ŞAHSİYET DOSYASI

Kalburcu Şeyhi Ahmed

Kalburcu Şeyhi Ahmed (ö. 978/1570-71), Kütahya yakınındaki Gırbalcı köyünden çıkan; Merkez Efendi'nin yanında yetişip memleketinde zâviye ve misafir sofrası kuran Halvetî şeyhtir.

Vefat: 1571
Unvan: Kütahya çevresinde zâviye kuran Halvetî şeyh ve çiftçi

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Gırbalcı köyü

Kütahya yakınındaki Gırbalcı köyünde doğdu; “Kalburcu”, “Mihmandar” ve “Çavdarlı” lakaplarıyla anıldı. Bölge âlimlerinden ilim tahsil etti.

Çok katmanlı eğitim

Şeyh Sinan-ı Karamanî'nin hizmetinde bulundu ve Abdüllatif Efendi'nin duasını aldı. İstanbul'da Merkez Efendi'nin yanında tarikat eğitimini tamamlayarak irşad izni aldı; daha sonra Şâbân-ı Velî'nin teveccühüne mazhar olduğu aktarılır. Sinan ve Abdüllatif kimlikleri kesinleşmeden adaş bağlantısı kurulmamıştır.

Zâviye ve emek

Köyüne dönerek zâviyesinde yolcuları ağırladı. Ömrü boyunca hediye ve maaş kabul etmediği, tarım ürünüyle geçinip buğdayı misafirlere, arpayı hayvanlara ayırdığı kaydedilir.

Şehzade Selim'in mescidi

Şehzade Selim'in onu ziyaret edip dua istediği ve zâviye yakınına bir mescid yaptırdığı aktarılır. Yapının güncel kimliği ikinci kaynakla doğrulanmadan harita noktası oluşturulmamıştır.

Vefatı

978/1570-71'de vefat etti.

COĞRAFÎ HAFIZA5 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi5 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç2 doğrudan bağlantıAğda gör →

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Çavdardan buğday ve eksilmeyen ambar

Kalburcu Şeyhi Ahmed’in zâviyesinde ekilen çavdardan iyi buğday elde edildiği, gizli kapılı arpa ambarının tükenmediği ve her yolcuya yolluk çörek verildiği anlatılır.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt

Menâkıbnâme’de tam metni aç →

Atâyî, Kalburcu Şeyhi Ahmed’in ömrü boyunca sadaka, hediye ve ulûfe kabul etmediğini; geçimini kendi ziraatının mahsulüyle sağladığını yazar. Elde ettiği buğdaydan misafirler için ekmek ve yemek hazırlatır, arpayı da binek ve yük hayvanlarına ayırırdı. Sofrası gece gündüz yolculara açık olduğu için “Mihmandar” lakabıyla da anılırdı.

Kaynakta onun açık kerametlerinden sayılan anlatıya göre, çavdar tohumu ektiği hâlde tarladan benzeri bulunmayan iyi buğday çıkardı; “Çavdarlı” yahut “Çavdar Şeyhi” diye anılmasının sebebi buna bağlanır. Arpayı kapısı gizlenmiş bir ambara koydurur, ürünü altındaki oluktan akıtırdı. Bu ambarın hiç boşalmadığı ve zamansız bir zahire sıkıntısı görülmediği söylenir.

Şeyh Ahmed, zâviyeden ayrılan her misafire bir çörek vererek bunu gece yiyeceği ve yol azığı yapardı. Bu bereketi kendisine mal etmez, her defasında “Şeyhim Abdüllatif Efendi’nin duasının bereketidir” diyerek mürşidini anardı. Atâyî ayrıca Sultan Selim’in şehzadeliğinde kendisini ziyaret edip dua istediğini ve zâviyenin yakınına bir mescid yaptırdığını bildirir.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 683-688.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

HOCASI / ŞEYHİMerkez Muslihuddin EfendiKalburcu Ahmed, İstanbul'da Merkez Efendi'nin yanında Halvetî eğitimini tamamlayıp irşad izni aldı.ETKİ KAYNAĞIŞâbân-ı VelîKaynak Kalburcu Ahmed'in daha sonra Şâbân-ı Velî'nin teveccühüne mazhar olduğunu belirtir; bu kayıt tam bir ikinci hilâfet iddiasına çevrilmemiştir.

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

Kütahya · TürkiyeGırbalcı köyüKaynak, Ahmed Dede'nin aslen Kütahya'ya yakın Gırbalcı köyünden olduğunu, doğum tarihinin kaydedilmediğini bildirir. Halk arasındaki “Kalburcu Şeyhi” adı bu köy nispetine, “Çavdarlı” lakabı ise tarlalarında yetiştirdiği ürüne bağlanır. İlk ilim tahsilini de kendi memleketinin âlimlerinden yapmıştır. Köyün bugünkü karşılığı kaynak metinden doğrulanamadığı için koordinat verilmemiş, konum Kütahya çevresi ölçeğinde bırakılmıştır.İstanbul · TürkiyeİstanbulŞeyh Sinân Karamânî'nin hizmetinde bulunup Abdüllatîf Efendi'nin sohbetlerinden istifade ettikten sonra geldiği şehir. Burada Kütahyalı Merkez Efendi'nin yanında hizmet etti ve ondan irşad izni aldı; ayrıca Kastamonulu Şâban Efendi'nin iltifatlarına mazhar oldu. Kaynak İstanbul'da hangi tekkede kaldığını ve ne kadar süre bulunduğunu belirtmez, bu sebeple şehir ölçeğinde işaretlenmiştir.Kütahya · TürkiyeGırbalcı zâviyesiİstanbul'dan memleketine dönünce kendi yaptırdığı ve ikamet ettiği zâviye. Kaynak burada gece gündüz gelen geçene yemek yedirdiğini, sofranın hiç eksik olmadığını, ömrü boyunca hediye, maaş ve sadaka kabul etmeyip çiftçilikle geçindiğini, ürününden misafirlere, ihtiyaç sahiplerine, hatta hayvan ve kuşlara pay ayırdığını kaydeder. Ambarın hiç boşalmaması menkıbesi de bu zâviyeye bağlanır. Yapının bugünkü durumu ve kesin yeri belirtilmediğinden koordinat verilmemiştir.Kütahya · TürkiyeŞehzade Selim'in yaptırdığı mescidKaynak, Sultan II. Selim'in şehzadeliği sırasında Ahmed Dede'yi ziyaret ettiğini ve zâviyesinin yakınına bir mescid yaptırdığını bildirir. Yapının bugünkü kimliği ikinci bir kaynakla doğrulanmadığı ve konumu yalnız “zâviye yakını” diye tarif edildiği için koordinat üretilmemiştir.Kütahya · TürkiyeKabriKaynak, Ahmed Dede'nin 978/1570-71'de memleketinde vefat ettiğini ve kabrinin orada olduğunu söyler; mezarın yeri bundan daha ayrıntılı tarif edilmez. Bu sebeple defin noktası köy ölçeğinde ve koordinatsız bırakılmıştır.

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

[1]Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 683-688
[2]Kişi dosyasının kaynakları — Kalburcu Şeyhi Ahmed

Ortak kaynak kataloğunu aç →