tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
51 sonuç · “Hafî”
01Anadolu Abdalları Çevresi
Bektaşiyye'nin teşekkülünden önce ve sırasında Hacı Bektâş hafızasına bağlanan gezgin derviş, zâviye ve ocak çevreleri.
Bektaşiyye
Hacı Bektâş-ı Velî'nin tarihî ve menkıbevî hafızası çevresinde Anadolu abdalları, Rumeli gazi-dervişleri ve XVI. yüzyılda Balım Sultan'ın düzenlediği erkânla teşekkül eden; Babagân ve Çelebiler otorite hatları bulunan tasavvuf geleneği.
Kādiriyye-i Nakşibendiyye
Şeyh Ahmed Hatîb Sambasî’nin XIX. yüzyıl Mekke’sinde Kādirî cehrî zikir ile Nakşibendî hafî zikir, râbıta ve murakabe usullerini müşterek bir terbiye düzeninde buluşturduğu; halifeleriyle Nusantara’ya yayılan çoklu nispetli yol.
Rumeli Gazi-Dervişleri Çevresi
Seyyid Ali Sultan, Otman Baba ve Balkan zâviyeleri etrafındaki erken fetih, yerleşme ve velâyet hafızası.
Şerrâbiyye
Dımaşk'ın güneyindeki Buhsa zâviyesi ve yaralı askerlere hazırlanan şurup hafızasıyla anılan erken kol.
Zeyniyye
Zeynüddin el-Hâfî’nin Herat merkezli irşadı çevresinde gelişen, Sühreverdiyye kökenli tasavvuf yolu.
Hâfız Abdullah Kârî Taşkendî
Abdülvahid Sayramî'nin halifesi Abdullah Kârî, Taşkent-Koyluk merkezli sohbetleriyle Fergana, Cizzah ve komşu bölgelerde Hüseyniyye devamını taşıdı.
Hâfız Abdurrahman Tevfîk (Büyük) Efendi
Büyük Tevfîk Efendi, 1865-1898 arasında Üsküdar Rifâî Âsitânesi postunda bulunan; Ziyâ Molla’nın babası ve mürşidi olan Rifâî şeyhidir.
Hâfız Bekir Necmeddin Sıdkî Efendi
Hâfız Bekir Necmeddin Sıdkî Ateşli Efendi (1867-1942), Osman Şems Efendi’nin halifesi, Isparta’da Kâdirîhâne kuran gülyağcı-saatçi ve Aydınoğlu Tekkesi’nin son postnişinidir.
Hâfız İlhâmî Efendi
Hâfız İlhâmî Efendi, Sefîne-i Evliyâ'da Gavsî Efendi'nin halifesi ve Remlî Dergâhı'nın 1924-25 şeyhi olarak kayıtlıdır.
Hâfız İsmâil Hakkı Efendi
Hâfız İsmâil Hakkı Efendi (1852-1913), Zeyrek'te muallimlikten saray imamlığına yükselen; Ya‘kūb Han ve Şâbânî çevresiyle irtibatlı kāri ve sûfîdir.
Hâfız Kāsım Yağcıoğlu (Kāsım Baba)
Hâfız Kāsım Yağcıoğlu (Mart 1934–9 Mart 2025), Alucra ve Boyluca’dan Samsun, Trakya ve İstanbul’a uzanan hayatında hıfz, imamet, Kur’an tedrisi, talebe hizmeti ve sohbeti birleştiren; Haydar Baba’dan gelen Halvetî-Şâbânî irşad hattının son dönem postnişinlerindendir.
Hâfız Muhammed Berhûrdâr Nevşâhî
Hâfız Muhammed Berhûrdâr Nevşâhî, Hâci Muhammed Nevşâh Gencbahş’ın oğlu ve Nevşâhiyye silsilesini aile içinde sürdüren iki isimden biridir.
Hâfız Muhammed Cemâleddin Efendi
Hâfız Muhammed Cemâleddin Efendi (d. 1870), Kasımpaşa tekke çevrelerinde zâkirbaşılık yapan; Kādirî-Eşrefî terbiyesi yanında Rifâî ve Bayramî icâzetleri alan mûsikişinas şeyhtir.
