tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
178 sonuç · toplam 178 · “İ‘câb” · 2/8
01Furuhten
3) Satmak, elden çıkarmak. tas. Ulu ve yüce Allah karşısında ve huzurunda yken sâlikin kendi çaba ve tedbirini terk etmesi (115).
Halk bi'-himmet
1. Himmetle yaratma. Arifler himmetleriyle yaratma gücüne sahip olur (İFM; tex 88). Bkz. Himmet. Halk-ı cedit Yeniden Yaratma, Hakk'ın nefesinin mümkün varlıklara her an ve kesintisiz ulaşması sebebiyle bu varlıkların aralıksız varlıklarını…
Hıfz-ı ahd
7, Sözde durma, vaadi yerine getirme. 2. tas. Sâlikin, Allah'ın kulları için belirlediği sınırda durması, hiçbir zaman yasaklanan sahada görülmemesi, daima emredilen hususların yanında olması (kn). Hıfz-ı ahd-i rububiyet ve ubüdiyet r. İlah…
Hicap
(حجا ب) 1, Perde, örtü. 2. tas. Sâlik ile muradı arasına giren engel, âşıkı sevgilisinden ayiran perde (sz 428). Herhangi bir sebeple âşıkı maşuktan uzak tutan mania (11s). Kalbe yerleşen ve hakikatlerin orada tecelli etmesine engel olan su…
Himmet
2. Bir kemal halini veya diger bir şeyi elde etmek için bütün ruhani güçleriyle birlikte kalbin Hakk’a yönelmesi. 2. Halis ve iyi niyet. İsabetli ve sıhhatli karar her şeyden önde gelir, her şey buna bağlıdır (sr 388) 3. Ermiş kişilerin mak…
Hüzün
Üzüntü. Arzu edilen bir şeyin elden kaçması veya arzu edilmeyen bir şeyin başa gelmesi yüzünden insanın tasalanması, 2. tas. Elden kaçana üzülme, elde edilmesi imkânsız olandan ötürü tasalanma (HM II; 328). Mİ Isdırapi ar. (ا ضطر اب) x. Üzü…
Itap
Sitem etmek, azarlamak, kınamak. tas. a Sâlikin nefsini kınaması, kendini eleştirmesi, hesaba çekmesi. b Bazı hallerde bir hikmetten ve sebepten ötürü Hakk'ın kulunu uyarması, ona serzenişte bulunması. Birgün Rabia Hatun'u rahatsız görmüşle…
Kallâşi
95) Keyfince hareket eden, çevrenin tepkisine aldırmadan gönlünce yaşayan, baldırıçıplak, berduş. tas. Harâbâti, içinde bulunduğu halin icabına göre amel eden. Hal sahibi, dünyayla ilgisini kesen. Rind (sr).
Kala belâ
لوا بلى) 5) Hak Teala insanlardan çok evvel onların ruhlarınr yaratmış ve sormuş, “Ben sizin Rabb'iniz değil miyim?” (Elestü bi-Rebbiküm) Onlar da “Evet öyledir,” demişler (kala belâ) (Araf Suresi, 172). Böylece Allah'la kulları arasında bi…
Kavâmi
Köstekler, engeller. tas. Tabiatın, nefsin, hevâ ve hevesin ica- | bına göre insanın hareket etmesine engel olan köstekler. Kavâmi Allah’a doğru | seyreden ve o tarafa yönelen inayet ehline gelen isim imdatlan | ve ilâhî teyitleridir (kn).…
Mürit i ar
:. İrade ve talep eden, ehl-i irade, isteyen, arzu eden 2. tas. a İradesi olmayan, iradesinden soyutlanan, iradesini kullanmayan b Kendisine semanın kapısı açılan ve isimle Hakk’a erenler arasına katılıp ona eren. c Kaynak işaretleri Basılı…
Sâdât
Seyyidler; efendiler ve büyükler. Seyyid kelimesinin çoğuludur. Tarikat dilinde bir silsilenin büyük şeyhleri için “sâdât-ı kirâm” denebilir. Bu kullanım her zaman Hz. Peygamber soyundan gelme iddiası taşımaz; nesep bağlamı ayrıca belirtili…
