ŞAHSİYET DOSYASI

Öziçeli Şeyh Muslihiddin Efendi

Öziçeli Muslihiddin Efendi (ö. yaklaşık 1052/1642-43), Bosna’nın Öziçe kasabasından; Sofyalı Bâlî Efendi’ye bağlanarak memleketinde vaaz, tefsir, hadis ve irşad hizmeti yürüten Halvetî şeyhidir.

Vefat: 1643
Unvan: Sofyalı Bâlî halifesi ve Bosna Halvetî şeyhi

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Öziçe’de doğumu ve tahsili

Bosna’daki Öziçe kasabasında doğdu. Zâhirî ilimleri tahsil ettikten sonra Halvetiyye şeyhi Sofyalı Bâlî Efendi’ye bağlandı ve tarikat terbiyesini tamamladı.

Vaaz ve irşad hizmeti

Öziçe’de bir zâviyede şeyhlik yaptı; vaaz verdi, hadis ve tefsir okuttu. Uşşâkīzâde onu ilim ile tasavvuf terbiyesini birleştiren, riyâzet ve mücâhede sahibi bir şeyh olarak tanıtır.

Vefatı

Yaklaşık 1052/1642-43’e kadar hizmetini sürdürdü; aynı tarihlerde vefat ederek Öziçe’de defnedildi. Kaynak modern mezar konumu vermediğinden haritaya tahminî koordinat eklenmemiştir.

Oğlu Hasan Efendi

Yerine oğlu Hasan Efendi geçti. Kaynak, Hasan’ın gençliğinde yaşadığı bir sorun karşısında babasının doğrudan ve sabırlı terbiyesini anlatır. Bu kayıt aile ve post devamlılığını gösteren gelenek bilgisi olarak korunur.

BAĞLI YOLUN MADDÎ HAFIZASIHalvetiyye-Uşşâkıyye tâc-ı şerifi
Yeşil kubbeli, dört terkli ve yirmi dallı tâc. Kubbe merkezinde beyaz düğme, lengerinde siyah destar ve üstten sarkıtılmış taylasan bulunur.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç1 doğrudan bağlantıAğda gör →

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

2 kayıt

İlk 2 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Denizdeki gemiye yetişme anlatısı

Tıraş sırasında bir süre görünmeyip fırtınadaki gemiyi kurtardığı rivayet edilir.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt

Menâkıbnâme’de tam metni aç →

Tıraş sırasında kayboluş

Öziçeli Şeyh Muslihiddin tıraş olurken bir süre bulunduğu yerde görünmedi. Çevresindekiler nereye gittiğini anlayamadı; kısa bir müddet sonra yeniden aynı yerde belirdiği aktarılır.

Gemi reisinin teşekkürü

Daha sonra gelen bir gemi reisi, denizde şiddetli fırtınaya yakalandıklarında şeyhin kendilerine görünüp gemiyi kurtardığını söyleyerek teşekkür hediyesi sundu. İki sahne anlatıda aynı zamana bağlanır. Bu kayıt denizcilik raporu değil, tayy-i mekân ve uzaktan yardım temasını taşıyan gelenek içi rivayettir.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Uşşâkīzâde İbrahim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 354-359.

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Dağ yolundaki büyük taş

Kapanan yolu dervişleriyle birlikte kaldırdığı anlatılır.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt

Menâkıbnâme’de tam metni aç →

Yolu kapatan taş

Öziçeli Şeyh Muslihiddin ve dervişleri bir dağ yolunda ilerlerken geçidi kapatan büyük bir taşla karşılaştılar. Taşın büyüklüğü yüzünden yolcuların ve yük hayvanlarının geçişi durmuştu.

Birlikte kaldırılan engel

Şeyh dervişlerini yardıma çağırdı; kendisi de taşı kavrayarak onlarla birlikte yolun dışına çıkardı. Rivayet, olağanüstü kuvvet kadar mürşidin işi yalnız buyurmayıp hizmete bizzat katılmasını vurgular. Taşın ölçüsü ve mevkii verilmediğinden coğrafî veri sayılmamıştır.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Uşşâkīzâde İbrahim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 354-359.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

HOCASI / ŞEYHİSofyalı Şeyh-Bâli EfendiÖziçeli Muslihiddin, Sofyalı Bâlî Efendi'ye intisap ederek tarikat terbiyesini tamamladı.