tarikat.orgTARİH ATLASI
Pîrler, şehirler, kollar ve kurumlar tek bir kronoloji içinde; silsile, tarihî etki ve ortaya çıkış kayıtları birbirine karıştırılmadan okunur.
1318–1844 arasında 13 şahsiyet, 1 yol ve 8 mekân bağlantısı gösteriliyor.
event · associated_with
Bahâeddin Muhammed el-Buhârî, Buhara yakınındaki Kasr-ı Hinduvân'da doğdu. Yerleşim daha sonra Kasr-ı Ârifân adıyla anıldı.
Kaynak notu: Necdet Tosun, Hoca Bahâeddin Nakşbend; Reşahât Aynü'l-Hayât.event · associated_with
Erken Nakşibendî müellif Muhammed Pârsâ Buhara'da doğdu.
Kaynak notu: Muhammed Pârsâ, Tevhide Giriş tercümesindeki biyografik giriş; Muhammed Mekki Arvas, yüksek lisans tezi.event · associated_with
Kaynakların iki hac yolculuğu kaydettiği Bahâeddin Nakşibend'in ilk haccı, Emîr Külâl'in vefat tarihiyle ilişkilendirilerek yaklaşık 1370'e tarihlenir.
Kaynak notu: Necdet Tosun'un erken kaynaklardan hareketle yaptığı kronolojik değerlendirme.event · associated_with
Bahâeddin Nakşibend, 3 Rebîülevvel 791/2 Mart 1389'da Kasr-ı Ârifân'da vefat etti ve buraya defnedildi.
Kaynak notu: Necdet Tosun, Hoca Bahâeddin Nakşbend; Reşahât Aynü'l-Hayât.event · associated_with
Muhammed Pârsâ ikinci hac yolculuğunun ardından Medine'de vefat etti ve Cennetü'l-Bakî'ye defnedildi. Hicrî 822 tarihi miladî takvimde 1419-1420 aralığına karşılık gelir.
Kaynak notu: Kaynaklarda 822 Zilhicce olarak verilir; miladî karşılık ay hesabıyla değerlendirilmiştir.Tekke ve devlet himayesi · kuruluş
Rüstem Paşa'nın teşviki ve padişah fermanıyla bir fil ahırı kaldırılarak mescit ve zâviye inşa edildi; Hekim Çelebi postu kabul ederek irşada başladı. Kaynak kesin yılı vermediğinden tarih yaklaşık gösterilir.
Kaynak notu: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 656-662İrşad ve post tarihi · post devri
Hâce Fazlullah, amcazadesi Ziyâeddin Ahmed Efendi'nin ardından 1016/1607-08'de Emir Buhârî Zâviyesi postuna geçti.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 1, s. 324Vefat ve post tarihi · tarihî olay
Hâce Fazlullah Zilkade 1046/Mart-Nisan 1637'de vefat etti; Baba Haydar Nakşibendî Zâviyesi sahasına defnedildi ve postu oğlu Seyyid Abdullah Efendi'ye geçti.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 1, s. 324Biyografi ve kurum tarihi · tarihî etki
Seyyid Mustafa en-Nakşbendî'nin vefatı
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2711-2715Biyografi ve kurum tarihi · tarihî etki
Seyyid Fazlullah'ın Hekim Çelebi Zâviyesi'ne geçişi
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2715-2721biyografi · Tarihî etki
Edirne'de Arap-zâde Muhammed İlmî'nin yanında Müceddidî sülûkünü tamamlayarak hilâfet aldı.
Kaynak notu: Mesnevîhân Bir Müceddidiyye Şeyhi: Neccâr-zâde Mustafa Rıza’nın Hayatı ve Tasavvufî Görüşleribiyografi · Tarihî etki
İstanbul'a dönüşünden sonra Beşiktaş Sinan Paşa çevresindeki tekkeyi canlandırdı; hafî ve cehrî zikir ile Mesnevî dersleri aynı programda yer aldı.
Kaynak notu: Mesnevîhân Bir Müceddidiyye Şeyhi: Neccâr-zâde Mustafa Rıza’nın Hayatı ve Tasavvufî GörüşleriBiyografi ve kurum tarihi · tarihî etki
Seyyid Abdülkebîr'in Emir Buhârî postu
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 4, s. 3275-3281Nakşibendiyye ve İstanbul tarihi · tarihî etki
Müceddidî şeyhi Muhammed Murad Buhârî 22 Şubat 1720'de İstanbul'da vefat ederek Eyüp'teki medrese dershanesine defnedildi.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 4, s. 3272-3275Zenbûriyye tarihi · historical_context
Erzincan'da doğdu; 1136 hicrî yılı milâdî 1723-24 aralığına karşılık gelir.
Kaynak notu: Şeyh Sâdık Efendi Tekkesi Arşivi · sadikefendi.org; arşiv belgeleri, aile notları, eser ve tekke envanteri; Sadık Yazar, ‘Mehmed Sâdık Erzincânî’, TDV İslâm Ansiklopedisi, 2019; İskender Cüre, ‘Osmanlı’nın Nadir Tarikatlarından Zenbûriyye ve Şeyh Yahya Âgâh Efendi’nin Üç Eseri’, 2021; Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ, c. II. Kaynak ihtilafları metin içinde gösterilmiştir.biyografi · Tarihî etki
Oğlu Muhammed Sıddîk ile Hicaz'a gitti; şiirlerinin Zuhûrât-ı Mekkiyye bölümü bu seyahat çevresinde oluştu.
