Ne arıyorsunuz?

Ali Fâzıl Lofçavî

Ali Fâzıl Lofçavî (ö. 1095/1683-84), Debbâğ Ali er-Rûmî’den aldığı Ramazânî terbiyeyi Lofça’da temsil eden ve Ali Alâeddin Köstendilli’ye irşad icâzeti veren Rumeli şeyhidir.

↗06

Amasyalı Karabaş Abdurrahman Efendi

Amasyalı Karabaş Abdurrahman Efendi (ö. 1040/1630-31), Hoca Sâdeddin Efendi’den mülâzemet aldıktan sonra Mekke Süleymaniye Medresesi’nde ders veren; vaazları, Abbâsî kıyafeti ve şehir ileri gelenleri arasındaki yeriyle tanınan Osmanlı âlimidir.

↗07

Bahâeddin el-Cüneydî

Bahâeddin el-Cüneydî (ö. 921/1515), Kādirî terbiyesini Ebü’l-Abbas Ahmed b. Hasan’dan alan ve Hindistan’da yayılan Cüneydiyye kolunun kendisine nispet edildiği sûfîdir.

↗08

Bakkālzâde Mehmed Efendi

Bakkālzâde Mehmed Efendi (ö. 18 Rebîülâhir 1004 / 21 Aralık 1595), tıp ile matematiksel astronomiyi birleştiren; yaklaşık 1585–1595 arasında müneccimbaşılık, ayrıca hassa tabipliği ve reîsületıbbâlık yapan Osmanlı âlimidir.

↗09

Çalık Ahmed Paşa İmamı Hüseyin Efendi

Çalık Ahmed Paşa İmamı Hüseyin Efendi (ö. 1141/1728), Kastamonu’dan İstanbul’a gelerek Çalık Ahmed Ağa’nın imamlığını yapan; onun kurduğu medresenin ilk müderrisi olduktan sonra Habbâziyye, Buhâriyye, Cezerî Kasım Paşa ve Sekban Ali medreselerinde, ardından Bosna ve Revan kadılıklarında görev alan Osmanlı âlimidir.

↗10

Debbâğ Ali er-Rûmî

Debbâğ Ali er-Rûmî, Mestçizâde İbrâhim Edirnevî’nin halifesi ve Lofçavî Ali Fâzıl’ın mürşidi olarak Ramazâniyye’nin Edirne’den Filibe merkezli Batı Trakya’ya geçişini sağlayan XVII. yüzyıl Halvetî şeyhidir.

↗11

Debbağ Yunuszâde Şeyh Mustafa Efendi

Debbağ Yunuszâde Mustafa Efendi (ö. 1085/1674-75), Ümmî Sinanzâde Hasan Efendi’nin terbiyesinden geçerek Bursa Ahmed Paşa-yı Fenârî Zâviyesi’nde irşad hizmeti yürüten Halvetî şeyhi ve debbağlık âdâbına dair fütüvvetnâme müellifidir.

↗12

Ebû Bekir eş-Şiblî

Ebû Bekir eş-Şiblî (247-334/861-946), Abbâsî devlet görevlerini bırakarak Hayr en-Nessâc ve Cüneyd’in terbiyesine giren; mârifet, tevhid, aşk ve şathiyeleriyle Bağdat tasavvufunun kavramsal gelişimine yön veren sûfîdir.

↗13

Ebü’l-Abbas Ahmed

Ebü’l-Abbas Ahmed, Yahyâ Âgâh İstanbulî’nin Ankara Millî Kütüphane 3200 numaralı istinsahında Zenbûriyye-Kādiriyye aktarım zincirinde Muhammed Ma‘sûm Müzenî ile Şemsüddîn Muhammed Irâkî arasında adı geçen halkadır.

↗14

Ebü’l-Abbâs Ahmed b. Ca‘fer es-Sebtî

Ebü’l-Abbâs Ahmed b. Ca‘fer es-Sebtî (1130–1205), Sebte’den Merakeş’e uzanan ilim ve zühd hayatı, sadakayı tasavvufî ve toplumsal öğretisinin merkezine yerleştirmesi ve Medyeniyye’nin Sebtiyye koluyla tanınan Mağribli fakih ve şeyhtir.

