tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
39 sonuç · “Şâzeliyye”
01Şâzeliyye
Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî’nin Kuzey Afrika’da şekillendirdiği; çalışma hayatı içinde zikir, sünnete bağlılık, tevekkül ve hizb geleneğini öne çıkaran tasavvuf yolu.
Meşîşiyye
Abdüsselâm b. Meşîş üzerinden Şâzeliyye'nin teşekkülüne uzanan güçlü Mağrib hattı.
Ahmed el-Alevî el-Müstegānimî
Ahmed el-Alevî (1869–1934), Müstegānim'de Muhammed el-Bûzîdî'nin terbiyesinde yetişen; Şâzeliyye-Derkāviyye içindeki Aleviyye kolunu Kuzey Afrika, Ortadoğu ve Avrupa'ya taşıyan Cezayirli sûfî müelliftir.
Ali b. Meymûn el-Mağribî
Ali b. Meymûn el-Mağribî (1450–1511), Mağrib’den Hicaz, Suriye, Lübnan ve Bursa’ya uzanan irşad ağıyla Şâzeliyye’nin Anadolu’daki ilk güçlü temaslarından birini kuran; zühd, sünnete bağlılık ve doğrudan terbiye anlayışıyla tanınan sûfî ve âlimdir.
Burhâneddin İbrâhim ed-Desûkī
Burhâneddin İbrâhim ed-Desûkī (633-676/1235-1277), Kur’an ve Şâfiî fıkhı tahsilinden sonra Rifâiyye, Sühreverdiyye, Şâzeliyye ve Ebû Medyen irşad çevrelerinden nasip alan; Desûk’ta uzun halvet ve irşad hayatı yaşayan, kardeşi Şeyh Mûsâ vasıtasıyla Desûkıyye-Burhâniyye adıyla teşekkül eden yolun pîridir.
Ebû Medyen Şuayb el-Ensârî
Ebû Medyen Şuayb el-Ensârî (ö. 594/1198), Endülüs’ten Fas ve Bicâye’ye uzanan ilim–irşad yolculuğuyla Medyeniyye çevresini kuran; Şâzeliyye, İbnü’l-Arabî ve bütün Mağrib tasavvufu üzerinde kalıcı tesir bırakan sûfîdir.
Ebü’l-Abbâs Şihâbüddin Ahmed el-Mürsî
Ebü’l-Abbas el-Mürsî (616-685/1219-1287), Mürsiye’den Tunus’a ve İskenderiye’ye uzanan hayatında Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî’nin halefi olan; İbn Atâullah, Bûsîrî ve Yâkūt el-Arşî’yi yetiştiren Şâzelî şeyhidir.
Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî
Ebü’l-Hasen Nûreddin Ali eş-Şâzelî (593/1197–656/1258), Abdüsselâm b. Meşîş’in terbiyesinde yetişip Tunus ve İskenderiye’de irşad halkaları kuran, Şâzeliyye’nin kurucu pîridir.
İbn Atâullah el-İskenderî
İbn Atâullah el-İskenderî (İskenderiye – 13 Cemâziyelevvel 709 / 19 Ekim 1309, Kahire); el-Hikemü'l-Atâiyye 'nin müellifi. Şâzeliyye'nin, Ebü'l-Hasan eş-Şâzelî ve Ebü'l-Abbas el-Mürsî'den sonra üçüncü büyük şahsiyetidir.
Muhammed b. Îsâ el-Meknesî el-Mağribî
Muhammed b. Îsâ el-Meknesî (ö. 1524), Fas’ın Meknes şehrinde faaliyet gösteren ve Cezûliyye içinden gelişen Îseviyye koluna adını veren Şâzelî şeyhidir.
Muhammed b. Nâsır ed-Der‘î
Muhammed b. Nâsır ed-Der‘î (1603-1674), Fas’ın Der‘a vadisindeki Tamgrût’u eğitim, irşad, kitap ve hac yolculuğu merkezi haline getiren Nâsıriyye pîridir.
Muhammed b. Süleyman el-Cezûlî
Muhammed b. Süleyman el-Cezûlî (ö. 870/1465), Şâzeliyye’nin Cezûliyye kolunu kuran Kuzey Afrikalı sûfî ve Delâilü’l-hayrât’ın müellifidir.