Hâfız Muhammed Cemâleddin er-Rifâî
Kasımpaşa Camii Kebîri imam-hatibi ve meşhur zâkirbaşı Muhammed Cemâleddin, Yeşil Tulumba Âsitânesi'nde postnişinlik yaparak İstanbul musiki ve Balkan hilâfet ağlarını birleştirdi.
Hâfız Muhammed Şâkir Efendi
Hâfız Muhammed Şâkir Efendi (ö. 1879), Rızâeddin Efendi’nin halifesi; Balat Dergâhı postnişini, Sünbül Efendi Âsitânesi sertarîki ve Dâvudpaşa Mahkemesi başkâtibidir.
Hâfız Muhyiddin Şevkî Efendi
eş-Şeyh es-Seyyid Hâfız Muhyiddîn eş-Şevkî Efendi, ulemâdan müftü Mustafa Efendi-zâde’dir. Ailesi, “Tophâne-zâdeler” diye anılırmış; vâlide cihetinden sahîhu’n- nesebdir. Peder cihetinden de, “emîr” olduklarına dâir tomâr vardır ve İzmir’de olan dîger mahdûmlarının yedindedir. Bidâyet zamânlarında, tarîkat aleyhinde bulunurlarmış. Fakat, Teselya Yenişehri’ne müftü ta’yîn olununca, ba'zı rüfekâsı dergâhlara gitmeğe t
Hâfız Tâhir Nevşâhî
Hâfız Tâhir Nevşâhî, Hâci Muhammed Nevşâh Gencbahş’ın halifesi olarak Keşmir’de irşad faaliyeti yürüttüğü kaydedilen sûfîdir.
hafi (IH)
hafi (IH) a. [Ar.] tas. Nakşibendiyye tarikatinde önemli bir aşama olan “letâ'if-i hamse”nin kalp, ruh, sır, hafi, ahfâ olarak sıralanan unsurlarmdan dördüncü vasfa verilen ad. Buradaki “hafî”lik, yani gizlilik veya kapalılık, bir sözdeki özel veya farklı adlandırma ya da anlam yükleme noktasında değerlendirilmiştir. hâfid a- G^âUÛ [Ar.] Sözlük anlamı, “Alçaltmak, indirmek.” olan bu söz, “Dünya ve ahirette inkâr ve isyan eden kimseleri alçaltan, cezalandıran.” anlamında Allah’ın sıfatı olarak ifade edümektedir. Bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de “Vâkı'a suresi” nde kıyamet yerine kullanılmıştır. Allah’ın sıfatı olarak ise Tirmizî’nin “el-Esmâ'ü’l-hüsnâ” ile ilgili rivayetinde geçmektedir.
Hafîz
ve a. [< Ar.hıfz] Sözlük anlamı “Saklamak, korumak, dikkatli ve basiretli olmak, bellemek.” olan bu söz, “Kâinatta her varlığın düzeninin dengeli olması ve bu dengeyi sağlama.” anlamında “esmâ'ü’l-hüsnâ” (Allah'ın güzel isimleri)dan olup Allah’ın sıfatı olarak Kur’ân-ı Kerîm’de pek çok ayette geçmektedir. Bu terim, değişik hadislerde Allah’a, meleklere ve insanlara nisbet edilmiş; Allah’ın doksan dokuz ismini veren tbn Mâce ve Tirmizî rivayetlerinden sadece Tirmizî’nin listesinde yer almıştır.
hürmet-i hafîfe
hürmet-i hafîfe a. Bir veya iki talak üe oluşan haram. hürmet-i musâhere a. Evlüik münasebetiyle oluşan akrabalıktan doğan haramlığı ifade eden terim. İslâm inancına göre, evlilikten doğan akrabalık sebebiyle kendileri ile evlenilmesi yasak olan kimseler iki gruba ayrılmıştır. Birinci grupta kendileriyle ebediyen evlenilmesi yasak olanlar girmektedir. Bunlar, üvey anne, üvey nineler, gelinler, kaym valideler, üvey kızlar, eşin torunları olarak belirlenmiştir. İkinci grupta ise evliliğin geçici olarak yasaklandığı kimseler sayılmaktadır. Bunlar ise teyze, hala, eşlerin kardeşleri, yeğenler olarak gösterilmektedir. Eşler birbirinden ayrılmadıkça veya ölüm hâli olmadıkça bu kimseler ile evlenmek veya nikâh kıymak haram sayılmıştır.
necâset-i hafîfe
“Hafif necaset.” anlamma gelen bu terim, eti yenen ehlî hayvanlarm dışkılan veya idrarları ile kuşlarm n pisliklerini kapsamaktadır
Zikr-i hafî
Ses çıkarmadan, kalp ve iç dikkatle yapılan gizli zikir. Özellikle Nakşibendiyye’de temel usullerden biridir; cehrî zikrin karşısında anılır.
