tarikat.org
Ara ⌕TR
Ara
Menü

BİRLEŞTİRİLMİŞ ŞEHİR DOSYASI

Buhara

Buhara · Özbekistan

19 kayıt · 19 şahsiyet bağlantısı · hiçbir içerik silinmeden tek dosyada

TARİHİ VE İLİŞKİLERİ

749/1348'te doğduğu, hankah ve medresesini yönettiği, zengin kütüphanesini kurduğu şehir; 822 Muharreminde (Şubat 1419) son hac yolculuğuna buradan çıkmıştır.

İlişkili kişi dosyası

Muhammed Pârsâ: Bahâeddin Nakşibend'in halifesi Muhammed Pârsâ, şeyhinin sohbetlerini ve erken Nakşibendî kavram dünyasını yazıya taşıyan âlim-sûfîdir.

Mekân türü
doğum yeri ve irşad merkezi
Dönem
XIV–XV. yüzyıl
Bugünkü durum
Kişi kartı araştırmasında doğrulanan tarihî bağlantı
Konum güveni
Yaklaşık tarihî çevre
KAYIT DAYANAĞIKişi kartı kaynak paketi — Muhammed Pârsâ

Eserleri ve ilmî mirası · 3 Muhammed Pârsâ, 822 Muharreminde (Şubat 1419) ikinci defa hacca gitmek üzere Buhara’dan yola çıktı. Yerel atlas içindeki doğrulanmış şehir merkezi kullanıldı. Coğrafya notu kişi dosyasıyla eşleştirilmiştir; koordinat güveni mekân kaydındaki ayrı alanda değerlendirilmelidir. Bağlantılı kişi kartının temel kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Muhammed Pârsâ”, c. 30, s. 560-562; Fahreddin Safî, Reşehât, I, 108-109; Muhammed Fazlullah, Umdetü'l-makāmât, s. 75; Dodkhudoeva, sy. 5-6 (1998), s. 128. Mekân ilişkisi bu kaynak paketinden hazırlanan kişi biyografisinin coğrafya çıkarımıdır; her ayrıntının tek tek aynı kaynakta geçtiği ileri sürülmez.

BAĞLI YOLNakşibendiyyeBAĞLI ŞAHSİYETMuhammed PârsâHâce Muhammed Pârsâ (749/1348, Buhara – 24 Zilhicce 822 / 11 Ocak 1420, Medine); Bahâeddin Nakşibend'in halifesi, hadis âlimi ve müellif. Nakşibendiyye'yi taşra tecrübesinden şehirli bir tarikata dönüştüren eserleri onundur; Medine'de vefat edip oraya defnedilmiştir.

