Ne arıyorsunuz?

Ali-i Dânî Efendi

Ali-i Dânî Efendi (ö. 978/1570), Muhyiddin el-Fenârî’den mülâzemet alan; Manastır ve Filibe medreselerinden Halep’te tedris ve fetva hizmetine yükselen Osmanlı âlimidir.

↗03

Arab İbrâhim b. Kāsım el-Halebî

Arab İbrâhim b. Kāsım el-Halebî (ö. 983/1575), Halep’te yetişip Ebüssuûd Efendi’den mülâzemet alan; Kalenderhâne ve Sahn medreselerinde ders veren, ardından İzmir kadılığı yapan Osmanlı âlimidir.

↗04

Bursalı Seyyid Muslî Efendi

Bursalı Seyyid Muslî Efendi (ö. 1069/1659), Alâiyeli Seyyid Süleyman’ın oğlu ve halifesi; 1654’te Bursa Ahmed Paşa-yı Fenârî Zâviyesi postuna geçen, Abaza Hasan Paşa’nın Bursa’yı işgali sırasında yardım istemek üzere İstanbul’a giderken Emir Ali Cezîresi (İmralı) yakınında öldürülüp adaya defnedilen Halvetî şeyhidir.

↗05

Çavuşzâde Damadı Şeyh Osman Efendi

Çavuşzâde Damadı Şeyh Osman Efendi (ö. 5 Rebîülevvel 1114/30 Temmuz 1702), Kastamonu’da doğup İzmirli Seyyid Ahmed Efendi’den Arap dili ve edebî ilimler tahsil eden; Azapkapı’dan Eyüp Sultan, Yavuz Selim, Fatih ve Bayezid camilerine uzanan vaaz, hadis ve tefsir hizmetiyle tanınan Osmanlı âlimidir.

↗06

Çerkeşîzâde Osman Vehbi Efendi

Çerkeşî Mustafa Efendi’nin oğlu Osman Vehbi Efendi (ö. 1860), Ankara’da yetişip II. Mahmud tarafından İstanbul’a davet edilen; Arap dili, Farsça ve hadis şerhi alanındaki eserleriyle Çerkeşiyye’nin ilim-irşad mirasını sonraki kuşaklara taşıyan âlim-sûfîdir.

↗07

Çıracızâde Hasan Efendi

Çıracızâde Hasan Efendi (1647–1723), Anbar Gazi Medresesi’nden Sahn-ı Semân ve Süleymaniye Dârülhadisi’ne yükselen; ardından Halep ve Bursa kadılıklarında bulunan Osmanlı âlimidir.

↗08

Debbağ Yunuszâde Şeyh Mustafa Efendi

Debbağ Yunuszâde Mustafa Efendi (ö. 1085/1674-75), Ümmî Sinanzâde Hasan Efendi’nin terbiyesinden geçerek Bursa Ahmed Paşa-yı Fenârî Zâviyesi’nde irşad hizmeti yürüten Halvetî şeyhi ve debbağlık âdâbına dair fütüvvetnâme müellifidir.

↗09

Ebüssuûdzâde Pîr Mehmed Çelebi (Meylî)

Ebüssuûdzâde Pîr Mehmed Çelebi (931/1524-25–971/1563-64), Meylî mahlasıyla Türkçe, Arapça ve özellikle Farsça şiirler söyleyen; Muhyiddin Fenârî’den mülâzemet alan, İstanbul medreselerinden Şam ve Halep kadılıklarına yükselen Osmanlı âlimidir.

↗10

Erzurumlu Muhammed Nûreddin Efendi

Muhammed Nûreddin Efendi (1853–1924 sonrası), Tortum’da doğan; Hacı Baba’nın Hâlidî terbiyesinde yetişen, Arapça-Farsça muallimliği ve çeşitli memuriyetlerde bulunan, Nûrî mahlasıyla şiir yazan âlim ve mutasavvıftır.

↗11

Fenârîzâde Abdülbâkī Çelebi

Fenârîzâde Abdülbâkī Çelebi (923/1517–970/1562-63), Fenârî ailesinde yetişen; Şile, Üsküdar, Galata, Sofya ve Selânik kadılıklarında bulunan Osmanlı hukukçusudur.

