Nakşibendiyye

İslâm coğrafyasında, “Kâdiriyye” (bk. bu madde) tarikatinden sonra en yaygın ve en çok mensubu bulunan, Orta Asya’da Kübreviyye ve Yeseviyye yöresinde doğup Arap yarımadası, Mağrib, Sahra Afrikası ve Orta Avrupa’ya kadar uzanan ve Bahâeddin Nakşibendî (öl. 791 / 1389) ye nibpet edilen tarikatın adı ve bu tarikat için kullanılan terim.

Bizde, “Nakşibendîlik” adıyla yaygın olarak bilinen bu tarikat, yüzyıllar boyu varlığını sürdürmüş, son yüzyılda Hicaz’daki tarikat aleyhindeki faaliyetlerin artması, Türkiye’de tekke ve zaviyelerin kapatılması, Sovyetler Birliği döneminde n ateist faaliyetlerin yaygınlaşması sebebiyle büyük ölçüde baskı altına almmış olmakla beraber günümüze kadar varlığını sürdüregelmiştir. Kaynaklarda, üç koldan Hz. Peygamber’e kadar ulaştığı zikredilen bu tarikatın özünde, dinî akidelere uyarak zahirî, tarikat ile batınî temizliği sağlamak, hakikat ile Allah’a ulaşmak ve Kur’ân ile sünnete bağh kahnarak da haramdan, kötü alışkanlıklardan kurtulmak, töbe, istiğfar, zikir, tefekkür ve nafile namazlar ile meşgul olmak yatmaktadır.