Râmîten (Râmeyten)
Buhara · Özbekistan · Doğduğu ve nisbesini aldığı kasaba; Emîr Külâl'in güreşirken Muhammed Baba Semmâsî'nin dikkatini çektiği köy de burasıdır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Hâce Ali Râmîtenî : Ali Râmîtenî (ö. 721/1321), Mahmûd Encîrfağnevî’nin halifesi; dokumacılık, helâl kazanç, cehrî-hafî zikir dengesi ve kabiliyete göre terbiye anlayışıyla Hâcegân yolunu Râmîten’den Hârizm’e taşıyan şeyhtir.
Kasrıârifân (Bahâeddin köyü)
Buhara · Özbekistan · 718'de (1318) doğduğu ve 1389'da vefat ettiği köy; önceki adı Kasrıhindûvân'dır. Mezarının etrafında geniş bir külliye oluşmuş, köy Buharalıların telaffuzuyla Baveddin adını almıştır. İlişkili kişi dosyası Bahâeddin Nakşibend : Bahâeddin Nakşibend (718/1318–791/1389), Hâcegân mirasını hafî zikir, sohbet, hizmet ve ‘halvet der encümen’ ilkeleri etrafında yeniden biçimlendiren; Nakşibendiyye’ye adını veren Buharalı sûfîdir.
Medine-i Münevvere
Medine · Suudi Arabistan · Sefîne'ye göre hac yolculuğunda iki ay halvete girdiği yer. İlişkili kişi dosyası Neccâr-zâde Mustafa Rıza Efendi : Neccâr-zâde Mustafa Rıza Efendi (1679-1746), Celvetiyye'de Mustafa Fenâyî'nin; Nakşibendiyye-Müceddidiyye'de Arap-zâde Muhammed İlmî'nin terbiyesinden geçti. Beşiktaş Mevlevîhânesi şeyhi Mehmed Memiş Efendi'den Mesnevî icazeti aldı; tekkesinde hafî Hatm-i Hâcegân ile Celvetî cehrî zikrini ve Mesnevî derslerini birlikte sürdürdü.
Buhara
Buhara · Özbekistan · Tahsil için gittiği, İmam Sadreddin'den tefsir okuyup hafî zikir sorusunu sorduğu ve Yûsuf el-Hemedânî'ye intisap ettiği şehir; Ahmed Yesevî'nin ayrılmasından sonra buradaki dervişlerin başına geçmiştir.
Buhara
Buhara · Özbekistan · Mezarları dolaşırken Gucdüvânî'ye kadar uzanan silsileyi mâna âleminde müşahede ettiği şehir. Buharalılar onu “Hâce-i belâ-gerdân” diye anmış ve şehrin mânevî koruyucusu saymışlardır. İlişkili kişi dosyası Bahâeddin Nakşibend : Bahâeddin Nakşibend (718/1318–791/1389), Hâcegân mirasını hafî zikir, sohbet, hizmet ve ‘halvet der encümen’ ilkeleri etrafında yeniden biçimlendiren; Nakşibendiyye’ye adını veren Buharalı sûfîdir.
Hârizm
Ürgenç · Özbekistan · Yeseviyye maddesine göre Seyyid Ata'nın yaşadığı ve Ali Râmîtenî ile görüştüğü bölge; irşadının bir kısmının bu havalide geçtiği kabul edilir. Konum bölge merkezine göre yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Hâce Ali Râmîtenî : Ali Râmîtenî (ö. 721/1321), Mahmûd Encîrfağnevî’nin halifesi; dokumacılık, helâl kazanç, cehrî-hafî zikir dengesi ve kabiliyete göre terbiye anlayışıyla Hâcegân yolunu Râmîten’den Hârizm’e taşıyan şeyhtir.
