Ne arıyorsunuz?

Alâviyye-Derkāviyye

Ahmed el-Alâvî’ye nispet edilen modern Derkāvî-Şâzelî kolu.

↗03

Aleviyye-Derkāviyye

Ahmed el-Alevî'nin XX. yüzyıl başında Müstegānim merkezli olarak teşkilâtlandırdığı Şâzelî-Derkāvî irşad kolu.

↗04

Derkāviyye

Mevlây el-Arabî ed-Derkāvî’ye nispet edilen, Mağrib’de genişleyen Şâzelî kolu.

↗05

İdrîsiyye / Ahmediyye

Ahmed b. İdrîs’in Şâzelî-Nâsırî temeller üzerinde Kur’an, sünnet, salavat ve nebevî örnekliği merkeze alarak teşkilatlandırdığı; Senûsiyye, Mîrganiyye ve Reşîdiyye’ye kaynaklık eden irşad yolu.

↗06

İlmiyye

Sefîne’de Cezûlî silsile ailesi içinde kaydedilen tarihî Şâzelî şubesi.

↗07

Meşîşiyye

Abdüsselâm b. Meşîş üzerinden Şâzeliyye'nin teşekkülüne uzanan güçlü Mağrib hattı.

↗08

Meymûniyye / Havâtıriyye

Ali b. Meymûn'un Şâzelî-Medyenî ve Şam-Anadolu bağlantılı irşad çevresi.

↗09

Semmâniyye

Halvetiyye-Bekriyye ana silsilesine bağlı; Kādirî, Şâzelî ve Nakşibendî icazetlerini de birleştiren çoklu nispetli yol.

↗10

Şerrâbiyye

Dımaşk'ın güneyindeki Buhsa zâviyesi ve yaralı askerlere hazırlanan şurup hafızasıyla anılan erken kol.

↗11

Vefâiyye

Ali b. Vefâ ve ailesi çevresinde Mısır’da gelişen Şâzelî kolu.

↗12

Abdülkerîmzâde Mehmed Efendi

Abdülkerîmzâde Mehmed Efendi (ö. 1568), Ebüssuûd ve Kemalpaşazâde çevresinde yetişen; müderrislik, kadılık ve Anadolu kazaskerliği yapan, tefsirden nahve uzanan eserler ve Arapça Kasîde-i Mîmiyye kaleme alan Osmanlı âlimidir.

↗13

Abdüsselâm b. Meşîş el-Hasenî

Abdüsselâm b. Meşîş el-Hasenî (ö. 625/1228 [?]), Benî Arûs ve Cebelialem çevresinde yaşayan; Ebü'l-Hasan eş-Şâzelî'yi yetiştiren, Salâtü'l-Meşîşiyye ve Şâzelî kaynaklarında korunan öğütleriyle Mağrib tasavvufunda kalıcı iz bırakan sûfîdir.

↗14

Ahmed b. Ukbe el-Hadramî

Ahmed b. Ukbe el-Hadramî (ö. 1489), Yemen’den Kahire’ye yerleşen, Şâzelî ve Kādirî icâzetlerini taşıyan ve Ahmed Zerrûk’un seyrüsülûkünde derin tesir bırakan şeyhtir.

↗15

Ahmed el-Alevî el-Müstegānimî

Ahmed el-Alevî (1869–1934), Müstegānim'de Muhammed el-Bûzîdî'nin terbiyesinde yetişen; Şâzeliyye-Derkāviyye içindeki Aleviyye kolunu Kuzey Afrika, Ortadoğu ve Avrupa'ya taşıyan Cezayirli sûfî müelliftir.

↗16

Alâeddin Ali el-Kefevî

Alâeddin Ali el-Kefevî (ö. 970/1562-63), Sünbül Sinan’dan icazet alan; İstanbul’daki Alâeddin Dergâhı ile Kefe Kasımpaşa Zâviyesi’ni birbirine bağlayan Sünbülî-Halvetî şeyhidir.

↗17

Alâeddin Ali el-Manavî

Alâeddin Ali el-Manavî (ö. 974/1566-67), Kemalpaşazâde’den mülâzemet alan; İnegöl, İstanbul, Trabzon ve Manisa medreselerinden Bağdat kadılığına yükselen Osmanlı âlimidir.

