TARİHÎ DEVRE DOSYASI

Hâcegân evresi

Nakşibendiyye adından önce Yûsuf el-Hemedânî ve Abdülhâlik Gucdüvânî çevresinde gelişen kurucu usul halkası.

Bağlı yol: Nakşibendiyye
Teşekkül: Tarihî teşekkül sırasına göre
Coğrafya: Buhara

Tarihçe

Nakşibendiyye adından önce Yûsuf el-Hemedânî ve Abdülhâlik Gucdüvânî çevresinde gelişen kurucu usul halkası.

Usul, erkân ve irşad

Ana yolla ortak silsile korunur; kolun pîri, coğrafyası ve usul vurgusu ayrıca gösterilir.

Şahsiyet ağı

Bütün kişilerde ara →

Tarih durağıHâce Abdülhâlik GucdüvânîAbdülhâlik Gucdüvânî, Yûsuf el-Hemedânî’nin halifesi; hafî zikir, sekiz Hâcegân ilkesi, ilim ve toplum içinde mânevî dikkat anlayışıyla Nakşibendiyye öncesi usulün kurucu

KURUCU TARİHÎ EVRE / XII-XIV. yüzyıllar

Nakşibendiyye adından önce Hâcegân terbiyesi

Hâcegân, Nakşibendiyye'nin basit bir alt kolu değil, Yûsuf Hemedânî ve Abdülhâlik Gucdüvânî çevresinde gelişen kurucu tarihî zemindir. Bahâeddin Nakşibend bu birikimi devralıp yeniden biçimlendirdi; sonraki ad erken hâce halkalarına geriye dönük kurum adı yapılmaz.

Merkez şahsiyetler: Yûsuf Hemedânî ve Abdülhâlik Gucdüvânî
Kayıt türü: Nakşibendiyye öncesi kurucu evre
Başlıca iz: Hafî zikir, sohbet, hizmet ve ilk sekiz ilke
Kaynak sınırı: Sonraki tarikat adı geriye taşınmaz

TÜR

Evre, kol veya terkip

Kurucu tarihî evre, ana devam kolu, yenilenme gövdesi ve çoklu nispetli yerel teşekkül ayrı kategorilerde tutulur.

USUL

Hafî zikir ve farklılaşma

Ortak Hâcegân omurgası korunur; letâif, râbıta, cehrî zikir veya esmâ tertibi dönem ve kola göre ayrıca belgelenir.

COĞRAFYA

Merv, Buhara ve Mâverâünnehir

Sohbet merkezi, vakıf, medrese, tekke, seyahat, medfen ve siyasî etki aynı mekân ilişkisi değildir.

KAYNAK

Metin ve kurum katmanları

Menkıbe, sohbet derlemesi, mektup, icazet, vakfiye ve modern araştırma kendi tarihî ağırlığıyla okunur.