ŞAHSİYET DOSYASI

Sun‘ullah-ı Gaybî

Sun‘ullah-ı Gaybî, Kütahya'da yetişen ve Olanlar Şeyhi İbrâhim Efendi'ye bağlanan Bayramî-Melâmî şair; Dîvân, Sohbetnâme ve çok sayıdaki risalenin müellifidir.

Doğum: 1615
Vefat: 1676
Unvan: Bayramî-Melâmî mutasavvıf, şair ve müellif

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Kütahya ve aile çevresi

Künyesini Sun‘ullah b. Ahmed b. Beşir ve Kalburcuzâde Sun‘ullah Gaybî el-Kütahyevî biçiminde verir. 1615 civarında Kütahya'da doğduğu kabul edilir; ailesinin yerel tasavvuf çevresiyle ilişkisi eserlerinde izlenir.

Olanlar Şeyhi İbrâhim Efendi

1649'da İstanbul'a gelerek Aksaray'daki Olanlar Tekkesi şeyhi İbrâhim Efendi'ye intisap etti. Bu hat Bayramî-Melâmî/Hamzavî çevreyle ilişkilidir; Gaybî'yi Halvetî bir şair gibi kaydetmek doğru değildir.

Eserleri

Dîvân'ın yanında Sohbetnâme, Keşfü'l-gıtâ, Risâle-i Esmâ, Biât-nâme, Rûhu'l-hakîka ve başka risaleler kaleme aldı. Bazı başlıkların nüsha ve katalog varyantları bulunur.

Şiir ve düşünce

Tevhid, insan, aşk, devir, semâ, melâmet ve vahdet-i vücûd çevresindeki dili Yûnus Emre'yi hatırlatan açık Türkçeyle işler. Şiirleri tarihî biyografi belgesi kadar sembolik ve öğretici metinler olarak da okunur.

Vefatı

1676'da Kütahya'da vefat etti. Türbesi ve eser nüshaları yerel hafıza ile Bayramî-Melâmî yazı geleneğini birbirine bağlar.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç1 doğrudan bağlantıAğda gör →

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Sun‘ullah-ı Gaybî Dîvânı

Tenkitli çalışma mevcut nüshaları karşılaştırarak Dîvân metnini kurar; şaire ait olmayan şiirleri ayırmaya çalışır ve mensur eserlerle kavram karşılaştırması yapar.

Metni gösterMetni daralt

Tenkitli çalışma mevcut nüshaları karşılaştırarak Dîvân metnini kurar; şaire ait olmayan şiirleri ayırmaya çalışır ve mensur eserlerle kavram karşılaştırması yapar.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: TEZLER Halvetiyye OCR paketi.

ÖĞÜT

Öğütleri

Ahlâk, irşad ve yaşayışa ilişkin sözler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Melâmet ve ihtiyatlı söyleyiş

Gaybî'nin dili, Bayramî-Melâmî çevreye yönelik siyasî ve dinî baskıların gölgesinde iç hakikati gösterişten saklama ve iddiadan kaçınma vurgusu taşır.

Metni gösterMetni daralt

Gaybî'nin dili, Bayramî-Melâmî çevreye yönelik siyasî ve dinî baskıların gölgesinde iç hakikati gösterişten saklama ve iddiadan kaçınma vurgusu taşır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: TEZLER Halvetiyye OCR paketi.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

HOCASI / ŞEYHİOlanlar Şeyhi İbrâhim EfendiSun‘ullah-ı Gaybî 1649’da Olanlar Şeyhi İbrâhim Efendi’ye intisap etti; bağ Bayramî-Melâmî/Hamzavî irşad çevresine aittir.