devrân

Tasavvuf ehlinin tek başına veya toplu hâlde vecde gelip dönerek zikir yapmalarına verilen ad. Mevlevîlik, Kadirîlik, Rifâîlik, Halvetîlik başta olmak üzere pek çok tarikatlerde zikir ile beraber devrâna büyük önem verilmiştir. Bunun en çarpıcı örneği Mevlevîlikte söz konusudur. Burada “üç devir” ön plandadır ve dervişlerin düzenli ve ritmik olarak semahanede dualar ve selâmlar eşliğinde üç defa dönmesini ifade eder. Tasavvuf ehli, dönerek zikir tutma, bu yolla Hakk’a erme amacmı taşıyan devrânın, feleklerin döndüğüne, meleklerin arş etrafında döndüğüne, hacıların Kâbe etrafmda dualar okuyarak tavaf ettiğine benzetilerek tarikatler içinde yaygınlaştığına inanmışlardır.

Arapça, dönmek demektir. Cehrî zikir tarikatlarının ayinlerinde, zikir dönüşle yapılır ki buna deveran denir. Meleklerin arşın etrafında, (Zümer/75) hacıların da Kabe etrafında dönerek Allah’ı teşbih etmeleri dönerek zikir için delil sayılmıştır.