tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
26 sonuç · “Lakab”
01Çapkun Dede (Şeyh Sâlih)
Şeyh Sâlih, kaynakların “Meczûb-ı İlâhî Çapkun Dede” başlığıyla andığı; süratli hareketleri sebebiyle bu lakabı taşıyan, vaktini ilim tahsiline ayırmış ve çevresinde güven telkin etmiş bir derviştir. Cemâziyelevvel 1112/Ekim-Kasım 1700’de vefat etmiştir.
Depegöz Hızır Efendi (Hızrî)
Depegöz lakabıyla tanınan Hızır Efendi (ö. 970/1562-63), Merhabâ Efendi’den mülâzemet alan; Edirne, Gelibolu ve Bursa medreselerinde ders veren Hızrî mahlaslı Osmanlı âlim ve şairidir.
İbnü’l-Fârız
İbnü'l-Fârız (576/1181 – 632/1235), “sultânü'l-âşıkīn” diye anılan Mısırlı mutasavvıf şair; Mukattam dağında ve Mekke çöllerinde çile çıkarmış, ilâhî aşkı şarap ve sevgili diliyle anlatan Tâiyye ile Hamriyye kasideleri asırlarca hem şerhedilmiş hem tekfir edilmiştir.
Karasarıklı İbrâhim Efendi
Karasarıklı İbrâhim Efendi, Kuşadalı İbrâhim Halvetî’ye yetişmiş, Taşlıburun Dergâhı şeyhi Süleyman Efendi’den Sa‘diyye hilâfeti almış ve “Sayhazen” lakabıyla tanınmıştır.
Küçük Muhammed (Mehmed) Âlemî Efendi
Küçük Muhammed (Mehmed) Âlemî Efendi (ö. 1030/1620-21 veya 1045/1635), Amasyalı; Abdülmecid Sivâsî'nin halifelerinden sayılan ve Amasya Sultan Bayezid Camii'nde kürsü şeyhliği yapan âlimdir. Kaynaklarda “Kadızâde Küçük Muhammed” lakabıyla da anılır.
Muhammed el-Bâkır
Muhammed el-Bâkır (57/676-77 – 114/733), hem baba hem anne tarafından Hz. Peygamber'in torunlarından; “ilmi yarıp derinliklerine ulaşan” anlamındaki lakabıyla anılan, Medine ilim halkasının merkezindeki âlim. Sünnî kaynaklarca güvenilir bir muhaddis ve Medine'nin ilk fakihlerinden, Şiî geleneğinde ise beşinci imam sayılır.
Mustafa Fenâî Efendi
Mustafa Fenâî Efendi (ö. 1711), Odabaşı lakabıyla tanınan; Selâmî Ali Efendi’nin ardından âsitâne meşîhatinde bulunan, Şehzade Camii’nde vaaz eden Celvetî şeyhidir.
Örekezâde Ahmed (Bucaklı) Efendi
Örekezâde Ahmed Efendi (ö. 1698), Süleymaniye medreselerine yükselen; İzmir, Bağdat, Galata ve Mekke kadılıklarında bulunan ve Bucaklı lakabıyla tanınan Osmanlı âlimidir.
Şeyh Abdülbâkī el-Ebyaz (Ebü’ş-Şûl)
Abdülbâkī el-Ebyaz, Ebü’ş-Şûl lakabıyla tanınan ve 1311/1893-94’te Abdülbâkī el-Mikşâfî’ye Kādirî terbiyesi veren Sudanlı şeyhtir.
Şeyh el-Hâc Muhammed Dede Efendi
Şeyh el-Hâc Muhammed Dede Efendi, Bursa Cerrâhî çevresinde yetişen ve kaynakta “Gümüş Ayak” lakabıyla anılan derviştir; hayatına dair güvenilir kayıt şimdilik bu kısa kimlik bilgisiyle sınırlıdır.
Şeyh Hâfız Abdullatif
Şeyh Hâfız Abdüllatif Efendi (ö. 1100/1689), Sütçüzâde lakabıyla tanınan, Hasan Efendi'den hilâfet alan, Hicaz'da bulunan ve divan sahibi olan sûfîdir.
