tarikat.orgTarihçe
İmâm-ı Rabbânî’ye nispet edilen XVII. yüzyıl yenilenme kolu.
Usul, erkân ve irşad
Ana yolla ortak silsile korunur; kolun pîri, coğrafyası ve usul vurgusu ayrıca gösterilir.
TARİHÎ KOL DOSYASI
Müceddidiyye
İmâm-ı Rabbânî’ye nispet edilen XVII. yüzyıl yenilenme kolu.
- Bağlı yol
- Nakşibendiyye
- Teşekkül
- Tarihî teşekkül sırasına göre
- Coğrafya
- Buhara
Bu düğümden devam eden kayıtlar
Alt kollar, irşad hatları ve bölgesel ağlar kendi türleriyle gösterilir.
Alt kolMazhariyyeMazhar Cân-ı Cânân’ın Delhi merkezli Müceddidî irşad kolu.Alt kolHâlidiyyeMevlânâ Hâlid-i Bağdâdî’ye nispet edilen ve XIX. yüzyılda Osmanlı coğrafyasına yayılan kol.Alt kolMa‘sûmiyyeİmâm-ı Rabbânî'nin oğlu Muhammed Ma‘sûm'a nispet edilen; Sirhind'den Afganistan, Orta Asya, Hicaz, Şam ve İstanbul'a geniş halife ağıyla yayılan Müceddidî kol.Alt kolMurâdiyyeMuhammed Ma‘sûm'un halifesi Murad Buhârî'ye nispet edilen; Şam Berrâniyye ve İstanbul-Eyüp merkezlerinde gelişen Ma‘sûmî-Müceddidî kol.
Şahsiyet ağı
Bütün kişilerde ara →Pîr / kurucuİmâm-ı Rabbânî Ahmed Sirhindîİmâm-ı Rabbânî Ahmed-i Sirhindî (14 Şevval 971/26 Mayıs 1564 – 8 Safer 1034/20 Kasım 1624, Sirhind); Müceddidiyye'nin pîri ve Mektûbât müellifi. “Müceddid-i elf-i sânî” uİlişkili kayıtAhmed Yekdest-i CüryânîAhmed Yekdest-i Cüryânî (ö. 1707), Serhend’de Muhammed Ma‘sûm Sirhindî’den hilâfet alıp Mekke’de uzun yıllar irşad eden; Mehmed Emin Tokadî ve Abdürrahîm-i Buhârî üzerind
BÜYÜK YENİLENME GÖVDESİ / XVII. yüzyıl ve sonrası
Mektûbât çevresinde şeriat, tevhid ve sülûkü yeniden tartışmak
Muhammed Bâkī-Billâh'ın Delhi irşadı Ahmed Sirhindî'nin Müceddidiyye yorumuna zemin hazırladı. İmâm-ı Rabbânî'nin Mektûbât'ı geniş muhatap ağı içinde şeriat-tarikat ilişkisini, mânevî tecrübeyi ve sünnete bağlılığı tartıştı; Müceddidiyye'nin bütün sonraki kolları tek merkezden değişmeden çoğalmadı.
- Merkez şahsiyet
- Ahmed Sirhindî, İmâm-ı Rabbânî
- Aktarım eşiği
- Muhammed Bâkī-Billâh ve Delhi
- Başlıca metin
- Mektûbât
- Devam aileleri
- Ma‘sûmiyye, Murâdiyye, Mazhariyye ve Hâlidiyye
Evre, kol veya terkip
Kurucu tarihî evre, ana devam kolu, yenilenme gövdesi ve çoklu nispetli yerel teşekkül ayrı kategorilerde tutulur.
Hafî zikir ve farklılaşma
Ortak Hâcegân omurgası korunur; letâif, râbıta, cehrî zikir veya esmâ tertibi dönem ve kola göre ayrıca belgelenir.
Delhi, Sirhind, Hindistan ve geniş İslâm dünyası
Sohbet merkezi, vakıf, medrese, tekke, seyahat, medfen ve siyasî etki aynı mekân ilişkisi değildir.
Metin ve kurum katmanları
Menkıbe, sohbet derlemesi, mektup, icazet, vakfiye ve modern araştırma kendi tarihî ağırlığıyla okunur.