karşılaşmıştır. İlişk
BağdatAbdurrahman Câmî877/1472 hac yolculuğunda kaldığı ve Silsiletü'z-zeheb'in tahrif edilmesi üzerine muarızlarını kendi metnini okuyarak susturduğu şehir; Risâle der Menâsikü'l-hac'ı burada tamamlamı
BağdatBahâeddin VeledEbû Hafs Ömer es-Sühreverdî'nin başında bulunduğu kalabalıkça karşılandığı rivayet edilen şehir; Müstansıriyye'de kaldığı iddiası ise medresenin 1228-1234'te yapılmış olmasıyla çel
BağdatMevlânâ Celâleddîn-i RûmîBelh'ten çıkan kafilenin ulaştığı ve Şehâbeddin es-Sühreverdî tarafından karşılandığı şehir; Moğollar'ın Belh'i işgal ettiği haberi burada (617/1220 civarı) alındı. İlişkili kişi d
BağdatMimşâd DîneverîSohbetinde bulunduğu Cüneyd-i Bağdâdî, Serî es-Sakatî ve Ma'rûf-i Kerhî'nin şehri; silsilede kendisinden bir önceki halka Cüneyd'dir. İlişkili kişi dosyası Mimşâd Dîneverî : Mimşâd
BağdatKadı VahyüddinSilsilenin bu bölümünün merkezi; kendisinden önce Cüneyd ve Mimşâd hattı, sonra Ebü'n-Necîb es-Sühreverdî buradadır. Vefat yeri silsilenâmede kaydedilmemiştir. İlişkili kişi dosyas
BağdatBâyezîd-i BistâmîŞathiyelerini şerheden ve “sûfîler arasında Bâyezîd'in yeri, melekler arasında Cebrâil'in yeri gibidir” diyen Cüneyd'in şehri; sekr-sahv ayrımının öbür kutbu. İlişkili kişi dosyası
BağdatDâvûd et-TâîEn tanınmış müridi Ma'rûf-i Kerhî'nin yaşadığı ve silsilenin devam ettiği şehir; İmam Ebû Yûsuf'un delâletiyle tanıştığı Hârûnürreşîd'in de başşehri. İlişkili kişi dosyası Dâvûd et
BağdatAbdülkerîm el-Cîlîİlmî yönden verimli bir ömürden sonra vefat ettiği şehir; Kādiriyye'nin merkezi ve Abdülkādir-i Geylânî'nin şehridir. İlişkili kişi dosyası Abdülkerîm el-Cîlî : Abdülkerîm el-Cîlî
BağdatCa‘fer es-SâdıkAbbâsî hilâfetinin merkezi; Şiî rivayetlere göre onu zehirleterek öldürttüğü söylenen Halife Ebû Ca'fer el-Mansûr'un başşehri. İlişkili kişi dosyası Ca‘fer es-Sâdık : Ca‘fer es-Sâd
BağdatMevlânâ Hâlid-i Bağdâdî1813'te satın aldığı bir medreseyi Nakşibendî zâviyesine çevirerek irşada başladığı ve 1823'e kadar merkez edindiği şehir; Vali Said Paşa onu suçlamalara karşı savunmuştur. İlişkil
BağdatEbü’l-Hasan eş-ŞâzelîZamanın kutbunu aramak için gittiği şehir; Ahmed er-Rifâî'nin halifesi Ebü'l-Feth el-Vâsıtî'nin yanında bir süre kalmış, aradığının Mağrib'de olduğu söylenince dönmüştür. İlişkili
BağdatAli er-RızâVeliahtlık ilânı üzerine Abbâsîlerin ayaklanıp Me'mûn'u azlederek İbrâhim b. Mehdî'ye biat ettikleri şehir; ölümü bu isyanı bastırmaya giden yolculukta gerçekleşti. İlişkili kişi d
BağdatEmîr SultanSeyyid Muhammed en-Nattâ'nın misafiri olduğu ve onunla birlikte Anadolu'ya geçtiği şehir. İlişkili kişi dosyası Emîr Sultan : Emîr Sultan (ö. 833/1429 [?]), Buhara’dan Hicaz ve Ira