Lakab
Bir kimseyi övmek veya yermek (kötülemek) için takılan adlar. Allahü teâlâ âyet-i kerîmede meâlen buyurdu ki: Ey îmân edenler! Bir takım kimseler diğerleri ile alay etmesin. Olur ki, alay edilenler, Allah indinde alay edenlerden daha hayırlıdır. Kadınlar da, diğer kadınlarla alay etmesinler! Olur ki, alay edilen, eğlenceye alınan kadınlar, onlardan daha hayırlıdırlar. Birbirinizi ayıplamayınız ve birbirinizi kötü lakaplarla çağırmayınız. Bir kimse îmân ettikten sonra, fâsıklık ne çirkin bir addır. Kim ki bu yasak edilen şeylerden tövbe etmezse, işte onlar zâlimlerdir. (Hucurât sûresi: 11) Müslüman bir kimseye kötü lakap takmak veyâ takılan kötü lakabla onu çağırmak dil âfetlerindendir. İyi lakabla çağırmakta bir beis, sakınca yoktur. (İmâm-ı Birgivî)
Edirnekapı dışında Emîr Buhârî Zâviyesi civarındaki kabri
İstanbul · Türkiye · 1109 Şabanında vefat edince Edirnekapı dışında Emîr Buhârî Zâviyesi civarına defnedilmiştir; mezar taşındaki tarih beyti Nâzım Mehmed Efendi'nindir. İlişkili kişi dosyası Örekezâde Ahmed (Bucaklı) Efendi : Örekezâde Ahmed Efendi (ö. 1698), Süleymaniye medreselerine yükselen; İzmir, Bağdat, Galata ve Mekke kadılıklarında bulunan ve Bucaklı lakabıyla tanınan Osmanlı âlimidir.
Medine
Medine · Suudi Arabistan · Doğduğu, ilim halkasını kurduğu ve hayatının büyük kısmını geçirdiği şehir; Nesâî'ye göre Medine'nin ilk fıkıh âlimlerinden biridir. İlişkili kişi dosyası Muhammed el-Bâkır : Ali Zeynelâbidîn'in oğlu; dinî ilimlerdeki derinliği sebebiyle Bâkır lakabıyla tanınan Medineli âlim ve Câfer es-Sâdık'ın babası.
İstanbul — Abdullah Efendi'nin doğduğu ve görev yaptığı şehir
İstanbul · Türkiye · 1074/1663-64'te burada doğdu; babası Ağakapılı İsmail Efendi de nesih hattıyla İstanbul'da şöhret bulmuştu. Müderrislik hayatı da bu şehrin medreselerinde geçti. İlişkili kişi dosyası Hattatzâde Abdullah Efendi : Hattatzâde Abdullah Efendi (ö. 22 Şâban 1134/1722), nesih hattıyla tanınan Hattat İsmâil Efendi’nin oğlu; Sayyâdbaşı’ndan Sahn ve Sinan Paşa’ya yükselen İstanbul müderrisidir.
Halep
Halep · Suriye · Ailesi aslen Humuslu olmakla birlikte 10 Muharrem 900'de (11 Ekim 1494) burada doğdu ve ilk öğrenimini burada tamamladı. Babası Şehâbeddin Ahmed'in Halep'teki tekke ve hankahların hizmetlerini yürüten nakībü'l-fukarâ oluşu, “İbnü'n-Nakīb” lakabının kaynağıdır.
Tatarlar Cebbânesi
Edirne · Türkiye · Edirne'deki Tatarlar cebbânesi (kabristanı). Hızır Efendi'nin doğduğu şehirde, bu kabristanda medfun olduğu kaydedilir. İlişkili kişi dosyası Depegöz Hızır Efendi (Hızrî) : Depegöz lakabıyla tanınan Hızır Efendi (ö. 970/1562-63), Merhabâ Efendi’den mülâzemet alan; Edirne, Gelibolu ve Bursa medreselerinde ders veren Hızrî mahlaslı Osmanlı âlim ve şairidir.
Gırbalcı köyü
Kütahya · Türkiye · Kaynak, Ahmed Dede'nin aslen Kütahya'ya yakın Gırbalcı köyünden olduğunu, doğum tarihinin kaydedilmediğini bildirir. Halk arasındaki “Kalburcu Şeyhi” adı bu köy nispetine, “Çavdarlı” lakabı ise tarlalarında yetiştirdiği ürüne bağlanır. İlk ilim tahsilini de kendi memleketinin âlimlerinden yapmıştır. Köyün bugünkü karşılığı kaynak metinden doğrulanamadığı için koordinat verilmemiş, konum Kütahya çevresi ölçeğinde bırakılmıştır.