↗18

Ali b. Meymûn el-Mağribî

Ali b. Meymûn el-Mağribî (1450–1511), Mağrib’den Hicaz, Suriye, Lübnan ve Bursa’ya uzanan irşad ağıyla Şâzeliyye’nin Anadolu’daki ilk güçlü temaslarından birini kuran; zühd, sünnete bağlılık ve doğrudan terbiye anlayışıyla tanınan sûfî ve âlimdir.

↗19

Burhâneddin İbrâhim ed-Desûkī

Burhâneddin İbrâhim ed-Desûkī (633-676/1235-1277), Kur’an ve Şâfiî fıkhı tahsilinden sonra Rifâiyye, Sühreverdiyye, Şâzeliyye ve Ebû Medyen irşad çevrelerinden nasip alan; Desûk’ta uzun halvet ve irşad hayatı yaşayan, kardeşi Şeyh Mûsâ vasıtasıyla Desûkıyye-Burhâniyye adıyla teşekkül eden yolun pîridir.

↗20

Çağalı Şeyh Hamza Efendi

Çağalı Şeyh Hamza Efendi (1014-1111/1605-1700), Bolu’nun Çağa yöresinden İstanbul’a gelerek medrese tahsili gören, Abdülehad Nûrî’nin yanında Halvetî-Sivâsî terbiyesini tamamlayan; Mehmed Ağa Dârülhadisi, Haseki ve Ayasofya kürsüleri ile Bayram Paşa Zâviyesi’nde hizmet eden muhaddis, vaiz ve şeyhtir.

↗21

Ebû Medyen Şuayb el-Ensârî

Ebû Medyen Şuayb el-Ensârî (ö. 594/1198), Endülüs’ten Fas ve Bicâye’ye uzanan ilim–irşad yolculuğuyla Medyeniyye çevresini kuran; Şâzeliyye, İbnü’l-Arabî ve bütün Mağrib tasavvufu üzerinde kalıcı tesir bırakan sûfîdir.

↗22

Ebü’l-Abbâs Şihâbüddin Ahmed el-Mürsî

Ebü’l-Abbas el-Mürsî (616-685/1219-1287), Mürsiye’den Tunus’a ve İskenderiye’ye uzanan hayatında Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî’nin halefi olan; İbn Atâullah, Bûsîrî ve Yâkūt el-Arşî’yi yetiştiren Şâzelî şeyhidir.

↗23

Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî

Ebü’l-Hasen Nûreddin Ali eş-Şâzelî (593/1197–656/1258), Abdüsselâm b. Meşîş’in terbiyesinde yetişip Tunus ve İskenderiye’de irşad halkaları kuran, Şâzeliyye’nin kurucu pîridir.

↗24

Sözlük

şâz

Hadis biliminde, güvenilir bir ravînin kendisinden daha güvenilir ravîye aykırı olarak rivayet ettiği hadis.

↗25

Sözlük

Şâzeliyye

Şâzeliyye öz. a. [Ar.] İslâmî tarikatlerinden 13. yüzyılda ortaya çıkan ve Eb’ül-Hasan Takiyiyüddin-i Ali bin Abdullahü’ş-Şâzelî (öl. 656 / 1258) ’ye nispet edilen tarikat. Mısır merkezli olarak doğan, oradan Mağrib bölgesine yayılan ve sonradan dünyanın pek çok bölgesinde müritleri bulunan bir konuma dönüşen bu tasavvuf içerikli tarikatın özünde marifet kavramı önemli bir unsur olarak dikkati çekmektedir.

↗26

Balmumcu Tekkesi

İstanbul · Türkiye · İstanbul'da açılan ilk Şâzelî tekkelerinden biri. Şeyh Zâfir, ilk İstanbul gelişinde bu tekkenin bulunduğu Unkapanı civarında üç yıl kadar ikamet etmiş; sonraki yıllarda padişahla kurduğu ilişki sayesinde tekke yeniden inşa edilmiştir.

