tarikat.orgYedi isimle seyrüsülûk
Nefsin hâlleri, zikir ve mürşid rehberliği içinde izlenir; tertip yalnız teorik şema değildir.
ALT KOL DOSYASI
Sünbüliyye
Sünbüliyye, Cemâl-i Halvetî'nin halifesi Sünbül Sinân'ın Koca Mustafa Paşa Âsitânesi merkezinde teşkilatlandırdığı Halvetî koludur. İstanbul'da doğan ilk büyük tarikat kollarından biri olarak zikir, halvet, devrân, vaaz, musiki ve edebiyat çevrelerini bir araya getirdi.
- Bağlı yol
- Halvetiyye
- Teşekkül
- XV. yüzyıl sonu – XX. yüzyıl
- Coğrafya
- Lâhican, Tebriz ve Şirvan çevresi
İSTANBUL'DA TEŞEKKÜL EDEN CEMÂLÎ KOL / XV. yüzyıl sonundan XX. yüzyıla
Sünbül Sinân çevresinde âsitâne, eser ve şehir kültürü
Sünbül Sinân, Cemâl-i Halvetî'nin halifesi olarak Mısır ve hac yolculuğundan sonra Koca Mustafa Paşa Dergâhı postuna geçti. Otuz beş yıllık irşadı Cemâlî çevreyi İstanbul'da Sünbüliyye adıyla belirginleştirdi; eser, devran, vaaz, musiki ve tekke ağı aynı şehirli kurum dünyasında birleşti.
- Merkez pîr
- Sünbül Sinân, 1452-1529
- Üst bağ
- Cemâliyye ve Halvetiyye
- Âsitâne
- Koca Mustafa Paşa Dergâhı
- Post devamı
- Kaynaklarda 22 postnişin
MERZİFON · MISIR · İSTANBUL
Medrese tahsilinden otuz beş yıllık âsitâne postuna
Yûsuf Sinân, İstanbul'daki medrese tahsilinin ardından Cemâl-i Halvetî'ye intisap etti. Mısır irşadı ve hac yolculuğundan sonra şeyhinin vasiyetiyle Koca Mustafa Paşa Dergâhı postuna geçti. “Sünbül” lakabı ile yeni kol adı, biyografi ve kurum hafızasında birlikte yerleşti.
- 1452Merzifon'da doğum kaydı
- İstanbulMedrese tahsili ve Cemâl-i Halvetî'ye intisap
- MısırHalifelik ve irşad görevi
- 1494 dolaylarıKoca Mustafa Paşa postuna geçiş
- 1529Vefat ve âsitâne hazîresindeki devam eden hafıza
EDEP VE ERKÂN
Esmâ, halvet, devran ve vaaz
Şehir uygulaması, özel gün merasimi ve sülûkün temel disiplini aynı değişmez erkân düzeyinde değildir.
İnziva ve geri dönüş
Erbaîn, sohbet ve hizmetten kopuk kalıcı yalnızlık değil, iç dikkati eğiten dönemsel uygulamadır.
Ses ve topluluk
Kelime-i tevhid, esmâ ve ilâhi meydan disiplini içinde icra edilir.
Hareketin meşruiyet tartışması
Sünbül Sinân'ın Risâletü't-Tahkîkiyye'si devran meselesini döneminin dinî tartışmaları içinde ele alır.
Tekkenin şehirle teması
Cami, tekke, ziyaret ve gündelik hizmet irşadın kamusal yüzünü oluşturur.
Şehirli merasim hafızası
Aşure ve özel gün uygulamaları dönem, tekke ve şehir bağlamıyla okunur; kurucu çağın bütün erkânı sayılmaz.
Tam metinlerden araştırma katmanlarına
Sünbül Sinan sitesindeki çevriyazılar, eser türü ve kullanım bağlamıyla tarikat.org dosyasına bağlanır.
METİN DOSYASIRisâletü't-TahkîkiyyeDevran meselesi ve dinî delillendirmeMETİN DOSYASIAtvâr-ı Seb‘aNefsin yedi tavrı ve sülûk diliMETİN DOSYASIMenâsik-i HacHac ibadeti ve yolculuk âdâbıMETİN DOSYASIVasiyetnâmeMürid, zikir ve cemiyet hakkında öğütlerMETİN DOSYASIMenâkıb-ı SünbüliyyePîr ve çevresinin menkıbe hafızasıMETİN DOSYASISilsiletü'n-NûrSilsile ve post hafızasını taşıyan manzum kaynak
KOCA MUSTAFA PAŞA ÂSİTÂNESİ
Beş asırlık yapı, post ve ziyaret katmanı
Âsitâne; külliye, tevhidhâne, pîr türbesi, hazîre, post, musiki ve hizmet düzenini birleştirir. Manastırdan külliyeye, tekke kullanımından 1925 sonrasına uzanan yapı evreleri birbirine karıştırılmaz.