Muhammed Hasan b. Hamza Zâfir el-Medenî
Muhammed Hasan b. Hamza Zâfir el-Medenî (ö. 1847), Medine eşrafından bir aileye mensup olup Mağrib’de Mevlây el-Arabî ed-Derkāvî’ye bağlanan ve Trablusgarp merkezli Medeniyye kolunu kuran Şâzelî şeyhidir.
Muhammed Vefâ el-Mağribî eş-Şâzelî
Muhammed Vefâ el-Mağribî (ö. 1364), İskenderiye, İhmîm ve Kahire çevresinde irşad eden; eserleri, şiirleri ve ailesiyle devam eden Vefâiyye koluna adını veren Şâzelî şeyhidir.
Şâzeliyye
Şâzeliyye öz. a. [Ar.] İslâmî tarikatlerinden 13. yüzyılda ortaya çıkan ve Eb’ül-Hasan Takiyiyüddin-i Ali bin Abdullahü’ş-Şâzelî (öl. 656 / 1258) ’ye nispet edilen tarikat. Mısır merkezli olarak doğan, oradan Mağrib bölgesine yayılan ve sonradan dünyanın pek çok bölgesinde müritleri bulunan bir konuma dönüşen bu tasavvuf içerikli tarikatın özünde marifet kavramı önemli bir unsur olarak dikkati çekmektedir.
Markus
Markus · Mısır · Aşağı Mısır'da, 633'te (1235) doğduğu yerleşim. Doğumu için 644 (1246) veya 653 (1255) rivayetleri de vardır. İlişkili kişi dosyası Burhâneddin İbrâhim ed-Desûkī : Burhâneddin İbrâhim ed-Desûkī (633-676/1235-1277), Kur’an ve Şâfiî fıkhı tahsilinden sonra Rifâiyye, Sühreverdiyye, Şâzeliyye ve Ebû Medyen irşad çevrelerinden nasip alan; Desûk’ta uzun halvet ve irşad hayatı yaşayan, kardeşi Şeyh Mûsâ vasıtasıyla Desûkıyye-Burhâniyye adıyla teşekkül eden yolun pîridir.
Hasîrîzâde Dergâhı
İstanbul · Türkiye · İstanbul’daki en meşhur Sa‘dî dergâhlarından biri olan bu tekkenin son şeyhidir. 1880’den 1925’e kadar burada şeyhlik yapmış, Mesnevî, şemail, hadis ve dinî ilimleri okutmuş; II. Abdülhamid’in iradesiyle 1887’de yeniden inşa edilen binaların mimarlığını da kendisi üstlenmiştir.
Karaviyyîn Camii
Fas · Fas · Fas'ta hocaların ders halkalarına devam ettiği başlıca yer; İnâniyye Medresesi ile birlikte tahsil çevresini oluşturdu. Fıkıh ve hadis ilimlerine ilgisi buradaki derslerde başladı; Karaviyyîn'in ileri gelen hocalarından Ebû Abdullah Muhammed b. Kasım el-Kavrî ile samimi ilişkiler kurdu.
Humeyserâ (Ayzâb)
Kızıldeniz kıyısı · Mısır · Şevval 656'da (Ekim 1258) hac yolunda vefat ettiği mevki; son gecesinde Hizbü'l-bahr'i tavsiye edip Ebü'l-Abbas el-Mürsî'yi halife tayin etmiştir. Konum Ayzâb bölgesine göre yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî : Ebü’l-Hasen Nûreddin Ali eş-Şâzelî (593/1197–656/1258), Abdüsselâm b. Meşîş’in terbiyesinde yetişip Tunus ve İskenderiye’de irşad halkaları kuran, Şâzeliyye’nin kurucu pîridir.
Hasîrîzâde Dergâhı ile Mahmud Ağa Camii arasındaki hazîre
İstanbul · Türkiye · 3 Ocak 1927 Pazartesi günü vefat ettiğinde, tekkesiyle Mahmud Ağa Camii arasındaki hazîreye defnedilmiştir. İlişkili kişi dosyası Hasîrîzâde Muhammed Elîf Efendi : Hasîrîzâde Muhammed Elîf Efendi (1850–1927), Sütlüce Sa‘dî Dergâhı’nın şeyhi; Mesnevî ve Şemâil dersleri, çoklu icazetleri, Meclis-i Meşâyih reisliği ve eserleriyle son dönem İstanbul tasavvuf hayatının güçlü âlimlerinden biridir.
