tarikat.orgTarihçe
Ubeydullah Ahrâr’a nispet edilen, Orta Asya ve erken Osmanlı Nakşibendîliğinde etkili kol.
Usul, erkân ve irşad
Ana yolla ortak silsile korunur; kolun pîri, coğrafyası ve usul vurgusu ayrıca gösterilir.
TARİHÎ KOL DOSYASI
Ahrâriyye
Ubeydullah Ahrâr’a nispet edilen, Orta Asya ve erken Osmanlı Nakşibendîliğinde etkili kol.
- Bağlı yol
- Nakşibendiyye
- Teşekkül
- Tarihî teşekkül sırasına göre
- Coğrafya
- Buhara
Bu düğümden devam eden kayıtlar
Alt kollar, irşad hatları ve bölgesel ağlar kendi türleriyle gösterilir.
Şahsiyet ağı
Bütün kişilerde ara →TOPLUMSAL VE BÖLGESEL GENİŞLEME / XV. yüzyıl
Vakıf, tarım, ticaret ve arabuluculukla büyüyen ağ
Ubeydullah Ahrâr çevresindeki Ahrâriyye, Ya‘kūb-i Çerhî üzerinden gelen Nakşibendî terbiyeyi geniş vakıf, tarım, ticaret, siyasî arabuluculuk ve halife ilişkileriyle yeni bir toplumsal ölçeğe taşıdı. Hükümdarlarla temas, yolu yalnız siyasî nüfuz örgütü yapmaz.
- Merkez şahsiyet
- Ubeydullah Ahrâr, 1404-1490
- Bağ türü
- Ana devam ve geniş halife ağı
- Başlıca iz
- Vakıf, üretim, mektup ve arabuluculuk
- Anadolu aktarımı
- Abdullah-ı İlâhî ve Emîr Buhârî çevreleri
Evre, kol veya terkip
Kurucu tarihî evre, ana devam kolu, yenilenme gövdesi ve çoklu nispetli yerel teşekkül ayrı kategorilerde tutulur.
Hafî zikir ve farklılaşma
Ortak Hâcegân omurgası korunur; letâif, râbıta, cehrî zikir veya esmâ tertibi dönem ve kola göre ayrıca belgelenir.
Semerkant, Taşkent, Herat ve Osmanlı bağlantıları
Sohbet merkezi, vakıf, medrese, tekke, seyahat, medfen ve siyasî etki aynı mekân ilişkisi değildir.
Metin ve kurum katmanları
Menkıbe, sohbet derlemesi, mektup, icazet, vakfiye ve modern araştırma kendi tarihî ağırlığıyla okunur.