↗15

Ebü’l-Abbas Ahmed b. Mûsâ b. Uceyl el-Yemenî

Ebü’l-Abbas Ahmed b. Mûsâ b. Uceyl el-Yemenî (625-690/1228-1291), Tihâme’de yetişen Şâfiî fakih ve zâhid; ders halkası çevresinde oluşan Beytü’l-Fakīh şehrine adını veren Yemen âlimidir.

↗16

Ebü’l-Abbâs Şihâbüddin Ahmed el-Mürsî

Ebü’l-Abbas el-Mürsî (616-685/1219-1287), Mürsiye’den Tunus’a ve İskenderiye’ye uzanan hayatında Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî’nin halefi olan; İbn Atâullah, Bûsîrî ve Yâkūt el-Arşî’yi yetiştiren Şâzelî şeyhidir.

↗17

Sözlük

Âbid-Ubbâd

İbadete devam eden kimse; çoğulu ubbâddır. Tasavvuf kaynaklarında ibadetin yalnız şekline değil, ihlâs ve kulluk bilincine de dikkat çekilir.

↗18

Mürsî Camii

İskenderiye · Mısır · Adını taşıyan ve İskenderiye'de bulunan cami. İlişkili kişi dosyası Ebü’l-Abbâs Şihâbüddin Ahmed el-Mürsî : Ebü’l-Abbas el-Mürsî (616-685/1219-1287), Mürsiye’den Tunus’a ve İskenderiye’ye uzanan hayatında Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî’nin halefi olan; İbn Atâullah, Bûsîrî ve Yâkūt el-Arşî’yi yetiştiren Şâzelî şeyhidir.

↗19

Tatarlar Cebbânesi

Edirne · Türkiye · Edirne'deki Tatarlar cebbânesi (kabristanı). Hızır Efendi'nin doğduğu şehirde, bu kabristanda medfun olduğu kaydedilir. İlişkili kişi dosyası Depegöz Hızır Efendi (Hızrî) : Depegöz lakabıyla tanınan Hızır Efendi (ö. 970/1562-63), Merhabâ Efendi’den mülâzemet alan; Edirne, Gelibolu ve Bursa medreselerinde ders veren Hızrî mahlaslı Osmanlı âlim ve şairidir.

↗20

Humeyserâ (Ayzâb)

Kızıldeniz kıyısı · Mısır · Şevval 656'da (Ekim 1258) hac yolunda vefat ettiği mevki; son gecesinde Hizbü'l-bahr'i tavsiye edip Ebü'l-Abbas el-Mürsî'yi halife tayin etmiştir. Konum Ayzâb bölgesine göre yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî : Ebü’l-Hasen Nûreddin Ali eş-Şâzelî (593/1197–656/1258), Abdüsselâm b. Meşîş’in terbiyesinde yetişip Tunus ve İskenderiye’de irşad halkaları kuran, Şâzeliyye’nin kurucu pîridir.

↗21

Sirhind

Sirhind · Hindistan · 1599'da civarında doğduğu, irşad makamını yürüttüğü ve 1668'de vefat ettiği şehir; babası İmâm-ı Rabbânî'nin kabrine 100 metre mesafede aynı bahçe içinde defnedildi. Yerine oğlu Seyfeddin Sirhindî geçmiştir.

↗22

İmâm-ı Rabbânî'nin Kabri

Sirhind · Hindistan · 8 Safer 1034'te (20 Kasım 1624) vefat eden Ahmed-i Sirhindî, doğduğu şehir olan Doğu Pencap'taki Sirhind'de (Serhind) defnedilmiştir. İlişkili kişi dosyası İmâm-ı Rabbânî Ahmed Sirhindî : İmâm-ı Rabbânî Ahmed Sirhindî ana kaydıyla birleştirildi.

