Sofyalı Şeyh-Bâli Efendi

Hayatı ve irşad çevresi

SOFYALI ŞEYH BALi EFENDİ

Urefa vü fuzala-yı tarikat-ı aliyye-i Halvetiyye'dendir. Camiu'l-kemalat idi. Ma'lumat-ı ibtidfüyyeyi Usturumca'da, ulum-ı eliye vü aliyeyi Sofya ve Dersaadet'te ikmalden sonra, o tarihde neşr-i feyz-i tarikatla meşhı1r olan Kasım Çelebi hazretle rinden feyz-yab olarak vatan-ı sani ittihaz ettikleri Sofya'ya rıhletle onikibin radde sinde müridana malik olmuştur. Dörtyüz kadar halife yetiştirdikleri mervidir. Sultan Süleyman-ı Kanuni ile Macaristan Seferi'nde bulunarak guzat-ı Osmaniyye'ye fazail i cihadı telkin ile kuva-yı ma'neviyyelerinin tezyidine sarf-ı himmet buyurmuşlardır.

960/( 1 553 }'ta terk-i alem-i nası1t edip, Sofya'nın bir saat haricinde, elyevm ziyaret gah olan türbe-i şerifelerinde defn olundular. (Cenab-ı Hak, sırlarını takdis buyursun. Amin) Menkuldür ki, bir gün Sofya'da, bir Hıristiyan, arabaya fıçılarla şarab tahmil ile götürüyormuş. Hz. Şeyh, "Bunların içindeki nedir?" diye sormuş. Hıristiyan, Hz. Şeyh'e hürmetten, "Şarabdır. " diyememiş. Cenab-ı Şeyh, "Galiba fıçılarda bal vardır. " diye la tife buyurmuşlar. Biraz istemişler, Hıristiyan, "Efendim! Bozuktur, size layık değildir . " cevabını vermiş. "Hele bir bakayım." diye kap getirtmiş, biraz boşaltmış.

Sahibi görür ki, fıçıdan akan şarab değil, baldır. Hayret etmiş. Bu hale hazırı1n şahid olmuştur. "Bir bakışta badeyi bal eyledi Bali Baba." diye şöhret bulmuş, "Bali" mahlası buradan kina yeten kendilerine alem olmuştur. Varidat isminde manzumelerinden başka ba'zı ilahiyyat-ı arifaneleri vardır.

Hur u aynın düşme dam-ı zülfüne zilhid gibi Geç hevasıııdan behiştin maksad-ı aksayı gör * * * Çün nas'ib oldu ezel meyhane-i aşkın bana Geçmişim hav[ u riyadan ma-sivii neyler bana Bir kasidesinden intihab tarikıyla: Beyt-i ma'mftr ister isen (sen) dil-i daniiyı gör Mescid-i Aksa dilersen dergeh-i Mevla'yı gör Abd-i malız ol mal.ikin her emrine kıl imtisal "Fe'stekım" emrinde olan hükmile tuğrayı gör I68 Bi-cihet ol her cihetden vech-i Hak ide zuhur Bunca vechin arasında hayret-i kübrayı gör Vech-i Hak' dan gayrı eşya fanl-i mutlakdan* "Küllü şey'in halikün" kavlinde istisnô.yı gör l69 İsmi Bali cismi meyli mazharıdır ey tablb Bu bela-yı mevtını ko mülk-i la-yüblayı gör Şeyhu'l-1slam Ebussuud Efendi'nin evail-i halinde, Bali Efendi tarafından yazı lan mektub-ı manzumdur: Kılmak içün emrini yaran efendi kam-yô.b Virme bu can-ı aziz içre sakın sen çok azô.b Sa'y idersen ma'rifet tahsiline sa'y eyle kim Devlet-i dünya olur ahir harab-ender harô.b Ma'rifet çün örfile yıkdı yapılamaz dahi Burula şehil sen yüz bin medrese bin hücre yap* İsmi kalmış şimdi dirsen buldu hayli iııdiras Mühtediler oldu olur cehl ile all-cenô.b Fasl-ı ömrün kapu kapu girmeye hasr eyleyen Lô.-cerem cehlile müstağrak olur fi külli bô.b Sufiler ikfar olur dur kılmak.dan sema' Yar-ı kuy idene .

. . . var mıdır başka cevô.b Sufiya derd-vecd ile sen dönme döıımekden sakın Döne döne yarlıaya Hak seni yevme ' l- h isab ... . ' , , . ... . ... 168. (f->,rl Y.:" "f'.ı;nrolunduğun gibi dosdoğru ol... " 1 !. Hud suresi, 1 1 2. ( H ) 1 69. ( J ll) ...:.UC... ..? jS') " ...O'ndan başka her şey yok olacaktır. . . " 28. Kasas suresi, 88. ( H )