↗12

Fenârîzâde Mahmud b. Pîrî

Fenârîzâde Mahmud b. Pîrî (ö. 1007/1599), Taşköprîzâde Ahmed’den mülâzemet alan; Bursa, İznik, Maraş, Konya ve Trablusşam hattında görev yapan Osmanlı âlimidir.

↗13

Kenâr

Tasavvufî remiz olarak sırları kavrama ve murakabe hâlini sürdürme anlamında kullanılır.

↗14

Enârallahu kabrehu

“Allah onun kabrini nurlandırsın.” Vefat etmiş bir kimse anılırken dua maksadıyla kullanılan saygı ifadesi.

↗15

enâr

“enâre” fiilinin geçmiş zamanı olup “enârallahu kabrihi” (Allah kabrini aydınlatsın, nurlandırsın) duasında geçer.

↗16

Fenâriyye

Rifâiyye’nin kollarından biridir. Şeyh Şemseddin Muhammed b. Hamzetü’l-Fenârî (ö. 834/1431) tarafından kurulmuştur.

↗17

Molla Fenârî Medresesi

Bursa · Türkiye · Tekaüd vazifesiyle birlikte kendisine tevcih edilen ve otuz yıl kadar ilim ve ibadetle meşgul olduğu Bursa medresesi. İlişkili kişi dosyası Nasuh Efendi Ankaralı : Nasuh Efendi (ö. 972/1564-65), Ankara doğumlu; Kadrî Efendi'den mülâzemet alarak Bursa Mollâ Fenârî Medresesi'nde uzun yıllar ders vermiş Osmanlı âlimidir.

↗18

Cennetü'l-Bakī', Medine

Medine · Suudi Arabistan · Hz. Peygamber'in kabrini ziyaret ettiğinin ertesi günü, 24 Zilhicce 822'de (11 Ocak 1420) vefat edip defnedildiği şehir. Cenaze namazında Molla Fenârî de bulunmuş, Zeynüddin el-Hâfî Mısır'dan getirttiği beyaz taşı kabrinin başına diktirmiştir; taş 1810'daki bir ziyarette yerinde bulunamamıştır. Konum yaklaşıktır.

↗19

Molla Fenârî Camii Hazîresi

Bursa · Türkiye · Molla Fenârî 1 Receb 834 (15 Mart 1431) tarihinde Bursa'da vefat etmiş ve kendi yaptırdığı caminin hazîresine defnedilmiştir. Bursa'da yaptırdığı üç mescid ile bir medrese, 833/1430 tarihli vakfiyesiyle desteklenmiştir. Hüseyin Hüsâmeddin'in bazı vakıf kayıtlarına ve kitâbelere dayanarak verdiği 838/1434-35 vefat tarihi, yaygın kabul gören 834/1431 tarihinden ayrılır; bu ihtilaf kaynakta açıkça belirtilir.

↗20

Halep

Halep · Suriye · 970/1563'te kadılığına tayin edildiği ve 971/1563-64'te vefat ettiği şehir; mezarının Halep'te olduğu kaydedilir. İlişkili kişi dosyası Ebüssuûdzâde Pîr Mehmed Çelebi (Meylî) : Ebüssuûdzâde Pîr Mehmed Çelebi (931/1524-25–971/1563-64), Meylî mahlasıyla Türkçe, Arapça ve özellikle Farsça şiirler söyleyen; Muhyiddin Fenârî’den mülâzemet alan, İstanbul medreselerinden Şam ve Halep kadılıklarına yükselen Osmanlı âlimidir.

↗21

Bursa

Bursa · Türkiye · Mahrûsa-i Bursa'dan zâhir olduğu kaydedilir; ilk medresesi olan Köpüklü Medresesi de “maskat-ı re'si” (doğum yeri) olan bu şehirdedir. İlişkili kişi dosyası Dıhkî Mustafa Efendi : Bursalı Dıhkî Mustafa Efendi (ö. Zilhicce 1135/Eylül-Ekim 1723), Bâdincânî Mehmed Efendi’den mülâzemet alarak Bursa’daki Köpüklü, Esediyye, Sarrâfiyye ve Molla Fenârî medreseleriyle İnegöl İshak Paşa Medresesi’nde görev yapan Osmanlı âlimidir.