Kaynak notu: Mesnevîhân Bir Müceddidiyye Şeyhi: Neccâr-zâde Mustafa Rıza’nın Hayatı ve Tasavvufî GörüşleriZenbûriyye tarihi · historical_context
Şam'da Nakşibendî-Müceddidî şeyhi Süleyman Kürdî'ye intisap ederek yaklaşık sekiz yıl yanında kaldı.
Kaynak notu: Şeyh Sâdık Efendi Tekkesi Arşivi · sadikefendi.org; arşiv belgeleri, aile notları, eser ve tekke envanteri; Sadık Yazar, ‘Mehmed Sâdık Erzincânî’, TDV İslâm Ansiklopedisi, 2019; İskender Cüre, ‘Osmanlı’nın Nadir Tarikatlarından Zenbûriyye ve Şeyh Yahya Âgâh Efendi’nin Üç Eseri’, 2021; Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ, c. II. Kaynak ihtilafları metin içinde gösterilmiştir.biyografi · Tarihî etki
5 Şubat 1746'da vefat ederek Beşiktaş'taki türbesine defnedildi.
Kaynak notu: Mesnevîhân Bir Müceddidiyye Şeyhi: Neccâr-zâde Mustafa Rıza’nın Hayatı ve Tasavvufî GörüşleriTekke ve irşad tarihi · silsile
Neccâr-zâde Mustafa Rızâ’nın vefatından sonra Beşiktaş’taki hankâhın meşihatı oğlu Mehmed Sıddık Efendi’ye verildi. Vefat gününe ilişkin kaynaklarda birkaç günlük fark vardır.
Kaynak notu: İzzî Tarihi, s. 182-185; Neccâr-zâde Mustafa Rıza Dîvânı incelemesi; Mesnevîhân Bir Müceddidiyye Şeyhi: Neccâr-zâde Mustafa RızaVakıf ve tekke tarihi · Tarihî etki
İzzî, tekke, türbe ve medrese hizmetleri için İstanbul’daki taşınmaz gelirlerini vakfetti.
Kaynak notu: İzzî TarihiVakıf ve tekke tarihi · Tarihî etki
Vak‘anüvis İzzî Süleyman Efendi vefat etti ve intisap ettiği çevrenin Eyüp Nişancılar’daki hazîresine defnedildi.
Kaynak notu: İzzî TarihiZenbûriyye tarihi · historical_context
Erzurum'da Hacı Mahmûd b. Abdülgafûr/Şemsî Bitlisî'nin yanında eğitimine devam etti.
Kaynak notu: Şeyh Sâdık Efendi Tekkesi Arşivi · sadikefendi.org; arşiv belgeleri, aile notları, eser ve tekke envanteri; Sadık Yazar, ‘Mehmed Sâdık Erzincânî’, TDV İslâm Ansiklopedisi, 2019; İskender Cüre, ‘Osmanlı’nın Nadir Tarikatlarından Zenbûriyye ve Şeyh Yahya Âgâh Efendi’nin Üç Eseri’, 2021; Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ, c. II. Kaynak ihtilafları metin içinde gösterilmiştir.Zenbûriyye tarihi · historical_context
Üsküdar Hacı Dede/Alaca Minare Tekkesi'ndeki hizmet ve irşad dönemi başladı.
Kaynak notu: Şeyh Sâdık Efendi Tekkesi Arşivi · sadikefendi.org; arşiv belgeleri, aile notları, eser ve tekke envanteri; Sadık Yazar, ‘Mehmed Sâdık Erzincânî’, TDV İslâm Ansiklopedisi, 2019; İskender Cüre, ‘Osmanlı’nın Nadir Tarikatlarından Zenbûriyye ve Şeyh Yahya Âgâh Efendi’nin Üç Eseri’, 2021; Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ, c. II. Kaynak ihtilafları metin içinde gösterilmiştir.Zenbûriyye tarihi · historical_context
Rebîülâhir 1209/Kasım 1794'te vefat ederek Alaca Minare Tekkesi hazîresine defnedildi.
Kaynak notu: Şeyh Sâdık Efendi Tekkesi Arşivi · sadikefendi.org; arşiv belgeleri, aile notları, eser ve tekke envanteri; Sadık Yazar, ‘Mehmed Sâdık Erzincânî’, TDV İslâm Ansiklopedisi, 2019; İskender Cüre, ‘Osmanlı’nın Nadir Tarikatlarından Zenbûriyye ve Şeyh Yahya Âgâh Efendi’nin Üç Eseri’, 2021; Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ, c. II. Kaynak ihtilafları metin içinde gösterilmiştir.Yenileyici pîr · branch_of
Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî'nin kısa fakat yoğun irşad dönemi ve geniş halife ağı, Nakşibendiyye-Müceddidiyye içinde Hâlidiyye kolunun Osmanlı coğrafyasına hızla yayılmasını sağladı.
Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.Tasavvuf, eğitim ve kurum tarihi · kurumlaşma
Muhammed Murad Efendi, İstanbul Çarşamba'da Mesnevî öğretimine tahsis edilen Dârülmesnevî'yi kurdu.
Kaynak notu: Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ, c. 2, Muhammed Murad Efendi maddesi