Sultan Selim Camii civarındaki evi
İstanbul · Türkiye · Kaynağa göre Sultan Selim Camii bahçesi yakınında, yüksekçe bir yerde, hususi bir yolun sonundaki evi seçmesi sebebiyle “Bucaklı Efendi” diye de meşhur olmuştur. İlişkili kişi dosyası Örekezâde Ahmed (Bucaklı) Efendi : Örekezâde Ahmed Efendi (ö. 1698), Süleymaniye medreselerine yükselen; İzmir, Bağdat, Galata ve Mekke kadılıklarında bulunan ve Bucaklı lakabıyla tanınan Osmanlı âlimidir.
Beşir Ağa Dergâhı
İstanbul · Türkiye · Bâbıâli civarında bulunan ve “Mâlik Efendi” lakabıyla anılan Şeyh Muhammed Nûrî Efendi’nin feyz neşrettiği dergâh; Hüseyin Hüsnü Efendi 1293/(1876)’ten sonra burada bey‘atini yenilemiştir. İlişkili kişi dosyası Hacı Hüseyin Hüsnü Efendi : Hacı Hüseyin Hüsnü Efendi (d. 1248/1832), Ankara’dan İstanbul’a gelerek Feyzullah Efendi, Mâlik Muhammed Nûrî ve Hasan Visâlî yanında yetişen; Kocamustafapaşa Nuh Efendi Medresesi’nde halka açık Hâlidî irşad meclisleri kurup yirmi üç halife yetiştiren şeyhtir.
Saçlı Emir Tekkesi
İstanbul · Türkiye · Beyoğlu ilçesinde, Kasımpaşa'da, Kulaksız Mahallesi'ndedir. Bayramî-Melâmîlerin Helvâî Tekkesi'nden sonra İstanbul'da temellerini attıkları ikinci önemli tarikat merkezi olup XVI. yüzyıl sonlarında Saçlı Emir lakabıyla tanınan Hâşimî Osman Efendi (ö. 1595) tarafından Bayramî tekkesi olarak kurulmuştur. 1644'te Helvâî Tekkesi'ndeki Melâmî meşihatının sona ermesiyle XVIII. yüzyıl başına kadar İstanbul'daki tek Melâmî merkezi olma özelliğini sürdürmüştür. Paşmakçı Ali Dede, araya giren kısa Şâbânî meşihatının ardından burada posta geçerek tekkeyi yeniden Melâmî/Bayramî denetimine sokmuştur. Tekke 1925'e kadar sırasıyla Şâbânî, Kādirî ve Bektaşî tarikatlarının denetiminde kalmıştır.
Bakī' Mezarlığı
Medine · Suudi Arabistan · 114 yılının Zilhicce ayında (Ocak-Şubat 733) vefat edip defnedildiği mezarlık. İlişkili kişi dosyası Muhammed el-Bâkır : Ali Zeynelâbidîn'in oğlu; dinî ilimlerdeki derinliği sebebiyle Bâkır lakabıyla tanınan Medineli âlim ve Câfer es-Sâdık'ın babası.
Olanlar Tekkesi (Gavsî Tekkesi) — yıkılmış
Aksaray, İstanbul · Türkiye · Şeyh olarak tayin edildiği ve ölümüne kadar postnişin kaldığı tekke; lakabına izâfetle Olanlar Tekkesi denmiştir. Cerrahpaşa'dan Aksaray'a giden yolun sağında, bugün yerinde Ziraat Bankası bulunan yapı 1957'de yıkılmıştır. Konum yaklaşıktır.
Sofya
Sofya · Bulgaristan · Tahsilinin bir kısmını yaptığı ve nisbesini aldığı şehir; “Sofyalı” lakabı buradandır. İlişkili kişi dosyası Sofyalı Bâlî Efendi : Sofyalı Bâlî Efendi (ö. 1553), Ustrumca’da doğup Kasım Çelebi’ye intisap eden; Sofya çevresindeki irşadı, Kanûnî devri seferleri ve Fuṣûṣ şerhiyle tanınan Halvetî âlimidir.
1925 Öncesi İstanbul Rifâî Dergâhları
Risâlede semtleriyle kaydedilen 56 tekke ve zâviye. Risâleden hazırlanmış özgün ve ihtiyatlı editoryal inceleme.
Muâmeleci Mustafa Efendi: Ders, Vakıf ve Mektep
Muâmeleci Mustafa Efendi'nin vaaz kürsülerini, Fâtih'teki uzun ders halkasını, öğrenci tahsislerini ve İncirli mektebini birlikte ele alır.