tarikat.orgTakvâ, sünnet, halka ihtiyaçsızlık, teslimiyet ve Allah’a yöneliş ilkelerinin gündelik hayattaki karşılığı.
Kaynakların Şâzelî’ye nispet ettiği beş esas; gizli ve açıkta Allah’tan sakınmak, söz ve fiilde sünnete uymak, rahatlık ve sıkıntıda yaratılmışlardan beklentiyi azaltmak, ilâhî iradeye teslim olmak ve her hâlde Allah’a dönmektir.
Dünyayı terk etmek ne demektir?
Şâzelî gelenekte zühd, işi ve geçim vasıtalarını bırakmakla özdeş değildir. Dilencilikten kaçınmak, helâl kazanç ve aile/toplum sorumluluklarını sürdürmek öğütlenir. Terk edilmesi gereken şey eşyanın kendisinden önce kalbin ona bağımlılığıdır.
Halvet ve toplum
Şâzelî’nin kendi döneminde kalıcı zâviye inşa ettirmediği ve ağır kıyafet/merasim ayrımlarını öne çıkarmadığı aktarılır. Bu durum bütün sonraki Şâzelî kollarının kurumsuz kaldığı anlamına gelmez; sonraki yüzyıllarda zâviyeler, türbeler ve bölgesel merkezler oluşmuştur.
Amel ve ihlâs
İbn Atâullah’ın diliyle sebeplere sarılmak kulluk alanıdır; sonucun yalnız sebeplerden geldiğini sanmak ise mânevî bir perdedir. Bu denge Şâzelî öğretisinin çalışma hayatı içindeki tevekkül anlayışını açıklar.