Muhammed b. Îsâ el-Meknesî el-Mağribî

Kimliği ve Meknes çevresi

Muhammed b. Îsâ el-Meknesî el-Mağribî, Kuzey Afrika kaynaklarında İbn Îsâ ve el-Kâmil lakaplarıyla da anılan XVI. yüzyıl sûfîsidir. İrşad merkezi Fas’ın Meknes şehridir. Önceki kayıtta yer alan “el-Muhtâr” biçimi yerine, başvuru kaynaklarında ortaklaşan el-Meknesî nisbesi esas alınmıştır.

Cezûlî-Şâzelî hattı

Îseviyye doğrudan ve bağlantısız bir ana tarikat değildir; Şâzeliyye’nin Cezûliyye kolundan gelişen tâli bir yoldur. Muhammed b. Îsâ’nın irşad çizgisi, Cezûlî sonrası Fas tasavvuf çevresinin salavat, hizip, toplu zikir ve ziyaret uygulamaları içinde şekillendi.

Îseviyye’nin sonraki görünümü

Kol, pîrinin vefatından sonra Meknes merkezli zâviye ve ziyaret ağıyla Kuzey Afrika’da yayıldı. Musiki eşliğindeki toplu zikir ve mahallî merasimler sonraki Îsevî çevrelerinde belirginleşti. Geç dönemlerde kaydedilen olağan dışı beden gösterileri, yolun bütün tarihine veya pîrin özgün öğretisine mal edilmemelidir.

Vefatı

930/1524’te vefat etti. Meknes’teki zâviyesi ve türbesi kolun ana ziyaret merkezi haline geldi. Bu Şâzelî Îseviyye, Kādiriyye içinde Şeyh Îsâ’ya nispet edilen rivayet merkezli Îseviyye ve Bayramî-Tennûrî İbn Îsâ hattıyla karıştırılmaz.