↗23

Bâkī-Billâh Hazîresi

Delhi · Hindistan · Delhi'de vefat edince, İmâm-ı Rabbânî'nin mürşidi Bâkī-Billâh'ın yanına defnedilmiştir. İlişkili kişi dosyası Ya‘kub Han : Ya‘kub Han, Kaşgar Emîri Ya‘kub Han’ın yeğeni; Buhara’dan İstanbul ve Delhi’ye uzanan hayatında Nakşibendî icazetini Şâbânî sohbetiyle birleştiren, eser ve mektupları bulunan XIX. yüzyıl şeyhidir.

↗24

Nuh Efendi Medresesi

İstanbul · Türkiye · Reîsü’l-etıbbâ Nûh Efendi’nin 1200/(1786) tarihinden önce inşa ettirdiği medrese; Hüseyin Hüsnü Efendi 1302/(1885)’te buradaki hizmeti ücret almamak şartıyla kabul etmiş, umumi zikir Cuma günleri ikindi vaktinde medresenin büyük sofasında yapılmıştır.

↗25

Ravza-i Şerîf (Sirhindî Türbesi)

Sirhind, Pencap · Hindistan · 14 Şevval 971'de (26 Mayıs 1564) doğduğu ve 8 Safer 1034'te (20 Kasım 1624) vefat edip defnedildiği şehir; Müceddidiyye'nin merkezidir. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası İmâm-ı Rabbânî Ahmed Sirhindî : Ahmed Sirhindî, Nakşibendî terbiyeyi Hint alt kıtasının ilmî, siyasî ve tasavvufî tartışmaları içinde yeniden yorumlayarak Müceddidiyye evresini başlattı.

↗26

Lofça

Lovech · Bulgaristan · Tekke açtığı ve 1095/1683'te vefat ettiği şehir; nisbesi buradandır. Balkan dağlarının kuzey eteğinde, Filibe, Troyan ve Teteven'e komşudur. İlişkili kişi dosyası Ali Fâzıl Lofçavî : Ali Fâzıl Lofçavî (ö. 1095/1683-84), Debbâğ Ali er-Rûmî’den aldığı Ramazânî terbiyeyi Lofça’da temsil eden ve Ali Alâeddin Köstendilli’ye irşad icâzeti veren Rumeli şeyhidir.

↗27

Edirne

Edirne · Türkiye · Babasıyla birlikte Ramazâniyye'yi yaydığı, nisbesini aldığı ve Cerrâhî silsilenâmesine göre 1036/1626'da vefat ettiği şehir. İlişkili kişi dosyası Mestçizâde İbrâhim Edirnevî : Mestçizâde İbrâhim Edirnevî, Mestçi Ali Rûmî’den aldığı Ramazânî aktarımı Debbâğ Fâzıl Ali Rûmî’ye ulaştıran erken dönem Halvetî şeyhidir.

↗28

Ebü'l-Abbâs es-Sebtî Zâviyesi

Merakeş · Fas · Muvahhidî Sultanı Ebû Yûsuf el-Mansûr'un 580'de (1184-85) onun adına Merakeş'te yaptırdığı zâviye. Yanında bir de medrese yaptırılmış, ayrıca kendisine bir ev tahsis edilmiştir; bu tarihten sonra burada ders okutmuş ve mürid yetiştirmiştir.

↗29

Siyâlkût

Pencap · Pakistan · Şeyh Ya'kūb Keşmîrî'den hadis, Kadı Behlûl Bedahşânî'den tefsir, Mevlânâ Kemal Keşmîrî'den aklî ilimler okuduğu şehir; Kübrevî şeyhi olan hocası Ya'kūb Keşmîrî'ye burada intisap etmiştir. İlişkili kişi dosyası İmâm-ı Rabbânî Ahmed Sirhindî : Ahmed Sirhindî, Nakşibendî terbiyeyi Hint alt kıtasının ilmî, siyasî ve tasavvufî tartışmaları içinde yeniden yorumlayarak Müceddidiyye evresini başlattı.

↗30

Şihâbeddin Ömer es-Sühreverdî’nin hayatı, eserleri ve kamu görevi

Sühreverdî’yi yalnız tekke şeyhi değil, âlim, vaiz, müellif ve diplomatik görevler üstlenen tarihî bir şahsiyet olarak ele alan dosya.