Âsitâne araştırmasını aç ↗İstanbul'un yazı, ses ve ziyaret kültürü
Zikir ve ilâhi repertuvarı
Zâkir, bestekâr, güfte ve icra meclisi farklı roller taşır; bugünkü konser kaydı tarihî tekke icrasıyla özdeş değildir.
Levha ve kitabe hafızası
Hat eserleri aidiyet, dua, tarih ve mekân işlevini birlikte taşır; süsleme olarak sınırlanmaz.
Şahsiyet ve şehir arşivi
Mezar taşı, post görevi, aile ilişkisi ve ziyaret hafızası aynı veri alanı değildir.
Sünbülî irfan dili
Şiir mecmuaları öğretinin dolaşımını gösterir; şairin her metni doğrudan tarikat erkânı sayılmaz.
Tarihçe
Sünbüliyye, Halvetiyye'nin Cemâliyye gövdesinde teşekkül etti. Cemâl-i Halvetî'nin halifesi Sünbül Sinân, Mısır'daki irşad hizmeti ve hac yolculuğundan sonra 1494 dolaylarında İstanbul'a dönerek Koca Mustafa Paşa Dergâhı'nın postuna geçti. Onun uzun post devri, Cemâlî çevrenin İstanbul'da Sünbüliyye adıyla belirginleşmesini sağladı.
Merkez Efendi, Yakub Germiyânî ve sonraki halifeler kolu İstanbul'un farklı semtlerine, Batı Anadolu'ya ve Balkanlar'a taşıdı. Âsitâne postu yirmi iki postnişinle XX. yüzyıla kadar sürdü.
Silsile ve intikal
Halvetiyye ana silsilesi Hz. Ali, Hasan-ı Basrî, Cüneyd-i Bağdâdî, Ömer el-Halvetî, Seyyid Yahyâ-yı Şirvânî, Muhammed Bahâeddin Erzincânî ve Cemâl-i Halvetî üzerinden Sünbül Sinân'a ulaşır. Cemâliyye ile Sünbüliyye arasındaki intikal atlanmadan gösterilir.
Usul, erkân ve irşad
Esmâ-i seb‘a ile seyrüsülûk, halvet, cehrî zikir, devrân, sohbet, vaaz ve hizmet Sünbülî erkânının temel başlıklarıdır. Muharrem, kandil ve ziyaret günleri çevresinde gelişen şehir uygulamaları ile tarikatın değişmez erkânı birbirinden ayrılarak ele alınır.
Ayırt edici özellikler
Cehrî zikir ve devrân, esmâ-i seb‘a üzerinden seyrüsülûk, halvet, sohbet ve vaaz ana unsurlardır. Zikir musikisi, ilâhi ve şiir, hat ve mezar taşı kültürü, menâkıbnâme, risâle ve silsilenâme literatürü yolun maddî ve yazılı hafızasını oluşturur.
Âsitâneler ve kurumlar
Koca Mustafa Paşa Âsitânesi ana merkezdir. Merkez Efendi Dergâhı ve İstanbul'daki bağlı Sünbülî tekkeleri, Anadolu ve Balkanlardaki halife merkezleriyle birlikte çok düğümlü bir irşad ağı oluşturdu.
Eserler ve metinler
Sünbül Sinân'ın Risâletü't-Tahkîkiyye, Atvâr-ı Seb‘a, Menâsik-i Hac, Vasiyetnâme ve Tarîkatnâme adıyla aktarılan metinleri; Yûsuf b. Ya‘kūb'un Menâkıb-ı Sünbüliyye'si ve Silsiletü'n-Nûr yolun başlıca yazılı kaynaklarıdır.
Bu kola bağlanan eserler
Katalog ve değerlendirme bölümleri birlikte okunarak ilişkilendirilen müze kayıtları.
Bağlı olduğu küratöryel vitrini aç →
Halvetiyye-Sünbüliyye tâc-ı şerifi
Sünbüliyye koluna bağlanan dört terkli kırk dallı tâc. Eserin biçim ve malzeme özellikleri XIX. yüzyıla tarihlendirilir.
Türkiye Müzelerinden Örneklerle Türk İslam Sanatında Tarikat Eşyaları. Kat. No. A-34, PDF s. 148. İstanbul Galata Mevlevihanesi Müzesi-461Şahsiyet ağı
Bütün kişilerde ara →Pîr / kurucuSünbül Sinân EfendiSünbül Sinân Efendi (Merzifon – Muharrem 936 / Eylül 1529, İstanbul); asıl adı Yûsuf Sinan. Halvetiyye'nin Sünbüliyye kolunun pîri , Koca Mustafa Paşa Dergâhı postnişini.İlişkili kayıtAlâeddin Ali el-KefevîAlâeddin Ali el-Kefevî (ö. 970/1562-63), Sünbül Sinan’dan icazet alan; İstanbul’daki Alâeddin Dergâhı ile Kefe Kasımpaşa Zâviyesi’ni birbirine bağlayan Sünbülî-Halvetî şe