AYNI MEKÂNIN DİĞER KİŞİ BAĞLANTILARI

Mevlânâ Ya‘kūb-i Çerhîsehir — Herat ve Kahire'de ilim tahsil eden Çerhî'nin 782 (1380) yılında geldiği ve Bahâeddin NakşibŞahsiyet dosyasına git →Bahâeddin Nakşibendirşad merkezi — Mezarları dolaşırken Gucdüvânî'ye kadar uzanan silsileyi mâna âleminde müşahede ettiŞahsiyet dosyasına git →Emîr Sultandoğum yeri — 770 (1368-69) civarında doğduğu şehir; babası Emîr Külâl diye tanınan Seyyid Ali buranıŞahsiyet dosyasına git →Seyyid Ahmed-i Buhâridoğum yeri — 849/1445 civarında doğduğu ve ilk tahsilini tamamladığı şehir; Nakşibendiyye'nin ana yuŞahsiyet dosyasına git →Sûfî Muhammed Dânişmendrakip yolun merkezi — Yeseviyye'yi XVI. yüzyılda kendi içinde eriten Nakşibendiyye'nin merkezi; iki Şahsiyet dosyasına git →Hoca Ahmed Yesevîintisap ve irşad merkezi — Yûsuf el-Hemedânî'ye intisap ettiği ve 1160'ta irşad postuna oturduğu şehŞahsiyet dosyasına git →İzzî Süleyman Efendieser konusu — Türkçeye çevirdiği Enîsü't-tâlibîn 'in konusu olan Bahâeddin Nakşibend'in şehri; müellŞahsiyet dosyasına git →Muhammed Ma‘sûm Sirhindîhalife merkezi — Halifesi Habîbullah Buhârî'nin Orta Asya'da irşadı sürdürdüğü merkez; NakşibendîliğŞahsiyet dosyasına git →Seyyid Emîr Külâlbölge merkezi — Hayatının geçtiği köylerin bağlı olduğu şehir; Hâcegân yolunun merkezi. Bahâeddin NaŞahsiyet dosyasına git →Hasan Hüsâmeddin Uşşâkîdoğum yeri — Doğduğu ve Seyyid Ahmed-i Semerkandî'den feyz aldığı şehir; babası burada tüccardı. İliŞahsiyet dosyasına git →Hâce Alâeddin Attârsehir — Attâr'ın babasının vefatından sonra medresede zâhidâne hayat sürdüğü, Bahâeddin Nakşibend'e Şahsiyet dosyasına git →Muhammed Pârsâdoğum yeri ve irşad merkezi — 749/1348'te doğduğu, hankah ve medresesini yönettiği, zengin kütüphaneŞahsiyet dosyasına git →Muhammed Baba Semâsîbölge merkezi — Bütün bu köylerin bağlı olduğu şehir; Hâcegân yolunun merkezi. İlişkili kişi dosyasıŞahsiyet dosyasına git →Nizâmeddin Evliyâaile menşei — Ailesinin, Moğol istilâsı sırasında Hindistan'a göç etmeden önceki yurdu; seyyid bir aŞahsiyet dosyasına git →Ubeydullah Ahrârvakıf mülkleri — Semerkant, Taşkent ve Karşı ile birlikte dükkân, bahçe, köy, mezraa ve sulama kanalŞahsiyet dosyasına git →Zengi Atahalife kolu — Seyyid Ata'nın yerine geçen oğlu Abdullah Zerbahş'ın göç ettiği şehir. İlişkili kişi dŞahsiyet dosyasına git →Hâce Ali Râmîtenîbölge merkezi — Râmîten'in bağlı olduğu şehir; Hâcegân yolunun merkezi. İlişkili kişi dosyası Hâce AŞahsiyet dosyasına git →Sa‘deddîn-i Kâşgarîtarikat merkezi — Nakşibendîliğin ana yurdu; Herat'ın üçüncü merkez hâline gelmesi Kâşgarî'nin eseriŞahsiyet dosyasına git →Hâce Abdülhâlik Gucdüvânîtahsil ve intisap — Tahsil için gittiği, İmam Sadreddin'den tefsir okuyup hafî zikir sorusunu sorduğŞahsiyet dosyasına git →
19 mekân kaydı ve 19 kaynak bağlamı bu dosyada birleştirilmiştir.