↗31

Şâzeliyye’nin teşekkülü: Mağrib’den İskenderiye’ye

Abdüsselâm b. Meşîş, Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî, Mürsî ve İbn Atâullah üzerinden yakın aktarım hattı.

↗32

Şâzeliyye silsile varyantları nasıl okunmalı?

Sefîne’deki dört farklı diziyi tarihî öğretmen ilişkisi, Ehl-i beyt nispeti ve gelenek hafızası bakımından ayıran okuma notu.

↗33

Nurlar, Renkler ve Müşâhede Öğretisi

Kübrevî tecrübe dilinde görüntü, hâtır, latife ve ahlâkî dönüşüm. Kaynaklar arasındaki farklar ve gelenek içi anlatıların derecesi korunarak hazırlanmıştır.

↗34

Nakşibendiyye: Hâcegân'dan Hâlidiyye'ye Tarihsel Örgü

Nakşibendiyye'yi yalnız Hâlidiyye'ye indirgemeden Hâcegân, Ahrâriyye, Kâsâniyye, Müceddidiyye, Mazhariyye ve Hâlidiyye safhalarıyla anlatan ana rehber.

↗35

Müceddidiyye'nin Hicaz, Şam ve İstanbul'a Taşınması

Ma‘sûmiyye'nin Sirhind'den Kâbil, Buhara, Mekke, Şam ve İstanbul'a uzanan yayılışını kişi, eser, hac ve tekke ağlarıyla anlatan rehber.

↗36

Medyeniyye'nin On Kolu: Teşkilat, Silsile ve Tesir

Adlandırılan kollar Abbâsiyye, Amûdiyye, Ayderûsiyye, Dücâniyye, Haccâciyye, Mehdâviyye, Meşîşiyye, Meymûniyye/Havâtıriyye, Sebtiyye ve Tâziyye klasik ve modern tasniflerde Medyenî nispetle kaydedilir. Aynı tür bağ değiller Bazısı doğrudan halife teşkilatı, bazısı sonraki silsile, teberrük veya çoklu icazet bağıdır. Ay

↗37

Tilimsân Ubbâd'da Ebû Medyen Külliyesi

Vefat ve ziyaret Ebû Medyen Merakeş'e giderken Ubbâd'da vefat etti ve burada defnedildi. Kabri kısa zamanda Mağrib'in büyük ziyaret merkezlerinden oldu. Merînî mimarisi Sîdî Bû Medyen Camii XIV. yüzyılda Merînî Sultanı Ebû Ya‘kūb Yûsuf tarafından Endülüs mimari üslubunda yaptırıldı. Türbe, cami ve medrese çevresi pîrin

↗38

Cüveynî'yi Okumak: Zafer Anlatısı ve Kaynak Eleştirisi

Bir tarihçinin konumu Atâ Melik Cüveynî Moğol idaresinde görevli Sünnî bir devlet adamı ve tarihçiydi. Alamut'un düşüşünü eserinin zirvesi yaparken Bağdat'ın yıkımı ve Abbâsî halifesinin öldürülmesini aynı ağırlıkla anlatmaması, metnin siyasî bağlamını gösterir. Tanıklık tek başına yeter mi? Olaylara yakınlık önemli olmakla birlikte tanığ

↗39

Abdülkādir-i Geylânî’nin Eserleri Nasıl Okunmalı?

Telif, vaaz derlemesi ve sonraki nispetleri birbirinden ayıran kaynak kılavuzu

↗40

Tabib Seyyid Abdullah: Medrese ile Dârüşşifa Arasında

Tabib Seyyid Abdullah'ın medrese hocalığını ve Fâtih Dârüşşifası başhekimliğini aynı meslek çizgisinde inceler.

↗41

Ebü’l-İs‘ad Ahmed Efendi: Bîmârhâneden Medreseye

Şamlı Ebü’l-İs‘ad Ahmed Efendi'nin Fâtih Bîmârhânesi reisü’l-etıbbâlığını ve İstanbul medreselerindeki öğretim görevlerini birlikte ele alır.