↗27

Karâfe Mezarlığı

Kahire · Mısır · 13 Cemâziyelevvel 709'da (19 Ekim 1309) Medrese-i Mansûriyye'de vefat ettikten sonra defnedildiği mezarlık; kabri bugün de ziyaret edilmektedir. İlişkili kişi dosyası İbn Atâullah el-İskenderî : Tâcüddîn İbn Atâullah el-İskenderî (ö. 1309), Mâlikî fakihi, vaiz ve Şâzelî şeyhi; amel, ihlâs, tevekkül, fakr ve mârifet öğretisini el-Hikem başta olmak üzere eserleriyle kalıcılaştırdı.

↗28

Mürsî Camii

İskenderiye · Mısır · Adını taşıyan ve İskenderiye'de bulunan cami. İlişkili kişi dosyası Ebü’l-Abbâs Şihâbüddin Ahmed el-Mürsî : Ebü’l-Abbas el-Mürsî (616-685/1219-1287), Mürsiye’den Tunus’a ve İskenderiye’ye uzanan hayatında Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî’nin halefi olan; İbn Atâullah, Bûsîrî ve Yâkūt el-Arşî’yi yetiştiren Şâzelî şeyhidir.

↗29

Karaviyyîn Camii

Fas · Fas · Fas'ta hocaların ders halkalarına devam ettiği başlıca yer; İnâniyye Medresesi ile birlikte tahsil çevresini oluşturdu. Fıkıh ve hadis ilimlerine ilgisi buradaki derslerde başladı; Karaviyyîn'in ileri gelen hocalarından Ebû Abdullah Muhammed b. Kasım el-Kavrî ile samimi ilişkiler kurdu.

↗30

Vurno

Wurno · Nijerya · 25 Receb 1253'te (25 Ekim 1837) vefat edip defnedildiği şehir. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Muhammed Bello : Muhammed Bello (1781–1837), Osman b. Fûdî’nin oğlu; Sokoto Halifeliği’ni 1817–1837 arasında yöneten, eğitim ve kurum ağını geliştiren ve 162 eseri tesbit edilen Kādirî âlim-devlet adamıdır.

↗31

Humeyserâ (Ayzâb)

Kızıldeniz kıyısı · Mısır · Şevval 656'da (Ekim 1258) hac yolunda vefat ettiği mevki; son gecesinde Hizbü'l-bahr'i tavsiye edip Ebü'l-Abbas el-Mürsî'yi halife tayin etmiştir. Konum Ayzâb bölgesine göre yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî : Ebü’l-Hasen Nûreddin Ali eş-Şâzelî (593/1197–656/1258), Abdüsselâm b. Meşîş’in terbiyesinde yetişip Tunus ve İskenderiye’de irşad halkaları kuran, Şâzeliyye’nin kurucu pîridir.

↗32

Markus

Markus · Mısır · Aşağı Mısır'da, 633'te (1235) doğduğu yerleşim. Doğumu için 644 (1246) veya 653 (1255) rivayetleri de vardır. İlişkili kişi dosyası Burhâneddin İbrâhim ed-Desûkī : Burhâneddin İbrâhim ed-Desûkī (633-676/1235-1277), Kur’an ve Şâfiî fıkhı tahsilinden sonra Rifâiyye, Sühreverdiyye, Şâzeliyye ve Ebû Medyen irşad çevrelerinden nasip alan; Desûk’ta uzun halvet ve irşad hayatı yaşayan, kardeşi Şeyh Mûsâ vasıtasıyla Desûkıyye-Burhâniyye adıyla teşekkül eden yolun pîridir.

↗33

Buktût Zâviyesi

Fas · Fas · Şeyhliğini yürüttüğü, Fas şehrinde Bâbü’l-Fütûh içinde bulunan Şâzelî zâviyesi. Ahmed Zerrûk 870’te (1466) burada kendisine intisap etmiş ve bir müddet fukarânın hizmetinde bulunmuştur. Bazı kaynaklarda yapının adı verilmeden yalnızca “Fas’taki Şâzelî Zâviyesi” denir.

↗34

Hasîrîzâde Dergâhı

İstanbul · Türkiye · İstanbul’daki en meşhur Sa‘dî dergâhlarından biri olan bu tekkenin son şeyhidir. 1880’den 1925’e kadar burada şeyhlik yapmış, Mesnevî, şemail, hadis ve dinî ilimleri okutmuş; II. Abdülhamid’in iradesiyle 1887’de yeniden inşa edilen binaların mimarlığını da kendisi üstlenmiştir.