BağdatCüneyd-i BağdâdîDoğduğu, yaşadığı, ipek ticareti yaptığı ve irşad meclisini kurduğu şehir; tasavvufun “Bağdat mektebi” onun etrafında şekillenmiştir. İlişkili kişi dosyası Cüneyd-i Bağdâdî : Ebü’l
BağdatMuhammed NûrbahşSürgün yıllarında Şüşter, Basra ve Hille'den sonra uğradığı şehir; halifesi Burhâneddin el-Bağdâdî burada tekke kurmuştur. İlişkili kişi dosyası Muhammed Nûrbahş : Muhammed Nûrbahş
BağdatMuhyiddin İbnü'l-Arabî601/1204'te bir hac kafilesiyle gidip on iki gün kaldığı, sonradan bir kez daha uğradığı şehir. İlişkili kişi dosyası Muhyiddin İbnü'l-Arabî : Muhyiddin İbnü'l-Arabî (1165–1240), E
BağdatHabîb el-AcemîSilsilenin kendisinden sonraki halkalarının şehri: Dâvûd et-Tâî'nin talebesi Ma'rûf-i Kerhî, Serî es-Sakatî ve Cüneyd-i Bağdâdî burada yetişmiştir. İlişkili kişi dosyası Habîb el-A
BağdatHamdûn el-KassârHakkındaki en meşhur sözün sahibi Cüneyd-i Bağdâdî'nin şehri; Hamdûn'un tesirinin Horasan dışına yayıldığının göstergesi. İlişkili kişi dosyası Hamdûn el-Kassâr : Ebû Sâlih Hamdûn
BağdatHüsâmeddin ÇelebiŞecere tartışmasındaki adaylardan Vefâiyye kurucusu Tâcülârifîn Ebü'l-Vefâ el-Bağdâdî'nin (ö. 501/1107) şehri. İlişkili kişi dosyası Hüsâmeddin Çelebi : Hüsâmeddin Çelebi, Mevlânâ’
BağdatSarı Abdullah Efendi1638'de IV. Murad'ın maiyetinde katıldığı sefer; fetih sırasında şehid olan İsmâil Efendi'nin yerine reîsülküttâb tayin edildi. İlişkili kişi dosyası Sarı Abdullah Efendi : Sarı Ab
BağdatMüeyyidüddin CendîKonevî'nin 673'te (1274) vefatı üzerine Cendî'nin gidip onun halifesi sıfatıyla irşad faaliyetinde bulunduğu şehir. Burada mehdîlik iddiasında bulunan bir şahsa karşı çıkınca bir s
BağdatMuhammed el-BekrîZincirde kendisinden önce Cüneyd-i Bağdâdî'nin, sonra Ebü'n-Necîb es-Sühreverdî'nin bulunduğu şehir. İlişkili kişi dosyası Muhammed el-Bekrî : Muhammed el-Bekrî (ö. 380/990), Kudüs
BağdatSeyfeddin BâharzîŞehâbeddin es-Sühreverdî'nin derslerine devam ettiği şehir; iki büyük tarikat pîri böylece hoca-talebe olarak buluşur. İlişkili kişi dosyası Seyfeddin Bâharzî : Necmeddîn-i Kübrâ'n
BağdatZeynüddin el-HâfîMısır'dan dönerken icâzetnâmesini kaybettiği şehir. İlişkili kişi dosyası Zeynüddin el-Hâfî : Zeynüddin el-Hâfî (1356–1435), Horasan’dan Mısır ve Hicaz’a uzanan tahsil hayatının ar
BağdatEbû Bekir eş-ŞiblîCüneyd-i Bağdâdî'nin yanında tasavvuf eğitimini tamamladığı ve hayatının en etkili dönemini geçirdiği şehirdir. Kaynak, 334 yılı Zilhicce ayında (Temmuz 946) Bağdat'ta vefat ettiği
BağdatMecdüddin Bağdâdî556/1161'de doğduğu kabul edilen şehir ve nisbesinin kaynağı; Hârizm'in Bağdadek köyünde doğduğunu söyleyenler de vardır. Ailesi, Hârizm şahının Abbâsî halifesinden doktor istemesi
BağdatAhmed er-RifâîBabası Seyyid Ali'nin Halife Müsterşid'e durumu arzetmek için gittiği ve dönüşte yakınlarında vefat ettiği şehir; sonradan Halife Müstencid onu sarayına davet etmiş, Bağdat şeyhler