↗42

SÛFİLERİN İLİMLERİNİN KAYNAĞI

Avârifü’l-Maârif · 1. bölüm · Mürşidimiz, Şeyhu’l-İslâm Ebu’n-Necîb Abdulkâhir es-Sühreverdî, hicrî 560, milâdî 1165 senesinin Şevval ayında, bize, imlâ yoluyla (bizzat yazdırarak) şunu rivâyet etti: Ebû Mûsâ e

↗43

SÛFİLERİN HAK SÖZÜ GÜZELCE ANLAMALARI

Avârifü’l-Maârif · 2. bölüm · Şeyhimiz Şeyhülislam Ebu’n-Necîb es-Sühreverdî, bize, Zeyd b. Sâbit yoluyla gelen bir hadis-i şerifte, Rasûlullah (a.s) Efendimizin şöyle buyurduğunu nakletti: “Bizden bir hadis iş

↗44

TASAVVUF İLİMİNİN FAZİLETİ

Avârifü’l-Maârif · 3. bölüm · Bize, Şeyhimiz Şeyhülislâm Ebu’n-Necib es-Sühreverdî (rah.), el-Ahves b. Hakim in babasından naklen, onun şöyle söylediğini haber verdi. Bir adam Hz. Resûlullah’a (s.a.v) şerrin ne

↗45

SÛFİLERÎN SEFER VE İKÂMET ÂDABI

Avârifü’l-Maârif · 16. bölüm · Sefer konusunda meşâyih-ı kirâm, değişik hâl ve görüşlere sahiptirler. Bir kısmı, sülûkun başında sefere çıkıp nihâyetinde ikâmeti tercih ederken; bir kısmı, hidâyetinde ikâmet edi

↗46

Sayfalar 10–17

Muzaffer Ozak Külliyatı · (YÂ RAHMANÜ ism-i celilini, her farz namazdan sonra 100 kerre okuyan kimseler, gaflet ve unutkanlıktan ve gönül darlığından emin olurlar.) Er Rahiymü Celle Celâluhu Pek ziyade merh

↗47

Sayfalar 42–50

Muzaffer Ozak Külliyatı · Allah celle celâluhu; bu âyet-i celillerle, kâfirlerin cehennemde görecekleri şiddetli âzabı beyan buyurmakta ve diğer bir âyet-i kerimede de: «innâ a'tednâ lil-kâfiriyne selasile

↗48

Sayfalar 64–70

Muzaffer Ozak Külliyatı · ni ateşle doldururlar. Allah bizi ondan dünyada ve âhirette ayırmasın. Onu sev, unun sünnetine riayet et. Zira, seven meyus mükedder ve mahzun olmaz. Severim diyen ona çok salâvat

↗49

Sayfalar 71–77

Muzaffer Ozak Külliyatı · silmişti. Insanlardan kaçıyor, daima tenhalarda dolaşıyor. Anası, bu hâle vâkıf olup meseleyi babasına açtı. Baba divanı toplayıp, Habbâbı divana dâvet etti. Habbâb divana geldiğin

↗50

Sayfalar 80–87

Muzaffer Ozak Külliyatı · -80 -ları helâke sürüklerler. Çiti, duvarı yani ilmi varsa, kısmen menfaat temini mümkündür. Ilim sahibi olur; bâtını ve zâhiri cem'ederse; helâk olmaktan emin olur. Ilim duvarı sa

↗51

Sayfalar 78–84

Muzaffer Ozak Külliyatı · Bir nigehe talibem, baksa biraz yüzüme Ayağının tozunu çeksem sürme gozüme Mübarek kademini bassa bir kez yüzüme Türabım kapısında billâhi Muhammedin Nûr-u çeşmim Ahmedin. Aşki lay

↗52

Sayfalar 116–121

Muzaffer Ozak Külliyatı · — Haydi, şimdi bana işledigin günahı söyle! buyurdu. O genç, gözyaşlarıyla konuşmağa başladı: — Yâ Resülallah! Ben, alçak ve igrenç bir insanım. Benim işlediğim günahı, hayvanlar b

↗53