BU DOSYADA BİRLEŞEN KAYITLAR

BuharaMevlânâ Ya‘kūb-i ÇerhîHerat ve Kahire'de ilim tahsil eden Çerhî'nin 782 (1380) yılında geldiği ve Bahâeddin Nakşibend'in burada kaldığı son yıllarda ona intisap ettiği şehir. İlişkili kişi dosyası Mevlâ
BuharaBahâeddin NakşibendMezarları dolaşırken Gucdüvânî'ye kadar uzanan silsileyi mâna âleminde müşahede ettiği şehir. Buharalılar onu “Hâce-i belâ-gerdân” diye anmış ve şehrin mânevî koruyucusu saymışlard
BuharaEmîr Sultan770 (1368-69) civarında doğduğu şehir; babası Emîr Külâl diye tanınan Seyyid Ali buranın tanınmış mutasavvıflarındandı. İlişkili kişi dosyası Emîr Sultan : Emîr Sultan (ö. 833/1429
BuharaSeyyid Ahmed-i Buhâri849/1445 civarında doğduğu ve ilk tahsilini tamamladığı şehir; Nakşibendiyye'nin ana yurdudur ve dedesi Mahmûd-ı Fağnevî de bu silsilenin büyüklerindendir. İlişkili kişi dosyası Se
BuharaSûfî Muhammed DânişmendYeseviyye'yi XVI. yüzyılda kendi içinde eriten Nakşibendiyye'nin merkezi; iki yolun ilişkisi büyük ölçüde bu şehir üzerinden yürümüştür. İlişkili kişi dosyası Sûfî Muhammed Dânişme
BuharaHoca Ahmed YesevîYûsuf el-Hemedânî'ye intisap ettiği ve 1160'ta irşad postuna oturduğu şehir; postu Abdülhâlik-ı Gucdüvânî'ye burada bırakmıştır. İlişkili kişi dosyası Hoca Ahmed Yesevî : Hoca Ahme
Buharaİzzî Süleyman EfendiTürkçeye çevirdiği Enîsü't-tâlibîn 'in konusu olan Bahâeddin Nakşibend'in şehri; müellifi Salâh b. Mübârek el-Buhârî de buralıdır. İlişkili kişi dosyası İzzî Süleyman Efendi : İzzî
BuharaMuhammed Ma‘sûm SirhindîHalifesi Habîbullah Buhârî'nin Orta Asya'da irşadı sürdürdüğü merkez; Nakşibendîliğin ana yurdudur. İlişkili kişi dosyası Muhammed Ma‘sûm : Muhammed Ma‘sûm Sirhindî, İmâm-ı Rabbânî
BuharaSeyyid Emîr KülâlHayatının geçtiği köylerin bağlı olduğu şehir; Hâcegân yolunun merkezi. Bahâeddin Nakşibend'in Kasr-ı Ârifân'ı da buradadır. İlişkili kişi dosyası Seyyid Emîr Külâl : Seyyid Emîr K
BuharaHasan Hüsâmeddin UşşâkîDoğduğu ve Seyyid Ahmed-i Semerkandî'den feyz aldığı şehir; babası burada tüccardı. İlişkili kişi dosyası Hasan Hüsâmeddin Uşşâkî : Hasan Hüsâmeddin Uşşâkî (yaklaşık 1475–1001/1592
BuharaHâce Alâeddin AttârAttâr'ın babasının vefatından sonra medresede zâhidâne hayat sürdüğü, Bahâeddin Nakşibend'e intisap ettiği ve şeyhinin 791 (1389) yılındaki vefatından sonra on yıl irşad faaliyetin
BuharaMuhammed Pârsâ749/1348'te doğduğu, hankah ve medresesini yönettiği, zengin kütüphanesini kurduğu şehir; 822 Muharreminde (Şubat 1419) son hac yolculuğuna buradan çıkmıştır. İlişkili kişi dosyası
BuharaMuhammed Baba SemâsîBütün bu köylerin bağlı olduğu şehir; Hâcegân yolunun merkezi. İlişkili kişi dosyası Muhammed Baba Semâsî : Muhammed Baba Semâsî (ö. 755/1354), Semâs köyünde yetişen, Ali Râmîtenî’
BuharaNizâmeddin EvliyâAilesinin, Moğol istilâsı sırasında Hindistan'a göç etmeden önceki yurdu; seyyid bir ailedir. İlişkili kişi dosyası Nizâmeddin Evliyâ : Nizâmeddin Evliyâ (1238-1325), Baba Ferîd'in
BuharaUbeydullah AhrârSemerkant, Taşkent ve Karşı ile birlikte dükkân, bahçe, köy, mezraa ve sulama kanalı satın alıp bir kısmını vakfettiği şehirlerden. İlişkili kişi dosyası Ubeydullah Ahrâr : Ya‘kūb-
BuharaZengi AtaSeyyid Ata'nın yerine geçen oğlu Abdullah Zerbahş'ın göç ettiği şehir. İlişkili kişi dosyası Zengi Ata : Asıl adının Ay Hoca olduğu nakledilen Zengi Ata, Hakîm Ata'nın halifesi; Ta
BuharaHâce Ali RâmîtenîRâmîten'in bağlı olduğu şehir; Hâcegân yolunun merkezi. İlişkili kişi dosyası Hâce Ali Râmîtenî : Ali Râmîtenî (ö. 721/1321), Mahmûd Encîrfağnevî’nin halifesi; dokumacılık, helâl k
BuharaSa‘deddîn-i KâşgarîNakşibendîliğin ana yurdu; Herat'ın üçüncü merkez hâline gelmesi Kâşgarî'nin eseridir. İlişkili kişi dosyası Sa‘deddîn-i Kâşgarî : Nizâmeddin Hâmûş'un halifesi Sa‘deddîn-i Kâşgarî,
BuharaHâce Abdülhâlik GucdüvânîTahsil için gittiği, İmam Sadreddin'den tefsir okuyup hafî zikir sorusunu sorduğu ve Yûsuf el-Hemedânî'ye intisap ettiği şehir; Ahmed Yesevî'nin ayrılmasından sonra buradaki derviş