Tevbe
Pişmanlık, nedamet, dönme. tas. a Kalpteki kötülükte ısrar | düğümünü çözüp Hakk’a dönme ve Rabb'in hukukunu gözetme (cr). b Kötü ve | günah işlere pişman olup Hakk’a yönelme, Küfürden imaia dönmek kâfirlerin, kötü işlerden iyi işlere dönme…
Yüsuf-i kutsi
Kutsal Yusuf. tas. Ruh. Yüsuf'un içine atıldığı karanlık kuyudan (kuyu: dünya) çıkması icabettiği gibi ruhun da meleküta yükselmesi için maddi âlemden tecerrad etmesi icap eder. Yitirdim Yasuf'u Ken'an içinde Bulundu Yüsuf'um, Ken'an bulunm…
süveydâ
Kalpte bulunduğuna inanılan küçük siyah nokta. Bu yer, basiret ve inanç merkezi olarak nitelenmiştir. Ayrıca bu terim, kalpteki gizli günah anlamında da kullanılmıştır; eşanlamlısı “habbetü’l-kalb” (bk. bu madde) şa'bân a. [Ar.] Hicri yılı…
hicâp, -bı
hicâp, -bı a. LL*) [Ar.] Hakka ve hakikate ulaşmada engel olan, ahret hayatında ise Allah’ı görme yolunda perde olarak nitelenen ve bu anlamda kullanılan bir terim. Bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de yaklaşık aynı anlam larda olmak üzere yedi ayet y…
şeb-i arûs
şeb-i arûs a. [< F. şeb + Ar. arûs] (Düğün gecesi) Mevlevî tarikatının lideri olan Mevlânâ Celâleddin-i Rûmî (öl. 670 / 1273)nin İlâhî aşka kavuşmasını ifade eden ve öldüğü gece için kullanılan terim. Bu geceyi Mevlevîler, genellikle Kur’ân…
bayram
Dinî ve millî değerler bakımmdan kutsal ve özel önemi olan, ayrıca bu değerlerin topluca kutlandığı gün. Dinî bayramlar yılda iki defa kutlanmaktadır. Birincisi Ramazan Bayramı olup “ıyd-1 fıtr” olarak da adlandırılmaktadır. Bu bayram halk…
zevâ'it tekbirleri
zevâ'it tekbirleri ç. a. Bayram naa en mazlarmda normal tekbirlerin n tedışmda fazladan alman altı tekbir. âmî
Ashâb
Sâhib kelimesinin çoğulu; arkadaşlar ve bir kimsenin çevresinde bulunanlar. Dinî kullanımda özellikle Hz. Peygamber’i mümin olarak görüp iman üzere vefat eden sahâbîlerin topluluğunu ifade eder. Kelime ayrıca bir mezhep imamının öğrencileri…
suhuf
İslâm inancına göre, Kur’ân-ı Kerîm’i, Kur’ân-ı Kerîm’ten önceki kutsal kitapları veya insanlarm kayıt altma alman İlâhî metinleri içine alan belgeler anlamında kullanılan terim. Bu söz Kur’ân-ı Kerîm’te pek çok ayette yer almaktadır (bk. M…
zevce
(^ [Ar.] Evli kadm orta Kur’ân-ı Kerîm’in hem erkek k el- hem de kadın için “zevç” sözü edi kullanılmış; ayrıca bunun ikilik d. ve çokluk biçimleri de yine Kur’ân-ı Kerîm’de yer almıştır [Ar. (bk. M. F. Abdülbâkî, el-Mu'cem nra “zvc” maddes…
hüdhüd
Çavuşkuşu, ibibik; Kur’ân-ı Kerîm’de “Nemi suresi, 27”nin 20-24. ayetlerinde adı geçen ve Süleyman kıssası çerçevesinde Süleyman Peygamber ile Seba Melikesi Belkıs arasında haber getirip götüren kuş. Ayrıca bu terim, İslâmî edebiyatın öneml…
Cerrâhiyye
Halvetiyye-Ramazâniyye tarikatının Nureddin Cerrâhî’ye nisbet edilen bir kolu. Bu tarikatın kurucusunun sahabeden Ebû Ubeyde b. Cerrâh soyundan geldiği ve İstanbul’da Cerrahpaşa semtinde doğduğu için “Cerrâhî” adını aldığı rivayeti yaygındı…