Fas Şâzelî Zâviyesi
Fas · Fas · 870'te (1466) şeyhi Ebû Abdullah Muhammed b. Abdullah ez-Zeytûnî'ye intisap ettiği zâviye. Tasavvuf yolundaki ilk bağlanması burada gerçekleşmiştir. İlişkili kişi dosyası Şihâbüddîn Ahmed Zerrûk el-Fâsî : Şihâbüddîn Ahmed Zerrûk el-Fâsî (1442–1493/94), fıkıh, akaid ve tasavvufu İslâm–iman–ihsan bütünlüğü içinde ele alan; Kavâidü’t-tasavvuf ve Hikem şerhleriyle etkili olan Zerrûkıyye pîridir.
Medresetü's-saffârîn
Fas · Fas · Memleketinde başladığı tahsilini, bugün Karaviyyîn Camii'nin yanında bulunan Medresetü's-saffârîn'de dil ve din ilimleri okuyarak sürdürdü. Sonradan Şâzeliyye'nin önemli temsilcilerinden olacak Ahmed Zerrûk ile muhtemelen burada tanıştı.
Gumâre (Sebte yakını)
Ceuta · Fas / İspanya · 593/1197'de doğduğu, öğrenimine başladığı bölge; Sebte (Ceuta) şehri yakınlarındadır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî : Ebü’l-Hasen Nûreddin Ali eş-Şâzelî (593/1197–656/1258), Abdüsselâm b. Meşîş’in terbiyesinde yetişip Tunus ve İskenderiye’de irşad halkaları kuran, Şâzeliyye’nin kurucu pîridir.
Desûk
Desûk · Mısır · Ömrünün çoğunu geçirdiği kasaba (Düsûk, Disûk); Desûkî nisbesi buradan gelir. Öğrenimine de burada başlamıştır. İlişkili kişi dosyası Burhâneddin İbrâhim ed-Desûkī : Burhâneddin İbrâhim ed-Desûkī (633-676/1235-1277), Kur’an ve Şâfiî fıkhı tahsilinden sonra Rifâiyye, Sühreverdiyye, Şâzeliyye ve Ebû Medyen irşad çevrelerinden nasip alan; Desûk’ta uzun halvet ve irşad hayatı yaşayan, kardeşi Şeyh Mûsâ vasıtasıyla Desûkıyye-Burhâniyye adıyla teşekkül eden yolun pîridir.
Rabata
Şefşâven · Fas · Ebü'l-Hasan eş-Şâzelî'nin doğudan dönüp kendisine intisap ettiği mevki; Şâzeliyye'nin başladığı yerdir. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Abdüsselâm b. Meşîş el-Hasenî : Abdüsselâm b. Meşîş el-Hasenî (ö. 625/1228 [?]), Benî Arûs ve Cebelialem çevresinde yaşayan; Ebü'l-Hasan eş-Şâzelî'yi yetiştiren, Salâtü'l-Meşîşiyye ve Şâzelî kaynaklarında korunan öğütleriyle Mağrib tasavvufunda kalıcı iz bırakan sûfîdir.
Benî Amgār Zâviyesi
Azemmûr (Aynülfıtr) · Fas · Fas'a döndükten sonra, bugün Kazablanka yakınlarındaki Azemmûr'da (Aynülfıtr) bulunan Benî Amgār Zâviyesi'nin şeyhi Ebû Abdullah Muhammed eş-Şerîf vasıtasıyla Şâzeliyye tarikatına girdi. İlişkili kişi dosyası Muhammed b. Süleyman el-Cezûlî : Muhammed b. Süleyman el-Cezûlî (ö. 870/1465), Şâzeliyye’nin Cezûliyye kolunu kuran Kuzey Afrikalı sûfî ve Delâilü’l-hayrât’ın müellifidir.
Şâzile (Şâzele)
İfrîkıye · Tunus · Mürşidi Abdüsselâm b. Meşîş'in emriyle yerleşip irşada başladığı belde; tarikatın ve kendisinin adı buradan gelir. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî : Ebü’l-Hasen Nûreddin Ali eş-Şâzelî (593/1197–656/1258), Abdüsselâm b. Meşîş’in terbiyesinde yetişip Tunus ve İskenderiye’de irşad halkaları kuran, Şâzeliyye’nin kurucu pîridir.
