TARİHİ VE İLİŞKİLERİ

Halifesi Murad Buhârî'nin Şam ile birlikte irşad faaliyetini sürdürdüğü şehir; Osmanlı coğrafyasındaki Müceddidîliğin kaynağıdır.

İlişkili kişi dosyası

Muhammed Ma‘sûm: Muhammed Ma‘sûm Sirhindî, İmâm-ı Rabbânî'nin oğlu ve halifesi; Mektûbât-ı Ma‘sûmiyye'si, geniş halife ağı ve Murad Buhârî üzerinden Osmanlı coğrafyasına ulaşan tesiriyle Müceddidiyye'nin ikinci kuşağını şekillendiren isimdir.

Mekân türü: halife merkezi
Dönem: XVI–XVII. yüzyıl
Bugünkü durum: Kişi kartı araştırmasında doğrulanan tarihî bağlantı
Konum güveni: Yaklaşık tarihî çevre

KAYIT DAYANAĞIKişi kartı kaynak paketi — Muhammed Ma‘sûm

En tanınmış halifelerinden Murad Buhârî, Müceddidî irşadını Hicaz ve Şam üzerinden İstanbul'a taşıdı. Yerel atlas içindeki doğrulanmış şehir merkezi kullanıldı. Coğrafya notu kişi dosyasıyla eşleştirilmiştir; koordinat güveni mekân kaydındaki ayrı alanda değerlendirilmelidir. Bağlantılı kişi kartının temel kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Muhammed Ma'sûm Sirhindî”; nşr. Esrâr Muhammed Han, Karaçi 1396/1976; nşr. M. İkbâl Müceddidî, Lahor 1981; Ezkâr-ı Ma'sûmiyye, Lahor 1384/1965. Mekân ilişkisi bu kaynak paketinden hazırlanan kişi biyografisinin coğrafya çıkarımıdır; her ayrıntının tek tek aynı kaynakta geçtiği ileri sürülmez.

BAĞLI YOLNakşibendiyye BAĞLI ŞAHSİYETMuhammed Ma‘sûm SirhindîMuhammed Ma'sûm Sirhindî (11 Şevval 1007 / 7 Mayıs 1599 – 9 Rebîülevvel 1079 / 17 Ağustos 1668, Sirhind); Hindistanlı Nakşibendî-Müceddidî şeyhi . İmâm-ı Rabbânî'nin üçüncü oğlu ve halefi; “Urvetü'l-vüskā” ve “Kayyûm-i Sânî” lakaplarıyla anılır.

AYNI MEKÂNIN DİĞER KİŞİ BAĞLANTILARI

26 mekân kaydı ve 0 kaynak bağlamı bu dosyada birleştirilmiştir.

BU DOSYADA BİRLEŞEN KAYITLAR

İstanbulSun‘ullah-ı GaybîSohbetnâme'de belirttiğine göre 1059'da (1649) İstanbul'a giderek Olanlar Şeyhi İbrâhim Efendi'ye intisap etti; bu yolculuğa muhtemelen babasının tavsiyesiyle çıkmıştı. 1649-1655 a

İstanbulOsman Hulûsi Ateş14 Haziran 1990'da İstanbul'da vefat etti; naaşı defnedilmek üzere Darende'ye götürüldü. Kaynak İstanbul'da hangi semtte vefat ettiğini belirtmez. İlişkili kişi dosyası Osman Hulûs

İstanbulHasan-ı Adlî EfendiTahsiline devam etmek için geldiği şehir. Devrin meşhur âlimlerinin ders ve sohbetlerine devam etti; zâhirî ilimleri Kemâleddin Taşköprüzâde'den okudu. Kaynak bu dönemde kadılık ve

İstanbulİstanbullu Halil Reşkî ÇelebiKaynakta “İstanbulî Halîl Çelebi” diye tanıtılır ve 1131 senesi civarında İstanbul'da vefat ettiği kaydedilir; hakkında bilinen tek yer bilgisi budur. İlişkili kişi dosyası İstanbu

İstanbulKalburcu Şeyhi AhmedŞeyh Sinân Karamânî'nin hizmetinde bulunup Abdüllatîf Efendi'nin sohbetlerinden istifade ettikten sonra geldiği şehir. Burada Kütahyalı Merkez Efendi'nin yanında hizmet etti ve ond

İstanbulKurızâde Ahmed EfendiKaynak, kendisinin İstanbul'da (Dârüssaltanati'l-aliyye mahmiyye-i Kostantiniyye) dünyaya geldiğini kaydeder; On İki Divan kasabası babası Lâgarî Ali Efendi'nin memleketidir. İlişk