↗35

Cebelialem (Benî Arûs)

Şefşâven · Fas · 622-625 (1225-1228) arasında şehid edilmesinin ardından defnedildiği dağ. Çok sarp bir yerdeki mezarı harem kabul edildiğinden gayri müslimlerin yaklaşmasına izin verilmez. Fas'ın önemli ziyaretgâhlarındandır. Konum yaklaşıktır.

↗36

Gumâre (Sebte yakını)

Ceuta · Fas / İspanya · 593/1197'de doğduğu, öğrenimine başladığı bölge; Sebte (Ceuta) şehri yakınlarındadır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî : Ebü’l-Hasen Nûreddin Ali eş-Şâzelî (593/1197–656/1258), Abdüsselâm b. Meşîş’in terbiyesinde yetişip Tunus ve İskenderiye’de irşad halkaları kuran, Şâzeliyye’nin kurucu pîridir.

↗37

Medresetü's-saffârîn

Fas · Fas · Memleketinde başladığı tahsilini, bugün Karaviyyîn Camii'nin yanında bulunan Medresetü's-saffârîn'de dil ve din ilimleri okuyarak sürdürdü. Sonradan Şâzeliyye'nin önemli temsilcilerinden olacak Ahmed Zerrûk ile muhtemelen burada tanıştı.

↗38

Sefîne-i Evliyâ Cilt 1 Tarikat Haritası

Ana yollar, şubeler ve geç Osmanlı hafızası. Birinci cildin tamamı indekslenerek hazırlanmış editoryal rehber.

↗39

Şâzeliyye’nin teşekkülü: Mağrib’den İskenderiye’ye

Abdüsselâm b. Meşîş, Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî, Mürsî ve İbn Atâullah üzerinden yakın aktarım hattı.

↗40

Şâzelî terbiyesinin beş esası ve çalışma hayatı

Takvâ, sünnet, halka ihtiyaçsızlık, teslimiyet ve Allah’a yöneliş ilkelerinin gündelik hayattaki karşılığı.

↗41

Şâzeliyye’de hizb, evrâd ve Delâilü’l-Hayrât

Hizbü’l-Bahr’dan Cezûlî’nin salavat derlemesine uzanan dua ve zikir metinleri.

↗42

Şâzeliyye’nin kolları: Cezûliyye’den Derkāviyye ve Senûsiyye’ye

Farklı yüzyıl ve coğrafyalarda oluşan şubeleri tek çizgiye indirmeyen karşılaştırmalı kol haritası.

↗43

Şâzeliyye’nin İstanbul’daki izi ve Ertuğrul Tekkesi

Muhammed Zâfir el-Medenî, II. Abdülhamid ve geç Osmanlı İstanbul’undaki sınırlı fakat etkili Şâzelî çevresi.

↗44

Şâzeliyye silsile varyantları nasıl okunmalı?

Sefîne’deki dört farklı diziyi tarihî öğretmen ilişkisi, Ehl-i beyt nispeti ve gelenek hafızası bakımından ayıran okuma notu.

↗45

Tomâr-ı Turuk Nasıl Okunmalı?

Sâdık Vicdânî'nin büyük silsile projesini, Lütfiye Tezer'in karşılaştırmalı tenkidi eşliğinde; güvenilir omurga, tarihî tasnif ve ihtilaflı kol adı katmanlarına ayırır.

↗46

Kādiriyye'nin Afrika ve Güneydoğu Asya Ağları

Küntiyye, Sokoto, Mürîdiyye ve Sambasî terkibi üzerine kişi, eser, mekân ve silsile bağlantılarını birleştiren ayrıntılı dosya.

↗47

Kādiriyye'nin Altı Klasik Şubesi: Nispet, Metin ve Coğrafya

Gāniyye, Yâfiiyye, Garîbiyye, Müştâkıyye ve Enveriyye kayıtlarını temizleyen ana dosya hakkında kişi, eser, mekân ve silsile katmanlarını birleştiren ayrıntılı çalışma.

↗48

Semmâniyye: Halvetî Ana Silsile, Çoklu İcazet

Muhammed es-Semmân'ın çoklu icazetlerini, öğretisini, eserlerini ve Sudan–Güneydoğu Asya yayılımını sınıflandıran dosya.

↗49