Sefîne-i Evliyâ Cilt 1 Tarikat Haritası
Ana yollar, şubeler ve geç Osmanlı hafızası. Birinci cildin tamamı indekslenerek hazırlanmış editoryal rehber.
Şâzeliyye’nin teşekkülü: Mağrib’den İskenderiye’ye
Abdüsselâm b. Meşîş, Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî, Mürsî ve İbn Atâullah üzerinden yakın aktarım hattı.
Şâzeliyye’de hizb, evrâd ve Delâilü’l-Hayrât
Hizbü’l-Bahr’dan Cezûlî’nin salavat derlemesine uzanan dua ve zikir metinleri.
Şâzeliyye’nin kolları: Cezûliyye’den Derkāviyye ve Senûsiyye’ye
Farklı yüzyıl ve coğrafyalarda oluşan şubeleri tek çizgiye indirmeyen karşılaştırmalı kol haritası.
Şâzeliyye’nin İstanbul’daki izi ve Ertuğrul Tekkesi
Muhammed Zâfir el-Medenî, II. Abdülhamid ve geç Osmanlı İstanbul’undaki sınırlı fakat etkili Şâzelî çevresi.
Şâzeliyye silsile varyantları nasıl okunmalı?
Sefîne’deki dört farklı diziyi tarihî öğretmen ilişkisi, Ehl-i beyt nispeti ve gelenek hafızası bakımından ayıran okuma notu.
Tomâr-ı Turuk Nasıl Okunmalı?
Sâdık Vicdânî'nin büyük silsile projesini, Lütfiye Tezer'in karşılaştırmalı tenkidi eşliğinde; güvenilir omurga, tarihî tasnif ve ihtilaflı kol adı katmanlarına ayırır.
Kādiriyye'nin Afrika ve Güneydoğu Asya Ağları
Küntiyye, Sokoto, Mürîdiyye ve Sambasî terkibi üzerine kişi, eser, mekân ve silsile bağlantılarını birleştiren ayrıntılı dosya.
Semmâniyye: Halvetî Ana Silsile, Çoklu İcazet
Muhammed es-Semmân'ın çoklu icazetlerini, öğretisini, eserlerini ve Sudan–Güneydoğu Asya yayılımını sınıflandıran dosya.
Medyeniyye'den Şâzeliyye'ye Mağrib İrşad Hattı
Doğrudan ve dolaylı bağ Ebû Medyen'in halife çevresinden Abdüsselâm b. Meşîş'e, ondan Ebü'l-Hasan eş-Şâzelî'ye uzanan hat, iki yol arasındaki en güçlü tarihî köprüdür. Yeni kurumsal dil Şâzeliyye Medyeniyye'nin yalnız ad değiştirmiş devamı değildir. Medyenî tevhid, tevekkül ve hizmet mirasını Mağrib, Tunus ve Mısır'da
Medyeniyye'nin On Kolu: Teşkilat, Silsile ve Tesir
Adlandırılan kollar Abbâsiyye, Amûdiyye, Ayderûsiyye, Dücâniyye, Haccâciyye, Mehdâviyye, Meşîşiyye, Meymûniyye/Havâtıriyye, Sebtiyye ve Tâziyye klasik ve modern tasniflerde Medyenî nispetle kaydedilir. Aynı tür bağ değiller Bazısı doğrudan halife teşkilatı, bazısı sonraki silsile, teberrük veya çoklu icazet bağıdır. Ay
Senûsiyye'nin Çoklu Silsilesi
Ana yakın hat Muhammed b. Ali es-Senûsî'nin yakın mürşidi Ahmed b. İdrîs'tir; bu bağ İdrîsiyye üzerinden Şâzeliyye'ye ulaşır. Diğer icazetler Kurucu Kādirî, Nâsırî, Şâzelî, Hıdrî, Üveysî ve Nakşibendî aktarım yollarını da kaydetti. Bunlar aynı anda işleyen beş ayrı Senûsî teşkilatı değildir. Tarîkat-ı Muhammediyye Senû