Ara
Menü

Fasîh Ahmed Dede

İstanbullu Fasîh Ahmed Dede, Divân-ı Hümâyun ve Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşa’nın hazine kâtipliğinden ayrılarak Galata Mevlevîhânesi şeyhi Gavsî Dede’ye intisap etti. Dîvân, Farsça Dîvânçe ve mensur-manzum eserler bıraktı.

Vefat
1699
Unvan
Galata Mevlevîhânesi dervişi, hattat, şair ve müellif

Kâtiplikten dergâha

Adı Ahmed, mahlası Fasîh’tir. İstanbulludur; Dîvân nüshalarındaki kayıtlara göre Dukaginzâde ailesindendir. Divân-ı Hümâyun kâtipliği ve Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşa’nın hazine kâtipliğinde bulundu. Hat sanatında sülüs ve neshi Derviş Ali’den öğrendi; hurde ta‘likte şöhret kazandı.

Galata Mevlevîhânesi

1660’ların sonu ile 1670’lerin başında görevini bırakıp Galata Mevlevîhânesi şeyhi Gavsî Dede’ye intisap etti. Bin bir günlük çilesini tamamlayarak Dede oldu ve hayatının yaklaşık son yirmi beş yılını Galata’daki hücresinde geçirdi.

Melâmet dili

Kaynaklar onu rind ve melâmet meşrepli bir Mevlevî dervişi olarak anlatır. Meyhane ve aşk etrafındaki menkıbeler tarihî görev kaydından ayrı tutulur; şiirdeki rindâne dil doğrudan gündelik hayat tutanağı sayılmaz.

Vefatı ve kabri

Vefatından önce dostlarıyla helâlleştiği ve derviş hücrelerini dolaştığı nakledilir. 1699’da vefat etti; vasiyeti üzerine Nâsûhî Dede’nin cenazesini yıkadığı anlatılır. Galata Mevlevîhânesi hâmûşânına defnedildi; daha sonra Esrâr Dede de yakınına gömüldü.

Eserleri

Türkçe Dîvânı, Farsça Dîvânçesi, Tenbâkûnâme, Kalem Makalesi, Münâzara-i Gül ü Mül, Münâzara-i Rûz u Şeb ve başka metinleri bilinir. Ona atfedilen eserlerle kesin müellif eserleri ayrı tutulmalıdır.

Bağlantılı dosya

Dîvân ve kaynak ilişkilerini ayrıntılı oku →

Galata Mevlevîhânesi — XVIII. yüzyıl ön cephe gravürü
BAĞLI YOLUN MADDÎ HAFIZASIGalata Mevlevîhânesi — XVIII. yüzyıl ön cephe gravürü

Galata Mevlevîhânesi’nin XVIII. yüzyıldaki ön cephesini gösteren tarihî gravür. Mimari ayrıntılar, üretildiği dönemin görsel tanıklığı olarak değerlendirilmelidir.

Ağ ve yol

Menkıbeler

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Nâsûhî Dede’nin rüyası ve barışma

Fasîh Dede’yi melâmet tavrı sebebiyle hoş görmeyen Nâsûhî Dede’nin gördüğü rüya ve ardından Galata Mevlevîhânesi’ne giderek onunla barışması hakkındaki gelenek anlatısıdır.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt
Menâkıbnâme’de tam metni aç

Rivayete göre Halvetiyye’nin Nâsûhiyye kolunun pîri Nâsûhî Dede, melâmet tavrı sebebiyle Fasîh Dede’yi başlangıçta hoş görmez. Bir gece rüyasında yoldaki herkesin niyaz vaziyetine geçtiğini, Mevlânâ’nın kır bir ata bindiğini ve atın yedeğini Fasîh Dede’nin çektiğini görür.

Ertesi gün Galata Mevlevîhânesi’ne gider. Mukabeleden sonra Fasîh Dede’nin hücresine girdiğinde, Fasîh Dede’nin ona “Nâsûhî Efendi, yedekçiyi görmeden gelmediniz” dediği anlatılır. Tezde nakledilen rivayete göre bu karşılaşmadan sonra araları düzelir.

Anlatı Abdülbaki Gölpınarlı’nın Mevlânâ’dan Sonra Mevlevîlik eserine dayandırılır; tarihî görüşme tutanağı değil, iki tasavvuf çevresinin birbirini tanımasını açıklayan gelenek hafızası olarak okunmalıdır.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Fasîh Ahmed Dede: Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri ve Dîvânının Tenkidli Metni.

Eserleri ve metinleri

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Tenbâkûnâme ve Kalem Makalesi

Fasîh Dede’nin Dîvân ve Farsça Dîvânçe dışındaki mensur-manzum eserleri arasında sayılır.

Metni gösterMetni daralt

Fasîh Dede’nin Dîvân ve Farsça Dîvânçe dışındaki mensur-manzum eserleri arasında sayılır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Fasîh Ahmed Dede: Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri ve Dîvânının Tenkidli Metni.