TARİHİ VE İLİŞKİLERİ

622'de (1225) Halife Zâhir-Biemrillâh tarafından Celâleddin Hârizmşah'a elçi olarak gönderildiği ve bir süre ikamet ettiği şehir.

İlişkili kişi dosyası

Necmeddîn-i Dâye: Rey'den Hârizm'e, Anadolu'dan Bağdat'a uzanan hayatı ve Mirṣâdü'l-ibâd başta olmak üzere eserleriyle Kübrevî düşünceyi Moğol istilası sonrasında geniş bir coğrafyaya taşıdı.

Mekân türü: elçilik
Dönem: XII–XIII. yüzyıl
Bugünkü durum: Kişi kartı araştırmasında doğrulanan tarihî bağlantı
Konum güveni: Yaklaşık tarihî çevre

KAYIT DAYANAĞIKişi kartı kaynak paketi — Necmeddîn-i Dâye

Bağdat dönemi Necmeddîn-i Dâye Anadolu'dan ayrıldıktan sonra Abbâsî hilâfeti çevresinde görev aldı; Tebriz'e elçi olarak gönderildi. Yerel atlas içindeki doğrulanmış şehir merkezi kullanıldı. Coğrafya notu kişi dosyasıyla eşleştirilmiştir; koordinat güveni mekân kaydındaki ayrı alanda değerlendirilmelidir. Bağlantılı kişi kartının temel kaynakları: Mirsâdü'l-ibâd, s. 19-20; Abdurrahman-ı Câmî, Nefehâtü'l-üns, s. 465; TDV İslâm Ansiklopedisi, “Necmeddîn-i Dâye”, c. 32, s. 496-497; Mehmet Okuyan, Necmüddin Dâye ve Tasavvufî Tefsiri, İstanbul 2001; ayrıca 4 kaynak daha. Mekân ilişkisi bu kaynak paketinden hazırlanan kişi biyografisinin coğrafya çıkarımıdır; her ayrıntının tek tek aynı kaynakta geçtiği ileri sürülmez.

BAĞLI ŞAHSİYETNecmeddîn-i DâyeNecmeddîn-i Dâye (573/1177, Rey – 654/1256, Bağdat); Kübrevî şeyhi ve müfessir. Mirsâdü'l-ibâd 'ın müellifidir; kaynak onu “tarikat ve irşad faaliyetiyle değil eserleriyle tanınmış” bir şeyh olarak tarif eder.

AYNI MEKÂNIN DİĞER KİŞİ BAĞLANTILARI

17 mekân kaydı ve 16 kaynak bağlamı bu dosyada birleştirilmiştir.

BU DOSYADA BİRLEŞEN KAYITLAR

TebrizAbdurrahman CâmîHac dönüşünde uğradığı, Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan'ın kalmasını istemesine rağmen ayrıldığı şehir; 18 Şâban 878'de (8 Ocak 1474) Herat'a dönmüştür. İlişkili kişi dosyası Abdurr

TebrizSeyyid Yahyâ-yı ŞirvânîÖmer el-Halvetî'nin Karakoyunlu hâkimiyeti altındayken irşad faaliyetini sürdürdüğü şehir; silsile buradan Ahî Mîrem, Hacı İzzeddin ve Sadreddîn-i Hiyâvî yoluyla Şirvânî'ye ulaşır.