Hârizm
Hârizm · Attâr'ın şeyhinin emriyle seyahat ettiği ve Nakşibendiyye'nin onun vasıtasıyla ulaştığı yer. Attâr'ın ailesi de Hârizm'den Buhara'ya göç etmiş bir tüccar ailesidir. İlişkili kişi dosyası Hâce Alâeddin Attâr : Alâeddin Attâr (ö. 802/1400), Bahâeddin Nakşibend’in damadı ve doğrudan halifesi; hafî zikir, murakabe ve sohbet terbiyesini ilk Nakşibendî kuşağa taşıyan Buharalı şeyhtir.
Gucdüvân
Gijduvan · Özbekistan · Rüyada ruhaniyetine intisap ettiği ve Hâcegân silsilesinin ilk halkası sayılan Abdülhâlik-ı Gucdüvânî'nin (ö. 617/1220) şehri. İlişkili kişi dosyası Bahâeddin Nakşibend : Bahâeddin Nakşibend (718/1318–791/1389), Hâcegân mirasını hafî zikir, sohbet, hizmet ve ‘halvet der encümen’ ilkeleri etrafında yeniden biçimlendiren; Nakşibendiyye’ye adını veren Buharalı sûfîdir.
Buhara
Buhara · Özbekistan · Râmîten'in bağlı olduğu şehir; Hâcegân yolunun merkezi. İlişkili kişi dosyası Hâce Ali Râmîtenî : Ali Râmîtenî (ö. 721/1321), Mahmûd Encîrfağnevî’nin halifesi; dokumacılık, helâl kazanç, cehrî-hafî zikir dengesi ve kabiliyete göre terbiye anlayışıyla Hâcegân yolunu Râmîten’den Hârizm’e taşıyan şeyhtir.
Malatya
Malatya · Türkiye · Babası Abdülcemîl İmam'ın memleketi; sultanın kızıyla evlenip sonradan ayrılmak zorunda kalarak Buhara'ya göçmüştür. Rivayet Risâle-i Sâhibiyye'ye dayanır. İlişkili kişi dosyası Hâce Abdülhâlik Gucdüvânî : Abdülhâlik Gucdüvânî, Yûsuf el-Hemedânî’nin halifesi; hafî zikir, sekiz Hâcegân ilkesi, ilim ve toplum içinde mânevî dikkat anlayışıyla Nakşibendiyye öncesi usulün kurucu şahsiyetidir.
Sûhârî
Buhara çevresi · Özbekistan · Emîr Külâl'in doğduğu köy; yapılan bir camiye tuğla taşırken Bahâeddin'i çağırıp sülûkünü tamamladığını bildirdiği yer. İlişkili kişi dosyası Bahâeddin Nakşibend : Bahâeddin Nakşibend (718/1318–791/1389), Hâcegân mirasını hafî zikir, sohbet, hizmet ve ‘halvet der encümen’ ilkeleri etrafında yeniden biçimlendiren; Nakşibendiyye’ye adını veren Buharalı sûfîdir.
Semerkant
Semerkant · Özbekistan · Bazı kaynaklara göre Yûsuf el-Hemedânî ile burada karşılaşıp intisap etmiştir; Buhara rivayetiyle çelişir. İlişkili kişi dosyası Hâce Abdülhâlik Gucdüvânî : Abdülhâlik Gucdüvânî, Yûsuf el-Hemedânî’nin halifesi; hafî zikir, sekiz Hâcegân ilkesi, ilim ve toplum içinde mânevî dikkat anlayışıyla Nakşibendiyye öncesi usulün kurucu şahsiyetidir.
Bahâeddin Nakşibend: Hayatı, Yolu ve Kaynakları
Bahâeddin Nakşibend'in hayatını, Hâcegân geleneği içindeki yerini ve öğretisinin ana kavramlarını üç farklı nitelikteki kaynağı birbirine karıştırmadan ele alan kaynaklı giriş.
Nakşibendiyye'yi Okumak: Kaynaklar ve Yöntem
Risâle-i Kudsiyye, Faslü'l-hitâb ve modern Nakşibendiyye araştırmalarının aynı soruya farklı kanıt türleriyle nasıl cevap verdiğini açıklayan yöntem yazısı.
