tarikat.orgTARİHİ VE İLİŞKİLERİ
Halifesi Ya'kūb-i Çerhî'nin yetiştirdiği Ubeydullah Ahrâr'ın merkezi; Nakşibendiyye'nin Orta Asya'daki hâkim tarikat hâline gelmesi buradan yürümüştür.
İlişkili kişi dosyası
Bahâeddin Nakşibend: Bahâeddin Nakşibend (718/1318–791/1389), Hâcegân mirasını hafî zikir, sohbet, hizmet ve ‘halvet der encümen’ ilkeleri etrafında yeniden biçimlendiren; Nakşibendiyye’ye adını veren Buharalı sûfîdir.
- Mekân türü
- yayılma merkezi
- Dönem
- XIV. yüzyıl
- Bugünkü durum
- Kişi kartı araştırmasında doğrulanan tarihî bağlantı
- Konum güveni
- Yaklaşık tarihî çevre
Koordinat hassasiyeti: city Bağlantılı kişi kartının temel kaynakları: Câmî, Nefehâtü'l-üns, s. 381; Mevlânâ Şehâbeddin, vr. 40a-b, 49a; TDV İslâm Ansiklopedisi, “Bahâeddin Nakşibend”, c. 4, s. 458-460; Menâkıb-ı Emîr Külâl; Z. V. Togan, Umumî Türk Tarihine Giriş, s. 63; ayrıca 8 kaynak daha. Mekân ilişkisi bu kaynak paketinden hazırlanan kişi biyografisinin coğrafya çıkarımıdır; her ayrıntının tek tek aynı kaynakta geçtiği ileri sürülmez.
AYNI MEKÂNIN DİĞER KİŞİ BAĞLANTILARI
Bahâeddin Veledgöç durağı — Belh'ten ayrıldıktan sonra 1212'den önce gittiği ve kuşatma sırasında oğlu Mevlânâ ile birlikte bulunduğu şehir; Hârizmşah'ın eline geçince muhtemelen Belh'e döndü. İlŞahsiyet dosyasına git →Abdullah-ı İlâhîintisap yeri — Ubeydullah Ahrâr'a intisap edip seyrüsülûkünü tamamladığı ve icâzet aldığı şehir; mürşidi görev alanı olarak burada Anadolu'yu gösterdi. İlişkili kişi dosyası AbdullŞahsiyet dosyasına git →Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmîyolculuk durağı — Fîhi mâ fîh 'ten, Hârizmşah'ın kuşatması sırasında burada bulundukları anlaşılır — yolculuğun ilk yönünü gösteren kayıt. İlişkili kişi dosyası Mevlânâ Celâleddîn-Şahsiyet dosyasına git →Hoca Ahmed Yesevîtarihî bağ — Timur'un başkenti; Yesi'deki külliyeyi yaptıran gücün merkezi. Kendisini onun neslinden sayanlardan Şeyh Zekeriyyâ da Semerkantlıdır. İlişkili kişi dosyası Hoca Ahmed Şahsiyet dosyasına git →Mecdüddin Bağdâdîtarihî bağlam — Hârizmşah Alâeddin Muhammed'in son yıllarındaki merkezlerinden; Cengiz Han ile yapılan savaşta yenilmesiyle hânedan tarihe karışmıştır. Menkıbe bu sonu şeyhin bedduŞahsiyet dosyasına git →Bahâeddin Nakşibendyayılma merkezi — Halifesi Ya'kūb-i Çerhî'nin yetiştirdiği Ubeydullah Ahrâr'ın merkezi; Nakşibendiyye'nin Orta Asya'daki hâkim tarikat hâline gelmesi buradan yürümüştür. İlişkili kŞahsiyet dosyasına git →Hasan Hüsâmeddin Uşşâkîşeyhinin menşei — Mürşidi Seyyid Ahmed-i Semerkandî'nin nisbesini aldığı şehir; Kübreviyye ve Nûrbahşiyye icâzetleri ondan gelmiştir. İlişkili kişi dosyası Hasan Hüsâmeddin Uşşâkî Şahsiyet dosyasına git →Hâce Abdülhâlik Gucdüvânîintisap yeri (ihtilâflı) — Bazı kaynaklara göre Yûsuf el-Hemedânî ile burada karşılaşıp intisap etmiştir; Buhara rivayetiyle çelişir. İlişkili kişi dosyası Hâce Abdülhâlik GucdüvânŞahsiyet dosyasına git →Seyyid Emîr Külâlreddedilen ziyaret — Timur'un başşehri; torununun oğlunun kaydına göre Emîr Külâl burada Timur'u ziyaret etmeyi reddetmiştir. İlişkili kişi dosyası Seyyid Emîr Külâl : Seyyid Emîr Şahsiyet dosyasına git →Sa‘deddîn-i Kâşgarîintisap yeri — Şeyhi Nizâmeddin Hâmûş'un çoğunlukla yaşadığı ve dolayısıyla ona burada intisap etmiş olması gereken şehir; Buhara ile birlikte Nakşibendîliğin ilk iki merkezidir. İŞahsiyet dosyasına git →Zengi Atahalife kabri — Birinci halifesi Uzun (Usullük) Hasan Ata'ya nisbet edilen bir mezarın bulunduğu şehir. İlişkili kişi dosyası Zengi Ata : Asıl adının Ay Hoca olduğu nakledilen ZengiŞahsiyet dosyasına git →Sultan Veledaile menşei — Annesi Gevher Hatun'un babası Lala Şerefeddin'in memleketi. İlişkili kişi dosyası Sultan Veled : Sultan Veled (1226–1312), Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin oğlu; HüsâmedŞahsiyet dosyasına git →Bâyezîd-i Bistâmîmenkıbe yeri — Etrafına toplananları dağıtmak için Firavun'un sözünü tekrarladığı rivayet edilen şehir. İlişkili kişi dosyası Bâyezîd-i Bistâmî : Ebû Yezîd Tayfûr b. Îsâ b. SürûşânŞahsiyet dosyasına git →Seyyid Ahmed-i Buhâriintisap yeri — Devrin en meşhur mutasavvıfı Ubeydullah Ahrâr'a intisap ettiği ve Abdullah-ı İlâhî ile tanıştığı şehir. İlişkili kişi dosyası Seyyid Ahmed-i Buhârî : Seyyid Ahmed-i Şahsiyet dosyasına git →Muhammed Pârsâhadis meclisi — Uluğ Bey'in çağırmasıyla geldiği ve İbnü'l-Cezerî ile hadis meclisinin kurulduğu başşehir; Mirza Halîl'in onu Buhara'dan uzaklaştırma teşebbüsü de buradan gelmiştirŞahsiyet dosyasına git →
13 mekân kaydı ve 15 kaynak bağlamı bu dosyada birleştirilmiştir.