TARİHİ VE İLİŞKİLERİ

Dedesi Seyyid Yahyâ'nın Hicaz dönüşünde yerleştiği ve Tâlibiyyûn nakibliğiyle Şiî-Sünnî kavgalarına son vermekle görevlendirildiği şehir.

İlişkili kişi dosyası

Ahmed er-Rifâî: 512/1118’de Batâih bölgesindeki Ümmüabîde’de doğan Ahmed er-Rifâî, Şâfiî fıkhı, hadis, hizmet, fakr ve irşadı aynı rivâk çevresinde birleştirdi. XII. yüzyılda teşkilâtlanan Rifâiyye onun ilmî ve ahlâkî mirası etrafında Irak’tan geniş bir coğrafyaya yayıldı.

Mekân türü: aile merkezi
Dönem: XII. yüzyıl
Bugünkü durum: Kişi kartı araştırmasında doğrulanan tarihî bağlantı
Konum güveni: Yaklaşık tarihî çevre

KAYIT DAYANAĞIKişi kartı kaynak paketi — Ahmed er-Rifâî

512’de (1118) Bağdat ile Basra arasındaki Batâih bölgesinin Ümmüabîde köyünde doğdu. Yerel atlas içindeki doğrulanmış şehir merkezi kullanıldı. Coğrafya notu kişi dosyasıyla eşleştirilmiştir; koordinat güveni mekân kaydındaki ayrı alanda değerlendirilmelidir. Bağlantılı kişi kartının temel kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ahmed er-Rifâî”, c. 2, s. 127-130; Süyûtî, eş-Şerefü'l-muhtem; Ebü'l-Hüdâ es-Sayyâdî, el-Kenzü'l-mutalsem; Ahmed b. İbrâhim el-Fârûsî, İrşâdü'l-müslimîn; Ahmed er-Rifâî, el-Burhânü'l-müeyyed; ayrıca 6 kaynak daha. Mekân ilişkisi bu kaynak paketinden hazırlanan kişi biyografisinin coğrafya çıkarımıdır; her ayrıntının tek tek aynı kaynakta geçtiği ileri sürülmez.

BAĞLI ŞAHSİYETAhmed er-RifâîAhmed er-Rifâî (512/1118 – 578/1182), Batâih bataklıklarındaki Ümmüabîde'de irşad eden Rifâiyye'nin pîri; “ebü'l-alemeyn” unvanıyla anılan âlim-sûfî, kerameti değil edeb i esas alan ve tekkesinde her gün binlerce kişiyi doyuran mürşid.

AYNI MEKÂNIN DİĞER KİŞİ BAĞLANTILARI

12 mekân kaydı ve 12 kaynak bağlamı bu dosyada birleştirilmiştir.

BU DOSYADA BİRLEŞEN KAYITLAR

BasraAhmed er-RifâîDedesi Seyyid Yahyâ'nın Hicaz dönüşünde yerleştiği ve Tâlibiyyûn nakibliğiyle Şiî-Sünnî kavgalarına son vermekle görevlendirildiği şehir. İlişkili kişi dosyası Ahmed er-Rifâî : 512

BasraMimşâd DîneverîHocası Hübeyretü'l-Basrî'nin nisbe aldığı şehir; icâzeti ondan almıştır. İlişkili kişi dosyası Mimşâd Dîneverî : Mimşâd Dîneverî, Halvetiyye–Cerrâhiyye ortak silsilesinin dînever h

BasraCüneyd-i BağdâdîDönemin diğer büyük tasavvuf merkezi; Bağdat mektebi ile Basra zühd geleneği arasındaki ayrım bu iki şehir üzerinden kurulur. İlişkili kişi dosyası Cüneyd-i Bağdâdî : Ebü’l-Kāsım C

BasraSâdık VicdânîMayıs 1902'de mektupçu olarak tayin edildiği vilâyet; Hamidiye Hicaz demiryolu için halktan yardım toplamadaki başarısıyla nişan ve terfi almıştır. İlişkili kişi dosyası Sâdık Vicd

BasraDâvûd et-TâîSilsilede kendisinden önce gelen Habîb el-Acemî'nin ve Hasan-ı Basrî'nin şehri. İlişkili kişi dosyası Dâvûd et-Tâî : Ebû Süleyman Dâvûd b. Nusayr et-Tâî, Ebû Hanîfe’nin çevresinde

BasraHabîb el-AcemîBasralı zâhid olarak anılır; Hasan-ı Basrî'nin meclisine burada katılıp tövbe etti ve gündüzleri ondan ilim tahsil etti. İlişkili kişi dosyası Habîb el-Acemî : Habîb el-Acemî (ö. 1

BasraMûsâ el-KâzımVali Îsâ b. Ca'fer b. Mansûr'a teslim edilip bir yıl kadar hapis kaldığı şehir; vali, ibadet ve takvâsından etkilenerek halifenin öldürme isteğini yerine getirmedi. İlişkili kişi d

Basraİbrâhim b. EdhemIrak seyahatlerinde uğradığı, dönemin başlıca zühd ve ilim merkezlerinden. İlişkili kişi dosyası İbrâhim b. Edhem : İbrâhim b. Edhem (ö. 161/778 [?]), Belh’ten ayrılarak Şam ve Hic

BasraMuhammed el-BâkırMünazara ettiği Katâde b. Diâme ve Amr b. Ubeyd gibi âlimlerin bulunduğu ilim merkezi. İlişkili kişi dosyası Muhammed el-Bâkır : Ali Zeynelâbidîn'in oğlu; dinî ilimlerdeki derinliğ

BasraAli er-RızâMerv yolculuğunun duraklarından. İlişkili kişi dosyası Ali er-Rızâ : Ebü’l-Hasen Ali er-Rızâ b. Mûsâ el-Kâzım (ö. 203/818), Medine’de hadis ve fıkıh öğreten; Me’mûn’un veliaht ilân

BasraHasan-ı BasrîHz. Ali'nin halife olmasının ardından ailesiyle geldiği ve ömrünü geçirdiği şehir; iki sefer dışında hayatını burada vaaz ve ibadetle geçirdi ve Receb 110'da (Ekim 728) burada vefa

BasraŞihâbeddin Ömer es-SühreverdîAmcası ve Abdülkādir-i Geylânî'nin vefatından sonra mürşid aramak için gittiği şehir; Ebû Muhammed Abdullah el-Basrî ve Ebü's-Suûd el-Bağdâdî'nin sohbetlerine burada katılmış, uzun