TebrizMevlânâ Celâleddîn-i RûmîŞems-i Tebrîzî'nin memleketi; Şeyh Ebû Bekr-i Selebâf'ın hizmetinde bulunduğu, Konya'ya gelmeden önceki dolaşmalarına başladığı şehir. İlişkili kişi dosyası Mevlânâ Celâleddîn-i Rû

TebrizKaraçı Sa‘dîzâde Mehmed Efendi1007 Rebîülâhirinde, kaza yeniden mevleviyet derecesine çıkarılarak kendisine verilen kadılık. İlişkili kişi dosyası Karaçı Sa‘dîzâde Mehmed Efendi : Karaçı Sa‘dîzâde Mehmed Efendi

TebrizŞeyh Bedreddin-i Simâvnâvî1402-1403 civarında Timur'un otağında İranlı âlimlerle tartışıp takdirini kazandığı şehir; Timur'un kızıyla evlendirip şeyhülislâm yapma teklifi burada yapıldı. İlişkili kişi dosya

TebrizBalım SultanŞah İsmâil'in 1501'de tahta çıktığı ve Anadolu'ya yönelik propagandanın yürütüldüğü merkez; Balım Sultan'ın aynı yıl posta geçirilmesinin sebebi. İlişkili kişi dosyası Balım Sultan

TebrizNecmeddîn-i KübrâKemâleddîn-i Hârizmî'nin rivayetine göre Mesâbîhu's-sünne okumak için gittiği ve meczup derviş Baba Ferec'in kendisini ilimden caydırıp derviş elbisesi giydirdiği şehir. İlişkili k

TebrizÂrifî Fethullah ÇelebiBabası Derviş Mehmed Çelebi'nin İbrâhim Gülşenî'nin kızıyla evlenmiş olabileceği iki yerden biri; kesin kayıt yoktur. Ayrıca babasının elçi olarak gönderildiği Elkas Mirza'nın çevr

TebrizHoca Sâdeddin EfendiBüyük babası İsfahanlı Hâfız Muhammed'in, Çaldıran'dan sonra Yavuz Sultan Selim tarafından İstanbul'a getirildiği şehir — ailenin Osmanlı hizmetine giriş noktası. İlişkili kişi dos

TebrizEvhadüddin-i Kirmânî1195'ten önce Zâhid-i Tebrîzî ile görüştüğü; 1211-1215 arasında Halife Nâsır'ın siyasî göreviyle gönderildiği şehir. İlişkili kişi dosyası Evhadüddin-i Kirmânî : Evhadüddin-i Kirmâ

TebrizUlu Ârif ÇelebiGāzân Han döneminin ilk yıllarında Erzurum üzerinden gittiği ve hanın eşi İltirmiş Hatun'un kendisine intisap ettiği şehir; en az iki defa gitmiştir. İlişkili kişi dosyası Ulu Ârif

TebrizVânî Mehmed EfendiGence ve Karabağ ile birlikte ilim tahsil ettiği doğu merkezlerinden. İlişkili kişi dosyası Vânî Mehmed Efendi : Vânî Mehmed Efendi (ö. 1096/1685), Hoşap'tan Van, Tebriz, Karabağ v

TebrizZeynüddin el-HâfîBir süre Şeyh Kemâl-i Hucendî'ye hizmet ettiği şehir; sonradan Tebriz Sultanı İskender ile Şâhruh arasındaki savaşı önlediği kaydedilir. İlişkili kişi dosyası Zeynüddin el-Hâfî : Z

TebrizNecmeddîn-i Dâye622'de (1225) Halife Zâhir-Biemrillâh tarafından Celâleddin Hârizmşah'a elçi olarak gönderildiği ve bir süre ikamet ettiği şehir. İlişkili kişi dosyası Necmeddîn-i Dâye : Rey'den H

Tebrizİbrâhim GülşenîMolla Hasan'ın evlât edinip medrese öğrenimi gördürdüğü, Uzun Hasan'dan “tarhan” unvanını aldığı ve cezbe hâlini yaşadığı şehir. Şah İsmâil'in 1502'de girmesiyle terketti. İlişkili

TebrizSa‘dî-i ŞîrâzîHac dönüşünde uğrayıp Moğol Hükümdarı Abaka Han ile görüştüğü ve saygı gördüğü şehir. İlişkili kişi dosyası Sa‘dî-i Şîrâzî : Sa‘dî-i Şîrâzî, akıcı nesri, hikmetli hikâyeleri ve gaz