↗22

Bursa

Bursa · Türkiye · Aklî Ali Efendi Bursa’da doğdu ve ömrünü orada geçirdi; iyi bir tahsil gördü. Tasavvuf, edebiyat ve mûsiki hayatının tamamı bu şehirde geçmiştir. İlişkili kişi dosyası Tablîzâde Aklî Ali Efendi : Tablîzâde Aklî Ali Efendi (ö. 17 Şâban 1116/15 Aralık 1704), Bursa’da yetişmiş; Debbağ Yunuszâde Mustafa Efendi ve Konevî Seyyid Mehmed çevrelerinden geçerek Fenârî Ahmed Paşa Zâviyesi postuna oturmuş zâkir ve şairdir.

↗23

Yenişehir

Yenişehir · Yunanistan · 992 Şevvâlinden 994 Recebine kadar kadılık yaptığı, Fenar’ın ilhâkıyla mevleviyet derecesine yükseltilen kaza. Yenişehr-i Fenâr, bugünkü Larissa. İlişkili kişi dosyası Martoloszâde Abdullah Efendi : Martoloszâde Abdullah Efendi (ö. 16 Ramazan 1006/1598), Bağdat, Âmid, Yenişehir, Kudüs ve Medine kadılıklarında bulunmuş Osmanlı âlimidir.

↗24

İznik

İznik · Türkiye · Fenârî ilk öğrenimini babasının yanında tamamladıktan sonra İznik'te Alâeddin Ali Esved'in derslerine devam etti. Hocasıyla arasında geçen ilmî bir tartışma üzerine buradan ayrılıp Amasya'ya gitti. İlişkili kişi dosyası Molla Şemseddin Fenârî : Molla Şemseddin Fenârî, 1350'de doğan ve 1431'de Bursa'da vefat eden Osmanlı âlimidir. Rifâiyye'den hırka giymiş; Zeyniyye, Ekberiyye ve başka tasavvuf çevreleriyle de ilişki kurmuştur.

↗25

Ankara

Ankara · Türkiye · Vücudunun mumu Ankara tarafından tutuşmuştur denilerek memleketi olarak verilen şehir. İlişkili kişi dosyası Nasuh Efendi Ankaralı : Nasuh Efendi (ö. 972/1564-65), Ankara doğumlu; Kadrî Efendi'den mülâzemet alarak Bursa Mollâ Fenârî Medresesi'nde uzun yıllar ders vermiş Osmanlı âlimidir.

↗26

Hamza Beg Zâviyesi

Fener · Yunanistan · Uzunköprü’den göç ettikten sonra yerleştiği zâviye. Kaynak yerini “Yenişehir kazâsına tâbi Fenâr kasabası” diye kaydeder. İlişkili kişi dosyası Uzunköprülü Sinan Efendi : Uzunköprülü Sinan Efendi (ö. Rebîülâhir 1039/Kasım-Aralık 1629), Şeyh Mehmed-i Kırımî’nin ardından irşad postuna geçmiş; Fener ve Tırhala’da zâviye şeyhliği ve tefsir dersleri yürütmüş Halvetî şairdir.

↗27

II. Bayezid Medresesi

Edirne · Türkiye · İki kez müderris olduğu medrese: 939'da Abdüllatif Çelebi'nin, 949'da 100 akçe ile Fenârîzâde Muhyiddin Mehmed'in yerine. İlişkili kişi dosyası Samsûnîzâde Ahmed Efendi : Samsûnîzâde Ahmed Efendi (ö. 978/1570), köklü bir ilmiye ailesinden yetişmiş; Bursa, Edirne, İstanbul ve Halep kadılıklarıyla geniş teftiş görevlerinde bulunmuş Osmanlı âlimidir.

↗28