tarikat.orgHAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Tahsili ve intisabı
Küçük Muhammed Âlemî Efendi Amasyalıdır. Abdurrahman Efendi’den ilim tahsil etti; ardından Abdülmecid Sivâsî’nin irfan halkasına girerek Halvetî-Sivâsî terbiyesi ve hilâfeti aldı.
Vaaz hizmeti
Amasya Sultan Bayezid Camii’nde vaizlik yaptı. İlim, nasihat ve tasavvuf terbiyesini aynı hizmet çevresinde birleştiren âlim-şeyhlerdendir.
Eserleri
Kitâbü’l-Makbûl fî hâli’l-huyûl, Mesmûâtü’n-nekāyih ve Mecmûatü’n-nasāyih, Nushü’l-hükkâm sebebü’n-nizâm, Niddü’l-ahbâb kahrü’l-bâb, Risâle fi’t-ta‘lîm ve’t-teallüm, Risâle-i Regāibiyye ve el-Hükmü’l-behiyye kaynakta ona nispet edilen eserlerdir.
Vefatı
1045/1635’te Amasya’da vefat etti ve Pîr İlyas-ı Halvetî’nin kabri yakınına defnedildi. Eski kaydın devamındaki Abdülbâki Efendi ve aile mensuplarına ait biyografiler bu dosyadan çıkarılmıştır.
Kimlik ve atıf ihtilafı
Bu zatın kimliği kaynak geleneğinde düğümlüdür ve kayıt bu ihtilafı örtmez. Kesin olan: Kadızâdeliler hareketinin lideri Balıkesirli Kadızâde Mehmed Efendi (1582-1635) ile aynı kişi değildir; o zat Abdülmecid Sivâsî'nin halifesi değil, açık muhalifidir.
Güçlü duran unsurlar: Amasya nisbesi, Abdülmecid Sivâsî çevresi, Amasya Sultan Bayezid Camii kürsü şeyhliği ve “Âlemî” adı.
İhtilaflı kalanlar: vefat yılı — Bursalı Mehmed Tâhir 1045/1635, Hüseyin Vassâf 1030/1620-21 verir. Kütüphane kataloglarında “Kadızâde Küçük Muhammed”, “Küçük Mehmed İlmî”, “Amasî” ve “Sofyalı Mehmed” kayıtları birbirine karışmıştır; bu adlar altında kataloglanan eserlerin bir kısmının Balıkesirli Kadızâde Mehmed'e ait olduğu nüsha içeriğinden tespit edilmiştir. Bu yüzden bu kayda tek tek nüsha teyidi yapılmadan eser bağlanmamıştır; Kitâbü'l-Makbûl fî Hâli'l-Huyûl güçlü aday olarak durmaktadır. Ayrıca zatın Amasyalı Evliya Mehmed Efendi (ö. ~1044/1635) ile aynı kişi olabileceği ileri sürülmüştür; bu kanıtlanmış bir eşitleme değil, açık bir ihtimaldir.