Şâbânî Seyr ü Sülûk Haritası
Tevbe ve kelime-i tevhid telkininden İslâm-iman-ihsan mertebelerine üzerine eserin bütün ilgili bölümlerinden hareketle hazırlanmış özgün editoryal inceleme.
Celvetî Zikir Yolu: Tevhid ve Hû
Kelime-i tevhidin merkezî, esmâ zikrinin tâli konumu. Ecvibe ve karşılaştırmalı makaleden hazırlanmış özgün editoryal inceleme.
Mevlevîlikte Semâ Meşki
Çivili tahta, çark, denge, zikir ve meydana çıkış. Klasik erkân, tarihî veri ve gelenek içi sembolik yorum birbirinden ayrılarak hazırlanmıştır.
Neccâr-zâde: Celvetî Hilâfeti, Müceddidî İrşadı ve Mesnevîhanlık
Üç irfan çevresini tek kurumsal kimliğe indirgemeden okumak. Kaynak makaledeki biyografi, eser ve kavram bölümleri karşılaştırılarak hazırlanmış editoryal dosya.
Yeseviyye: Silsile, Halvet ve Cehrî Zikir
Ana yol, alt kollar, pîrler ve usul arasındaki bağlantıları açıklayan editoryal dosya.
Nakşibendiyye: Hâcegân'dan Hâlidiyye'ye Tarihsel Örgü
Nakşibendiyye'yi yalnız Hâlidiyye'ye indirgemeden Hâcegân, Ahrâriyye, Kâsâniyye, Müceddidiyye, Mazhariyye ve Hâlidiyye safhalarıyla anlatan ana rehber.
Kâsâniyye ve Doğu Türkistan: İshâkıyye ile Âfâkıyye
Ahmed Kâsânî'nin usulünü, İshâkıyye–Âfâkıyye ayrımını ve Doğu Türkistan'da mânevî otoritenin siyasî güce dönüşmesini kaynak katmanlarıyla ele alan dosya.
Etvâr-ı Seb‘a: Yedi Nefis Mertebesi
Nefis, esmâ, seyr, makam ve peygamber kademi eşleştirmelerini tek ve değişmez bir tabloya indirgemeden okuma kılavuzu
Nakşibendiyye’de Eğitim Usulleri
Müceddidiyye öncesi kaynakların gösterdiği Nakşibendî eğitim dilini birbirinden ayrılan uygulama başlıklarıyla açıklayan dosya.
Hâcegân Yolunun Teşekkülü
Hâcegân yolunun tarihî çevresini, erken halkalarını ve Bahâeddin Nakşibend’e ulaşan irşad ağını kaynak karşılaştırmasıyla ele alan geniş dosya.
MAKAMLARIN İZAHI
Avârifü’l-Maârif · 59. bölüm · l-TEVBE MAKAMI Şeyhimiz Ebu’n-Necib es-Sühreverdî, bize, Enes b. Mâlik in (r.a) şunları anlattığını haber verdi: Rasûlullah (s.a.v)’a bir adam gelerek: 435- Ebû Nuaym, Hilye, VIII,
HALLERE DÂİR TASAVVÛFÎ ISTILAHLAR
Avârifü’l-Maârif · 62. bölüm · Şeyh Muhammed b. Abdülbâkî bize, Câbir’den (r.a) rivâyetle, Rasûlullah’ın (a.s) şöyle buyurduğunu haber verdi: “Muhakkak takvâya sarılmak, sana, bildiğinin yanında bilmediğini de ö
Sayfalar 128–133
Muzaffer Ozak Külliyatı · Ben sana şartımı söyledim ve sen de kabul ettin. Zannetme ki ben ilmin başının sabır olduğunu sana şu anda ögretmiş vaziyetteyim. Bilâkis, bunu sana öğretmeye tâ bir sene evvelinde
Sayfalar 344–349
Muzaffer Ozak Külliyatı · neti» lâkabını almışlardı. Diğer imamlar da âbid, zâhid ve âşık kişilerdi. Hepsinin faziletini yazmak için denizler mürekkep, ağaçlar kalem, bütün melekler kâtip olsalar yine bu ze