İstanbulFasîh Ahmed DedeXVII. yüzyılın ikinci çeyreğinin başlarında doğduğu şehir; Dîvân-ı Hümâyun kâtipliği ve Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşa'nın hazine kâtipliği burada geçmiştir. İlişkili kişi dosyası Fa

İstanbulMuhammed Ma‘sûm SirhindîHalifesi Murad Buhârî'nin Şam ile birlikte irşad faaliyetini sürdürdüğü şehir; Osmanlı coğrafyasındaki Müceddidîliğin kaynağıdır. İlişkili kişi dosyası Muhammed Ma‘sûm : Muhammed M

İstanbulÖmer FuâdîHalvetiyye'nin Sünbüliyye ve Sivâsiyye kollarının merkezi; Şâbâniyye ancak XVII. yüzyılın ikinci yarısında Karabaşiyye ve Nasûhiyye vasıtasıyla buraya girebilmiştir. İlişkili kişi

İstanbultürün merkeziKaragöz oyunlarının ve perde gazeli geleneğinin en yaygın olduğu merkez; türün edebî ölçüsü burada oluşmuştur. İlişkili kişi dosyası Birrî Mehmed Dede : Birrî Mehmed Dede (1080/166

İstanbulLâmiî ÇelebiHiç gitmediği hâlde eserleriyle tanındığı başkent; Hüsn ü Dil 'i Yavuz Sultan Selim'e buradan takdim etmiştir. İlişkili kişi dosyası Lâmiî Çelebi : Bursalı Lâmiî Çelebi, Emîr Ahmed

İstanbulMehmed Muhyiddin Üftâdeİleri yaşlarında birçok defa gittiği ve Kanûnî Sultan Süleyman'ın davet edip hürmet gösterdiği şehir; vakfetmek istediği köyleri burada reddetmiştir. İlişkili kişi dosyası Mehmed M

İstanbulÂrifî Fethullah Çelebi1545 tarihli arşiv kaydına göre bulunduğu, kasideleriyle Kanûnî'nin dikkatini çektiği ve evinde minyatür atölyesi kurulan şehir. İlişkili kişi dosyası Fethullah-ı Acemî (Ârif) : Fe

İstanbulİbnü’n-Nakīb el-Halebî (Garsüddin Halil)Padişahın daveti üzerine geldiği ve resmî vazife kabul etmeksizin tabiplik yapıp ilim meclislerinde ders verdiği şehir. 965'te (1557) ikinci kez dönüp 971'de (1563) burada vefat et

İstanbulÜmmî SinânDevlet ricâlinin isteğiyle oğullarından birini halifesi Niyâzî-i Mısrî ile buraya gönderdiği rivayet edilir. İlişkili kişi dosyası Ümmî Sinân : Ümmî Sinân (ö. 1657), Elmalı merkezl

İstanbulSofyalı Bâlî EfendiTahsilini tamamladığı şehir; Şeyh Bedreddin aleyhine mektup yazdığı padişah (Kanûnî) da buradadır. İlişkili kişi dosyası Sofyalı Bâlî Efendi : Sofyalı Bâlî Efendi (ö. 1553), Ustrum

İstanbulAbdullah BosnevîBosna'da başladığı tahsiline devam ettiği şehir; Fusûs şerhi 1290'da burada da basılmıştır. İlişkili kişi dosyası Abdullah Bosnevî : Abdullah Bosnevî (1584–1644), Bayramî-Melâmî te

İstanbulŞeyhî Mehmed EfendiOcak 1668'de doğduğu şehir; dedesi simkeşbaşı Mehmed Ağa, babası şair ve Nakşî şeyhi Simkeşzâde Hasan Feyzi Efendi'dir. İlişkili kişi dosyası Şeyhî Mehmed Efendi : Şeyhî Mehmed Efe

İstanbulİmâm-ı Rabbânî Ahmed SirhindîMüceddidiyye'nin Osmanlı topraklarındaki merkezi; Mektûbât burada Müstakimzâde tarafından 1158/1745'te Türkçeye çevrilmiş, XIX. yüzyılda Hâlidiyye ile birlikte şehrin baskın Nakşî

İstanbulAbdurrahman CâmîFâtih Sultan Mehmed'in iki defa davet ettiği, II. Bayezid ile mektuplaştığı ve eserlerinin sağlığında yayıldığı Osmanlı başşehri; ed-Dürretü'l-fâhire buraya gönderilmiş, fakat Fâti

İstanbulEşrefoğlu RûmîMenâkıbnâmeye göre, Fâtih Sultan Mehmed'in hanımı Mükerreme Sultan'ın tedavisi için birkaç defa tekrarlanan davet üzerine gittiği şehir. Rivayet menkıbe niteliğindedir; konum şehir