tarikat.orgAçıklama
Bir tarikatın pîr makamını veya merkez dergâhını ifade eden terimdir. Büyük ve tam teşkilatlı bazı tekkeler için de kullanılır.
Her kaynakta aynı idarî dereceyi göstermez. Âsitâne, zâviye ve tekke adları dönem, yol ve coğrafya bağlamında değerlendirilmelidir.
Açıklamalı İslâmî Terimler Sözlüğü
âsitâne a (^M [F] Bir büyük tarikatın veya tarikat kolunun merkezi konumunda bulunan büyük tekkelere verilen ad. Bu tür merkezlere “dergâh” admm verilmesi de yaygmdır. Büyük tekkeler arasmda en geniş anlamı ve konumu ile Mevlevîlik tarikati ön planda gelmiştir.
Çünkü ancak bu tarikate bağh âsitânelerde “bin bir günlük çile” çıkarılabilmekteydi; bu çileden çıkanlar da “derviş” kimliğini kazanabilirdi. Bu konumda olan Konya Mevlevîhanesinin yanmda, Afyon Mevlevîhanesi, Bursa Mevlevîhanesi, Gelibolu Mevlevîhanesi, Halep Mevlevîhanesi, Kahire Mevlevîhanesi, Kastamonu Mevlevîhanesi, Kütahya Mevlevîhanesi, Manisa Mevlevîhanesi, Teselya (Yenişehir) Mevlevîhanesi, İstanbulda ise Galata Mevlevîhanesi, Yenikapı Mevlevîhanesi, Beşiktaş Mevlevîhanesi en önde gelen merkezlerdendi.
Tasavvuf Sözlüğü
Farsça, eşik, dergah, büyük tekke, başşehir anlamındadır. Ayrıca tarikat pirinin kaldığı tekke veya medfun olduğu yer Mevlevî tarikatı’nda ve çile çıkarılan büyük tekkelere de bu isim verilir. Tasavvuf! edebiyatta ise, şeyhin kapısıdır ki oradan himmet umulur.